تاعزىم • 21 قازان, 2025

قالامگەر تۇرعان ۇيگە ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى

80 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشە استانا قالاسىندا قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, پروفەسسور اكىم تارازي تۇرعان ءۇيدىڭ قابىر­عاسىنا ەسكەرتكىش تاقتا قويىلدى. سونداي-اق كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىن­داعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە اكىم تارازي اتىنداعى ءماجىلىس زالى اشىلدى.

قالامگەر تۇرعان ۇيگە ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى

اكىم تارازي سانالى عۇمىرىن ءسوز ونەرىنە ارناپ, ءتول ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى دامىتۋعا زور ۇلەس قوستى. دارىندى قالامگەر ادەبيەتتەگى شىعارماشىلىعىن «قۇيرىقتى جۇلدىز» پوۆەسىنەن باس­تاپ, «تاسجارعان», «كەن», «جازا», «شەر», «ماحاببات جىرى», «قيانات» سىندى قالىڭ وقىر­مان ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن بىرنەشە روماندى دۇنيەگە اكەلدى.

دراماتۋرگيا مەن قازاق كينو ونەرىنە دە وشپەس ءىز قالدىرىپ, «كۇل­مەيتىن كومەديا», «جاقسى كىسى», «جولى بولعىش جىگىت», «قوس بوزداق» سەكىل­دى پەسالاردى, «تۇلپاردىڭ ءىزى», «ار­مان اتامان», «قاراش-قا­راش وقيعاسى», «قىزجىلاعان», «مۇس­­تافا شو­قاي» سىندى قازاق كينو ونەرىنىڭ التىن قورىنا ەنگەن فيلم­دەردىڭ ستسەناريلەرىن جازدى.

وسىنداي تىنىمسىز ىزدەنىسى ارقىلى قازاق پروزاسىنىڭ تىنىسىن كەڭەيتىپ, «ادەبيەت الەمىنىڭ اكىمى» دەگەن ارداقتى اتتى يەلەنگەن قالامگەر ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى استانا قالاسىنىڭ رۋحاني كەمەلدەنۋىنە دە ايانباي تەر توكتى.

اكىم تارازي تۇرعان ءۇيدىڭ قا­بىرعاسىنا ورناتىلعان ەسكەرتكىش تاقتانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قازاق ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلى, جازۋشى تولەن ابدىك جازۋشىنىڭ ەكىنشى ءومىرى باستالعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

«دۇنيەدەن وتكەن تۇلعالاردى ەسكە الۋ حالقىمىزدىڭ داستۇرىندە بار. ۇلتىمىزدىڭ دارىندى جازۋشىلارى از ەمەس, دەسە دە اكىم اعانىڭ ورنى ءبىز ءۇشىن ەرەكشە.  ءبىز ادەبيەتتىڭ تابالدىرىعىن ەندى اتتاعان كەزدە اكىم ءاشىموۆ دەگەن اتپەن ەل-جۇرتقا بەلگىلى جازۋشى بولاتىن. بىراق ول كىسىنىڭ ءوزىن زور ساناپ, كەيىنگى ىنىلەرىنە جوعارىدان قاراعان كەزىن كورمەدىك. قاتارىنداي كورىپ, ءبارىمىزدى باۋىرىنا باستى. تاعى ءبىر ايتاتىنىم, اعامىزدىڭ اكەسى ۇرتاي عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ دوسى بولعان زيالى ادام ەدى. سول كىسىلەردەن اكىم اعامىزدىڭ بويىنا كىسىلىك قاسيەت, قاراپايىمدىلىق پەن مەيىرىمدىلىك دارىعان دەپ ويلايمىن. مىنە, ەسكەرتكىش تاقتا اشۋ ارقىلى اعامىزدىڭ ەكىنشى, ياعني ماڭگىلىك ءومىرىنىڭ باستال­عانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز», دەدى جازۋشى.

ەسكەرتكىش تاقتانىڭ اشىلۋىن­دا سەنات دەپۋتاتى دارحان قىدىرالى سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ جۇرەك­جاردى سالەمىن جەتكىزىپ, اكىم تارازي ەسىمىن ەل ەسىندە ماڭگىلىككە قال­­دىرۋ ماق­­ساتىنداعى جۇمىستىڭ باس­­تالعانىنا ريزاشى­لى­عىن ءبىل­دىردى. بولاشاقتا قالام­گەر تۇرعان ءۇيدىڭ ماڭىنا جاڭادان سالىنعان مەكتەپكە اكىم تارازي اتىن بەرۋ تۋرالى باستاما كوتەرۋگە بولاتىنىن دا تىلگە تيەك ەتتى. ال ءماجىلىس دەپۋتاتى امانجول التاەۆ بۇ­گىن­گى كۇننىڭ ەرەكشە ك ۇلىمدەپ تۇرۋىن اكىم تارازيدىڭ جايدارى مىنەزىمەن بايلانىستىرا كەلىپ: «كەيىنگى ۇرپاققا اتالى جىلى ءسوزىن ايتاتىن اقساقالدارى جوق زاماندا اكىم اعانىڭ «اينالايىن» دەگەن ءسوزىن ساعىنامىز. سول ءسوزىن ەستىگەندە ات مىنگەندەي ارقالانىپ قالۋشى ەدىك», دەدى.

ەسكەرتكىش تاقتا اشىلعاننان كەيىن ءىس-شارا كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە جالعاستى. جۇرت­شىلىق «شابىت» اتاپ كەتكەن ونەر ورداسىنداعى ەڭ ۇلكەن ءماجىلىس زالى اكىم تارازي اتىنا بەرىلدى.

ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى عالىم احمەدياروۆ: «اعامىزدىڭ جارى روزا مۇقانوۆا بىزگە كەلىپ, قالام­گەردىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ ماقساتىندا ءبىر اۋديتوريانىڭ اتاۋىن اكىم تارازي اتىنا بەرۋگە ۇسىنىس جاسادى. ءبىز وقۋ ورداسىنىڭ دامۋىنا ەرەن ەڭبەگى سىڭگەن جازۋشىنىڭ ەسىمى شاعىن اۋديتوريادان گورى ۋنيۆەرسيتەت عيماراتىنداعى ەڭ ۇلكەن ءماجىلىس زالىنا لايىق دەپ تاپتىق», دەدى. ال ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجان اكىم تارازي باستاعان قالامگەرلەردىڭ ەلىمىزدىڭ ازاتتىق الۋ جولىنداعى ەڭبەگىنە تالداۋ جاسادى. «ەسكەرتكىش تاقتا­نىڭ اشىلۋى مەن ءماجىلىس زالىنا اكىم تارازيدىڭ ەسىمىنىڭ بەرىلۋى ۇلتتىڭ ونەرىنە جاسالعان قۇرمەت دەپ باعالاۋىمىز كەرەك. قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىك الۋ جولىندا قانشاما قالام­­گەر­لەرىمىز كۇرەستى. سونىڭ بىرەگەيى اكىم تارازي ەكەنىنە كۇمان جوق», دەدى.

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى ايمان مۇساقوجاەۆا اكىم تارازيدى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنە قىزمەتكە شاقىرعانىن, «ەڭبەك ەرى» اتاعىن العاندا ۇجىم بولىپ قۋانعانىن ايتىپ, ماعىنالى ەستەلىگىن جەتكىزدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار

شايدوروۆ الەمدىك باق نازارىندا

وليمپيادا • بۇگىن, 12:06