جانات قازاق اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى فاكۋلتەتىن بىتىرگەن سوڭ, تەمىرلىك ورمان شارۋاشىلىعى ورمانشىسىنىڭ كومەكشىسى بولىپ ەڭبەك جولىن باستاعان. مەكەمەنىڭ سول كەزدەگى باسشىسى ءشارىپ مىقيتانوۆ, باس ورمانشى سەرىك نۇراحمەتوۆ, مامان-ورمانشىلار اداباي جاۋتاڭباەۆ, بەكبولات داۋىلباەۆ, نارزانگۇل ۋاليەۆا, اكباي جورگەنباەۆ, راحات اكىمجانوۆتاردىڭ اقىل-كەڭەستەرىن تىڭداپ, تاجىريبەسىن يگەرىپ, قويان-قولتىق ەڭبەك ەتتى.
ول كەزەڭدەردە مەكەمەدە جىلىنا 20 مىڭ تەكشە مەتر اعاش دايىندالاتىن. تاۋ بەتكەيلەرىنە, 300 گا جەرگە 1,2 ملن دانا تيان-شان كوشەتتەرى ەگىلەتىن. جانات 1975 جىلى مەكەمەنىڭ قارقارا ورمانشىلىعىنا ورمانشى بولىپ اۋىستى. كوپ ۇزاماي 1977 جىلى ورمان قورعاۋ ينجەنەرى بولىپ تاعايىندالدى. نەگىزگى جۇمىسىنان بولەك, باستاۋىش كومسومول ۇيىمىنىڭ حاتشىسى, كەيىن كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن دە قاتار الىپ ءجۇردى. اراعا جىل سالىپ كەگەن, تاۋشەلەك ورمان شارۋاشىلىقتارى بىرىگىپ, كەگەن ورمان شارۋاشىلىعى كاسىپورنى قۇرىلدى. جانات باس ورمانشى قىزمەتىنە تاعايىندالدى.
سول جىلدارى مەكەمەنىڭ قاراماعىندا حالىق تۇتىناتىن ونىمدەر شىعاراتىن قوسالقى شارۋاشىلىق جۇمىس ىستەيتىن. جۇمىسشىلار جىلقى, قوي ۇستاپ, بال اراسىن وسىرەتىن. ونىڭ ىشىندە جىلقىنى ورمانشىلاردىڭ ءمىنىس كولىگى رەتىندە ۇستايتىن. ال قويدى شارۋاشىلىق جۇمىسشىلارىن ارزان ەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە پايدالاندى. ءونىم شىعاراتىن تسەحتاردا قاراعاي دايىندايتىن التى بريگادا جۇمىس ىستەدى. وندا 30 ءتۇرلى ءونىم, سونىڭ ىشىندە قابىرعالارى قامىس ەسىك-تەرەزەلەر, ۇيگە قاجەت بارلىق قۇرىلىس زاتتارى جاسالاتىن.
ءار ءىستىڭ مامانى بولادى. مىسالى, ورمانشىلار كوشەت ەكپەس بۇرىن الدىمەن قۇنارلى جەردى لايىقتاپ دايىنداپ الاتىن. سول سەكىلدى ورماندى ورتتەن قورعاۋ جۇمىستارى دا ارنايى ازىرلىكتى, تاجىريبەنى تالاپ ەتەدى. ورمان شارۋاشىلىعى تاۋ بوكتەرىندە ورنالاسقاندىقتان, مۇندا جاز مەزگىلىندە مالشىلار, تابيعات اياسىنا شىعۋدى جوسپارلاعان تۋريستەر كەلەتىن. سول ءسات ورمانشىلار ولارعا ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزىپ, ءورتتى الدىن الۋ شارالارى تۋرالى ايتاتىن. وسىنىڭ ءبارى باس ورمانشىنىڭ, ياعني جاناتتىڭ مىندەتى.
ول – 1999 جىلى كەگەن ورمان شارۋاشىلىعىنا باسشى بولىپ تاعايىندالدى. مەكەمەنىڭ بارلىق قارجىلىق-ەكونوميكالىق جاعدايى, كادر ماسەلەسى سوعان جۇكتەلدى. بيۋدجەتتەن تيەتىن قاراجات جۇمىستىڭ ءبارىن ۇيلەستىرۋگە جەتپەيدى. سوندا جانات دەمەجانوۆ وبلىس ورتالىقتارىن, اۋىلداردى كوگالداندىرۋ ءۇشىن امالىن تاۋىپ, تۇقىمباقتاردا ءتۇرلى اعاش كوشەتتەرىن ءوسىرۋدى قولعا الدى. كەسىر بولعاندا, سول كەز جالاعاشتاعى تۇقىمباقتىڭ سۋ جۇيەلەرى ىستەن شىققان بولاتىن. جانات وبلىستىق اكىمدىككە, وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى باسقارماسىنا شىعىپ, 2-3 جىل ىشىندە 6 ملن تەڭگە قارجى ءبولدىرىپ, سۋ جۇيەلەرىن جوندەتتى. تۇقىم باقتا سۇرانىسقا اسا قاجەت اعاش تۇرلەرىن ءوسىرىپ, قاراعاندى, اتىراۋ, وڭتۇستىك قازاقستان, الماتى وبلىستارى مەن استانا, الماتى قالاسىنا كوشەت ساتۋ ارقىلى ەسەپشوتقا قارجى ءتۇسىردى. بۇل اقشاعا ەڭ الدىمەن, قاجەتتى ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكالارى, قۇرال-سايمان, ونىڭ ىشىندە بايلانىس قۇرالدارى ساتىپ الىندى. قالعان قاراجات ورمانشى كيىمدەرىنە جۇمسالدى. كوپ ۇزاماي, تاۋلى ايماقتا جۇمىس ىستەيتىن ورمان كۇزەتشىلەرىنە ارناپ تۇرعىن ۇيلەر (كوردون) سالىنا باستادى. جالپى سانى 24 ءۇي تۇرعىزىلدى. ودان بولەك, 17 ءۇي جوندەۋدەن ءوتتى. ءسويتىپ, 41 ورمان كۇزەتشىسى تۇگەل تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى. كەيىن سول ۇيلەردى جارىقتاندىرۋ ءۇشىن دە جاناتتىڭ باستاماسىمەن قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىندى.
وسىعان قوسا, مەكەمە ماماندارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 5 ءۇي سالۋعا ىقپال ەتتى. ورمانشىلارعا تاۋلى ايماقتاردا ەركىن جۇرەتىن, جول تالعامايتىن كولىكتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. وسىنداي ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا مەكەمە اۋماعىندا ءورت تىركەلمەدى. مەكەمە وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىقتارى اراسىندا الدىڭعى ورىندى يەلەندى. سويتكەن جانات دەمەجانوۆ 2016 جىلى زەينەتكە شىقتى. ءومىرىن وسى سالاعا ارناعان تاجىريبەلى مامان ورمان شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ءبىر ماسەلەنى ۇنەمى تىلگە تيەك ەتىپ جۇرەدى. ونىسى «ادامزاتتىڭ ءوسىپ-ونۋىمەن, دەنساۋلىعىمەن تىكەلەي بايلانىستى سالانى باسقا سالامەن قوسۋعا بولمايدى» دەگەن ويمەن ۇندەسەدى. بۇگىندە ورمان كودەكسىن, زاڭدار مەن قاۋلىلاردى قايتا قاراۋ قاجەتتىلىگى وزەكتى. ءبىر عانا مىسال, ورمانداعى اعاشتى زاڭسىز كەسكەن ادامعا ورمانشى ءوزى اكت تولتىرا المايدى. بۇل جۇمىس ىشكى ىستەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇزىرىنا بەرىلگەن. بۇرىن ورمانشىنىڭ ءوزى اكت جاساپ, سوتقا وتكىزەتىن. ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ قۇرىلىمىنا دا وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت. ونىڭ بارلىعىن تىزە بەرسەك, ايتىلار اڭگىمە كوپ. قورىتساق, جانات ءوزى ەڭبەك جولىندا ماراپاتتان كەندە قالعان ەمەس. دەگەنمەن سالا ارداگەرىنىڭ سوزىنشە, ەلىمىزدە قازىر ورمانشىلار قاۋىمى ىلعي قوعام نازارىنان, مەملەكەتتىك ماراپاتتاردان تىس قالا بەرەدى.
سابىر دوسىمبەكوۆ,
كەگەن اۋداندىق اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى,
الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
