ەكونوميكا • 14 قازان, 2025

بازالىق مولشەرلەمە: سەبەپ پەن سالدار

90 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بازالىق مولشەرلەمەنىڭ 18%-عا كوتەرىلگەنىن مالىمدەگەن ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ينفلياتسيا تومەندەمەسە, باس بانك قاراشا ايىندا اقشا-نەسيە ساياساتىن ودان ءارى قاتايتۋدى قاراستىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى.

بازالىق مولشەرلەمە: سەبەپ پەن سالدار

ينفلياتسيا بارلىق كورسەت­كىش بويىنشا ءوسىپ تۇر. قىر­كۇيەكتە جىلدىق ينفلياتسيا ۇلتتىق بانك بولجامىنان اسىپ, 12,9%-عا دەيىن جەدەلدەدى. بۇعان اسىرەسە ازىق-ت ۇلىك ايىرىقشا «ۇلەس قوسقان». قازاقستان قارجى­گەر­لەرى قاۋىمداستىعىنىڭ (ققق) ەسەبىندە تەڭگەنىڭ السىزدىگى يمپورتتى قىمباتتاتىپ, ينفلياتسيانى ۋشىقتىرىپ وتىرعانى ايتىلادى. قىركۇيەكتە تەڭگە 1 دوللار ءۇشىن 1,9%-عا, 549,07-گە دەيىن السىرەدى. ققق دەرەكتەرى بويىنشا, ۇلتتىق ۆاليۋتا ءۇشىن باستى قۇرىلىمدىق قاۋىپ – سىرتقى ساۋدا تەڭگەرىمىنىڭ ناشارلاۋى.

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە, ءبىر جىلدا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى 11,7%-عا قىمباتتادى, ال وتباسى شىعىستارىنىڭ جارتىسىنان استامى (50,6%) تاماققا تيەسىلى. ءداستۇرلى تۇردە ءوزىن اگرارلىق دەپ ساناعان ەل ءۇشىن بۇل پارادوكسالدى. بۇل رەتتە ءتۇرلى ماكروەكونوميكالىق تالداۋشىلار تەڭگەنىڭ السىرەۋى مەن اقشا ماسساسىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى جىل قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياتسيانىڭ ودان ءارى – 12–13%-عا دەيىن ءوسۋىن بولجاپ وتىر.

اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيستر­لىگىنىڭ اگرارلىق ازىق-ت ۇلىك نارىقتارى جانە اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى شايمەردەن احمە­توۆتىڭ پايىمداۋىنشا, باعانىڭ ءوسۋى – «زاڭدى ۇدەرىس». ونىڭ سوزىنشە, بۇل تەك ىشكى فاكتورلارمەن ەمەس, سونىمەن قاتار ەكونوميكالىق جانە اسكەري وقيعالارمەن, بارلىق نارسەنىڭ قۇنىنا اسەر ەتەتىن حالىقارالىق قاتىناستارمەن دە بايلانىستى.

ساۋدا مينيسترلىگى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا كوميتەتىنىڭ باعا مونيتورينگى جانە تالداۋ باسقارماسىنىڭ باس ساراپشىسى بيداۋلەت سەرىكوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت نارىقتى شىعىنعا باتىرا المايدى جانە باعا بەلگى­لەۋ تەتىگىنە ارالاسپايدى, تەك الەۋمەت­تىك ماڭىزى بار ونىمدەرگە قاتىستى ساۋدا ۇستەماقىسىن عانا رەتتەيدى.

«باعانىڭ ءوسۋى – مەملەكەت ءون­دىرىستى تىم قاتاڭ رەتتەپ, با­عانى جاساندى تۇردە تومەن ۇس­تاپ تۇرعان بۇرىنعى ساياساتتىڭ ناتيجەسى. ءبىز ءونىمنىڭ قۇنىن ۇزاق ۋاقىت ۇستاپ تۇردىق – ونىڭ ناقتى وزىندىك قۇنىن ەسكەر­مەي, ايىرماشىلىقتى تاۋار­لىق جانە تىكەلەي سۋبسيديا ارقىلى وتەدىك. ەندى نارىق تە­تىكتەرى جۇمىس ىستەپ تۇرعاندا وزىن­دىك قۇن تابيعي تۇردە قالىپتاسا­دى. بيۋدجەت كودەكسىنە سايكەس, مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ وندىرىستەگى وزىندىك قۇنعا ىقپال ەتۋگە قۇقى­عى جوق. ءبىز تەك ساۋدا ۇستەمەلەرىن باقىلايمىز. قازىر الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى ءۇشىن ۇستەمەاقى شەگى 15% بولىپ بەلگىلەنگەن. سوندىقتان ءبىز كورىپ وتىرعان باعانىڭ ءوسۋى ءبىرىنشى كەزەكتە الىپساتارلىقپەن ەمەس, ءوندىرىس دەڭگەيىندە ءادىل باعا بەلگىلەۋمەن بايلانىستى», دەپ مالىمدەدى ساۋدا مينيسترلىگىنىڭ وكىلى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز نەگىزگى پوزيتسيالاردا, ونىڭ ىشىندە سارىمساق, ءسابىز, قىرىققابات, قارا بيداي سياق­تى «ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ سىني تىزبەسىندەگى» ونىمدەر بويىن­شا يمپورتقا تاۋەلدى.  ساۋدا مي­نيس­ترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2025 جىل­دىڭ العاشقى 7 ايىندا 7 كوكونىس يمپورتى 85,6%-عا ءوسىپ, 100 ملن دوللارعا جەتتى.

ساراپشى زامير قاراجانوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, نارىق تۇراقتى مەملەكەتتىك شارالارمەن – كۆوتا, شەكتەۋ, ۋاقىتشا تىيىم سالۋمەن دەفورماتسيالانىپ كەتتى. كوكتەمدە بيلىك ءىرى قارا مالدى اكەتۋگە ۋاقىتشا تىيىم سالۋمەن ەت باعاسىنىڭ ءوسۋىن تەجەۋگە تىرىستى. بىراق مۇنداي شارالار پروب­لەمالاردى جۇيەلى تۇردە شەشپەيدى, كەرىسىنشە, جاعدايدى قيىنداتا تۇسەدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار