ادەتتە ومارتالار ەگىن القاپتارى نەمەسە جايىلىمدار ولشەمى بويىنشا باعالانادى. ارا شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەر جەر جىرتپاعانى نەمەسە مال جايماعانى ءۇشىن ولاردىڭ جەرلەرى «پايدالانىلماي وتىر» دەپ تانىلادى ەكەن. ۇلتتىق پالاتا وكىلدەرى تۇسىندىرگەندەي, زاڭ بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەر ءۇش ماقساتتىڭ بىرەۋىنە قاتىستى بەرىلۋى مۇمكىن: اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسى, شارۋا نەمەسە فەرمەرلىك قوجالىق جۇرگىزۋ.
«ارا شارۋاشىلىعى تۋرالى» زاڭعا سايكەس, بۇل سالا – اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دەربەس ءتۇرى, ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – ارا ونىمدەرىن ءوندىرۋ. سوندىقتان ومارتاشىلار جەردى «اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسى ءۇشىن» دەگەن ماقساتپەن الىپ, ونى تىكەلەي ماقساتتا – بال ءوندىرۋ ءۇشىن پايدالانىپ كەلەدى. الايدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتى مۇنىمەن كەلىسپەيدى. ولار جەر كودەكسىنىڭ 92-بابىنا سۇيەنە وتىرىپ, ومارتاشىلاردى جەردى پايدالانبادى دەپ ايىپتايدى. ءوز كەزەگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى دە جەرگىلىكتى ورگاننىڭ ۇستانىمىن قولداپ وتىر. ولاردىڭ پايىمىنشا, ارا شارۋاشىلىعى تەك اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ قوسالقى قىزمەتى رەتىندە عانا ەسەپتەلەدى. وسىعان بايلانىستى, ومارتا ورناتىلعان جەردىڭ ماقساتقا ساي پايدالانىلۋى ءۇشىن بەلگىلى ءبىر تالاپتار ورىندالۋعا ءتيىس دەپ سانايدى.
«مەن بال ءوندىرىپ, القاپتاردى توزاڭداندىرامىن, وسىلايشا ارا شارۋاشىلىعىن دامىتىپ جاتىرمىن. بىراق جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىنىڭ پىكىرىنشە, مەن – جالقاۋمىن. ومارتاشىلاردى جەر جىرتىپ, مال باعۋعا ماجبۇرلەۋ – ناۋبايشىعا بيداي ءوسىرىپ, سيىر ساۋ كەرەك دەۋمەن بىردەي. مۇنىڭ قانداي قيسىنى بار؟», دەپ اشىنادى شىعىسقازاقستاندىق ومارتاشىلار.
ۇلتتىق پالاتا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, زاڭدى وسىلايشا بيۋروكراتيالىق تۇرعىدا تالداۋ ونداعان جىل بويى بال ءوندىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن توزاڭداندىراتىن ءارى ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا ۇلەس قوسىپ وتىرعان شارۋاشىلىقتاردىڭ كۇيرەۋىنە الىپ كەلۋى مۇمكىن.
«ارا شارۋاشىلىعى – قوسالقى قىزمەت ەمەس, بۇل ەكولوگيا مەن ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتەتىن ماڭىزدى سالا. ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ نىسانداردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ سىلتاۋىمەن جاسالىپ وتىرعان بۇل ارەكەتى جۇمىس ىستەپ تۇرعان شارۋاشىلىقتاردى جويۋى مۇمكىن», دەدى «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نازيرا ۇسەنوۆا.
مەملەكەت باسشىسى 2024 جىلعى 2 قىركۇيەكتەگى جولداۋىندا ەگەر جەر پايدالانۋشى ادال ەڭبەك ەتىپ, ىسكە ينۆەستيتسيا سالعان بولسا, ونىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءوندىرىسىن توقتاتۋعا بولمايتىنىن اتاپ وتكەن ەدى. بۇل جاعدايدا ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ارەكەتى پرەزيدەنت ساياساتىنا تىكەلەي قايشى كەلىپ وتىر دەپ مالىمدەيدى «اتامەكەن» پالاتاسى. بۇل رەتتە ولار «جەردى «ارا شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋ ءۇشىن» دەپ ءبولۋ كەرەك نەمەسە ومارتالار ورنالاسقان جەرلەردى پايدالانۋ كريتەريلەرىن ناقتىلاپ جازۋ قاجەت» دەگەن تالاپ قويادى.
