«قازاق» گازەتىندە جاريالانعان الاش پارتياسىنىڭ باعدارلاماسىنداعى باستى 10 ماسەلەنىڭ ءبىرى – وقۋ-اعارتۋ, ياعني عىلىم-ءبىلىمدى ۇيرەتۋ بولدى. سول سەبەپتى, XX عاسىردىڭ باسىندا ۇلت زيالىلارى اعارتۋشىلىق باعىتقا بار كۇش-جىگەرىن سالدى. سولاردىڭ قاتارىندا الاش قايراتكەرى يمام الىمبەك ۇلى دا ءجۇردى. اعارتۋشى قايراتكەر 1924–1928 جىلدارى قارقارالى اۋدانىنىڭ بەسوبا, قىزىلتۋ, ميلىبۇلاق جانە قۋ, اقتوعاي اۋداندارىنىڭ اۋىلدارىنا مەكتەپ سالعىزۋ جۇمىستارىن قولعا العانى تاريح جادىندا.
مۋزەي بۇرىشىنىڭ لەنتاسىن جۋرناليست التىنبەك قۇمىرزاق پەن يمام الىمبەك ۇلىنىڭ جيەنى ساۋلە ماشاەۆا كەستى. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءسوز العان التىنبەك قۇمىرزاق يمام الىمبەك ۇلىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن ايتا كەلىپ, «سارىارقا» گازەتىن باسقارعانىن, «قازاق» گازەتىنە ماقالا جازعانىن اتاپ ءوتتى. يمامنىڭ تۋعان باۋىرى يمامعالي تۋرالى دەرەكتەر ايتا كەلىپ, ونىڭ دا عىلىم جولىنداعى ەڭبەگىنە توقتالدى. الداعى ۋاقىتتا دا يمامعالي الىمبەك ۇلىنىڭ تاعدىرى مەن تاعىلىمىنا قاتىستى دەرەكتەردىڭ ماڭىزىنا ءمان بەرەتىنىن مالىمدەدى. الاش ارىستارىنىڭ ەسىمىن, رۋحاني مۇرالارىن جاڭعىرتۋدا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان «Qyr balasy» قوعامدىق قورىنىڭ جۇمىسى جايىندا دا ءسوز قوزعاپ, مۋزەي بۇرىشىنا «Qyr balasy» قق-نىڭ «الاش سەرياسىمەن» جارىق كورگەن كىتاپتارىن تابىس ەتتى.
بۇل تاعىلىمدى ءىس-شاراعا الاش ارىسىنىڭ ۇرپاقتارى گۇلدانا مەيرامقىزى مەن گۇلنار بايانقىزى مۇرىندىق بولىپ, قايراتكەردىڭ ۇرپاعى, كاسىپكەر اسقار الىمبەك قاراجاتىن كوتەردى.
بەسوبا ورتا مەكتەبىنەن اشىلعان مۋزەي بۇرىشى يمام الىمبەك ۇلىنىڭ ءومىرى مەن قايراتكەرلىك قىزمەتىنىڭ حرونولوگياسى كورسەتىلگەن ءۇش ۇلكەن ستەندتەن تۇرادى. ءبىرىنشىسى – الاش تاريحىنا, ەكىنشىسى – يمام الىمبەك ۇلىنىڭ الاش قوزعالىسى قىزمەتىنە, ءۇشىنشىسى يمام الىمبەك ۇلىنىڭ پەداگوگيكالىق-پۋبليتسيستيكالىق ەڭبەكتەرىنە ارنالعان. قايراتكەردىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنە قاتىستى, شىعارماشىلىعى تۋرالى ءار جىلدارى تۇسكەن سۋرەتتەرى دە وسىندا.
«بۇل دەرەكتەر مەن قۇجاتتار عانا ەمەس. ءبىز ارحيۆتەرمەن جۇمىس ىستەپ, ءار فوتونىڭ, ءار قاعازدىڭ ارتىنداعى تاعدىردى اشۋعا تىرىستىق. مۋزەيدە شىنايى زاتتار بولۋى كەرەك. مەن ءالى كۇنگە دەيىن 1930–1950 جىلدارداعى جادىگەرلەردى, ەسكى سۋرەتتەردى, كىتاپتاردى ءتىپتى پيونەر گالستۋگىن ساقتاپ كەلەم. ويتكەنى تاريح – ءتىرى كۋاگەرلەر ارقىلى عانا سەزىلەدى» – دەيدى مۋزەي ءىسىنىڭ مامانى, زەرتتەۋشى دانا مەيرامقىزى.
الاش قايراتكەرى يمام الىمبەك ۇلىنىڭ ءومىرىن زەرتتەۋگە, ەسىمىن قايتا جاڭعىرتۋعا گۇلنار بايانقىزى مەن ونىڭ تۋىستارى كوپ كۇش سارپ ەتتى. سول قاجىرلى ىزدەنىستەرىنىڭ ارقاسىندا مۋزەي اشىپ, «قايتا ورالعان ەسىم» اتتى يمام الىمبەك ۇلىنىڭ ءومىرى تۋراسىندا كىتاپشا شىعاردى.
«مەنىڭ ارمانىم – اتامىزعا ارناپ ءبىر مۋزەي اشۋ ەدى. وتكەن جىلى اشقىمىز كەلدى, بىراق قولىمىزداعى ماتەريالدار تەك الاشقا دەيىنگى كەزەڭمەن شەكتەلدى. بيىل دانا سەمەيگە بارىپ, ارحيۆتەن كوپتەگەن قۇجات تاپتى. سول ساتتەن باستاپ ىزدەنىسىمىز تەرەڭدەي ءتۇستى. «ايقاپ», «سارىارقا», «قازاق» گازەتتەرىنىڭ ەسكى نومىرلەرىن اقتارىپ, بۇرىن تەك اۋىزشا ايتىلىپ جۇرگەن ەستەلىكتەرگە ناقتى قۇجاتتىق دالەلدەر تاپتىق», – دەيدى جۋرناليست گۇلنار بۇحارباەۆا.
جۋرناليست گۇلنار بۇحارباەۆا يمام الىمبەك ۇلى تۋرالى العاشقى مالىمەتتەردى 1990 جىلدارى ەستىگەنىن ايتىپ, سول كەزەڭدى ەسىنە الدى: «اتامنىڭ ۇلكەن ۇلى مەيرام اتانىڭ قامقورلىعىن كوردىك. ول كىسىنىڭ جۇبايى اقسيا دەگەن اپامىز دا ەلگە تانىمال بولاتىن. سوڭعى جيىرما جىل ومىرىندە كوزى كورمەي قالدى. بىراق ۇنەمى راديو تىڭدايتىن. ۇيىندە كىشكەنتاي عانا راديو تۇراتىن. سول راديونى تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن تىڭداپ وتىراتىن. ءبىر كەلگەنىندە ول كىسى: «مىرجاقىپتى اقتادى, احمەتتى اقتادى, ءالىمحان ەرمەكوۆتى دە اقتادى. ءبىزدىڭ اتامىز ءالى اقتالعان جوق», – دەگەندە, قۇلاعىم ەلەڭ ەتە قالدى. وسىنداي ۇلى ادامداردىڭ اتى اتالعاندا: «ولاردىڭ قاتارىندا جۇرگەن بۇل كىسى كىم؟» – دەپ ويلادىم. ول كىسىنىڭ ءبىر ەسكى چەمودانى بار ەكەن. توزىعى جەتكەن, شەتتەرى مۇجىلگەن اعاش چەمودان. سونىڭ ىشىنەن سارعايعان قاعازداردى الىپ شىقتى. وندا ماعجانمەن بىرگە پەتروپاۆلدا جۇمىس ىستەگەنىن راستايتىن قۇجاتتار, مەيرام اتامنىڭ ماسكەۋگە جازعان حاتتارى بولدى. سول كەزدەن باستاپ مەن زەرتتەي باستادىم. كەيىن «الاشتىڭ تۋىن كوتەرگەن» دەگەن ماقالام «Egemen Qazaqstan»-دا جارىق كوردى. سول ماقالادان كەيىن قوستاناي مەن سەمەي وڭىرىنەن كوزكورگەندەر ەستەلىكتەرىن جولداپ, ءبىز كوپ دەرەك جينادىق. سوندا عانا يمام الىمبەك ۇلىنىڭ ساكەنمەن, ماعجانمەن, احمەت بايتۇرسىن ۇلىمەن قاتار جۇرگەنىن بىلدىك».
مۋزەي بۇرىشىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمىنىڭ سوڭى «الاش قايراتكەرى – يمام الىمبەك ۇلى» اتتى كونتسەرتتىك باعدارلاماعا ۇلاستى. سوڭىنان داستۇرگە ساي يماندىلىق شارالارى اتقارىلدى.
قاراعاندى وبلىسى,
قارقارالى اۋدانى
