الداعى جىلدارى قالادا جاڭا كىتاپحانالار, مۇراجايلار مەن تەاترلار اشىلىپ, تاريحي نىساندار قايتا جاڭعىرماق. شاھاردا زاماناۋي مادەني كەڭىستىكتەر قۇرۋ تۋرالى الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات قالدىبەكوۆ وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا جۋرناليستەرمەن جۇزدەسۋ بارىسىندا ايتتى.
بۇگىندە الماتىدا 100-دەن استام مادەنيەت مەكەمەسى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل نىساندار قالا قوناقتارى مەن تۇرعىنداردىڭ رۋحاني سەرىگىنە اينالعان. مادەنيەت وشاقتارىنا جىلىنا ميلليونداعان ادام باس سۇعادى. ال الداعى جىلدارى بۇل كورسەتكىش اۋقىمدى جاڭعىرتۋلاردىڭ ناتيجەسىندە ارتا تۇسپەك.
ماسەلەن, شيرەك عاسىردان بەرى العاش رەت قازاق مەملەكەتتىك تسيركىندە كەشەندى رەكونسترۋكتسيا باستالدى. اڭىزعا اينالعان عيماراتتىڭ تاريحي قالپى ساقتالىپ, ىشكى قۇرىلىمى – ينجەنەرلىك جۇيەلەردەن باستاپ كورەرمەن زالىنا دەيىن – تولىق جاڭارتىلماق. سونىمەن قاتار ناتاليا ساتس اتىنداعى ورىس بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر تەاترى مەن «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ جاتىر.
«الماتىداعى شىعارماشىلىق بەلسەندىلىك – جاستاردىڭ ونەرگە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, ۇلتتىڭ رۋحاني الەۋەتىن نىعايتۋعا قىزمەت ەتۋدە. مادەنيەت – قالا كەلبەتى. الماتى ءاردايىم شىعارماشىل ادامداردى بىرىكتىرەتىن رۋحاني ورتالىق بولىپ كەلدى جانە قالاداعى ءار اۋدان وسى مادەني ەنەرگيانى سەزىنەتىندەي جاعداي جاساۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز», دەيدى ازامات قالدىبەكوۆ.
ءبىلىم الۋ باعىتىن جاڭا تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىمەن جەتىلدىرۋ زامان تالابى. بۇل رەتتە الماتىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانا جۇيەسى بولىمشەلەرىنىڭ 97%-ى جاڭعىرتۋدان وتكەن. كىتاپحانالاردا وزدىگىنەن كىتاپ الۋ ستانسالارى, تسيفرلىق تەحنولوگيالار جانە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدارعا ارنالعان وقۋ زالدارى اشىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن قالاداعى بەس اۋداندا مەكتەپتەر مەن تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ جانىنان جاڭا زاماناۋي كىتاپحانالار ەسىك اشپاق.
مادەنيەت باسقارماسى بۇل جۇمىستاردى ايرىقشا نازارعا الىپ وتىر. ماماندار قازىرگى كىتاپحانا – بۇل جاي عانا كىتاپ سورەلەرى ەمەس, ول – قارىم-قاتىناس پەن ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا ارنالعان ينتەللەكتۋالدى كەڭىستىك ەكەنىن ايتادى.
جىل سوڭىنا دەيىن Observatorium مۇراجايى اشىلىپ, «رايىمبەك باتىر» مۇراجاي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا ءتيىس. اكىم ورىنباسارى ساق مادەنيەتى ورتالىعىن, جاستار تەاترىن قۇرۋ جانە 2030 جىلعا دەيىن قالا بويىنشا 20 جاڭا كىتاپحانا اشۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
بۇگىندە الماتىنىڭ مادەني ءومىرى سەرپىندى دامىپ, حالىقارالىق دارەجەدە تانىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, بيىل قالا تەاترلارى پاريجدەن ماسكەۋگە دەيىنگى 20-دان استام مەملەكەتتە ونەر كورسەتتى. قۋىرشاق تەاترى مەن «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى قازاقستان اتىنان اۆينون فەستيۆالى مەن چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىندە ساحناعا شىقتى. پاريجدەگى يۋنەسكو شتاب-پاتەرىندە نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان حالىق اسپاپتارىنىڭ كورمەسى ءوتتى. قورىتا ايتقاندا, كەيىنگى ءۇش جىلدا الماتى قالاسى مادەني ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماقساتىندا 18 حالىقارالىق مەموراندۋمعا قول قويعان.
ء«بىز باي ءداستۇردى ساقتاپ قانا قويماي – الەم تانىعان الماتىنىڭ مادەني برەندىن قالىپتاستىرۋعا ءتيىسپىز. جىل باسىنان بەرى قالادا 1 300-دەن استام مادەني ءىس-شارا ءوتىپ, ولاردى 1,3 ميلليوننان استام ادام تاماشالادى. مادەنيەتتى تەك مەرەكە كۇندەرى ەمەس, كۇن سايىن سەزىنگىمىز كەلەدى. ءار تۇرعىن ءوز قۋانىشىن ساياباقتا, كوشەدە, ءوز اۋلاسىندا تابا الاتىنداي اۋان قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت», دەيدى ا.قالدىبەكوۆ.
شاھاردا تاريحي تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىنا ارنالعان رۋحاني جوبالار مەن مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزى دارا تۇرار داتالار جىل بويى اتالىپ وتەدى. ايتالىق قالا كۇنىنە وراي وتكەن ءىس-شارالار شوعىرى جارتى ميلليون كورەرمەنگە قۋانىش سىيلاعان. وسى رەتتە ءداستۇرلى Alma Fest فەستيۆالىن ەرەكشە اتاۋعا بولادى. تۇڭعىش پرەزيدەنت ساياباعىندا وتكەن مەرەكەدە فەرمەرلەر 100 تونناعا جۋىق الما اكەلدى. جينالعاندار سۇيىكتى سورتتارىنىڭ ءدامىن تاتىپ, الما تاريحىنان سىر شەرتەتىن ارنايى كورمە ۇيىمداستىرىلدى. قالا كۇنى اياسىندا ازىرلەنگەن باعدارلامادا ەكولوگيالىق اكتسيالار, جارمەڭكەلەر, فلەشموبتار, كىتاپحانالاردا ادەبي كەشتەر سالتانات قۇرىپ مەگاپوليستىڭ مادەني بولمىسىن ايشىقتادى.
«قالانىڭ كەلبەتى تەك ساۋلەتپەن ەمەس, مادەني مازمۇنمەن دە كوركەيىپ كەلەدى. الماتى – زاماناۋي ونەر مەن مادەنيەت فەستيۆالدارىنىڭ ورداسى. BI Group Art Fest, Almaty Pop-up Week, ۇلتتىق كينو كۇندەرى, Kitap Fest, حالىقارالىق دجاز فەستيۆالى سىندى ىرگەلى شارالار شاھاردىڭ شىعارماشىلىق تىنىسىن تانىتادى. مۇنداي مادەني جوبالار ارقىلى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى الەمدىك جانە ۇلتتىق ونەردىڭ توعىسقان تۇسىنا كۋا بولىپ كەلەدى. قالا مۋزەيلەرى مەن گالەرەيالارى دا زامانمەن ۇندەسىپ, جاڭا فورماتتا جۇمىس ىستەپ وتىر. مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەي, ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيى, ءا.قاستەەۆ گالەرەياسى سياقتى مادەني ورىندار – قالانىڭ عانا ەمەس, ەلدىڭ دە رۋحاني مۇراسىنا اينالعان. الماتى – شىعارماشىلىق ەركىندىكتىڭ قالاسى. مۇندا ءاربىر سۋرەتشى, مۋزىكانت, جازۋشى نەمەسە ديزاينەر ءوز ويىن ەركىن جەتكىزە الادى. قالادا ونەرمەن شۇعىلدانۋعا, شىعارماشىلىق ىزدەنىسكە بارلىق جاعداي جاسالعان. قالانىڭ رۋحاني تىنىسى – بۇكىل قازاقستاننىڭ مادەني كەلبەتىن ايقىندايتىن باستى ولشەمدەردىڭ ءبىرى», دەيدى ونەرتانۋشى بالجان زامانبەكوۆا.
الماتى
