فوتو: ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان قاسەنوۆ اتاپ وتكەندەي, بۇل تۇستا اڭگىمە مەملەكەتتىڭ بيزنەستى تەك سۇيەمەلدەيتىن مودەلدەن سالالار مەن جوبالاردى ۇيىمداستىرۋعا بەلسەندى قاتىسۋ مودەلىنە كوشۋى تۋرالى بولىپ وتىر.
ء«بىز جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا, سينگاپۋر سەكىلدى ءوسۋدىڭ رەكوردتىق قارقىنىنا قول جەتكىزگەن ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەدىك. مۇندا مەملەكەت ءوسۋ نۇكتەلەرى مەن ستراتەگيالىق باعىتتاردى 5-10 جىل ىلگەرى انىقتاۋعا قاتىسقان ەكەن», دەدى ارمان قاسەنوۆ.
بۇل جوسپاردى ورىنداۋ ءۇشىن نەگىزگى كاپيتالعا قۇيىلاتىن ينۆەستيتسيانى 2024 جىلعى $41 ملرد-تان 2029 جىلى $103 ملرد-قا دەيىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. ناتيجەسىندە ينۆەستيتسيانىڭ ءجىو-دەگى ۇلەسى 14%-دان 23%-عا ءوسىپ, 2025–2029 جىلدار ارالىعىندا جالپى كولەمى شامامەن $400 ملرد-قا جەتۋى ءتيىس.
جاڭا ساياسات اياسىندا مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار ءىرى ەكسپورتتىق جوبالاردى تارتۋمەن عانا شەكتەلمەي, ولاردىڭ قۇرىلىمدالۋىنا, قارجىلاندىرىلۋىنا جانە باسقارىلۋىنا دا ارالاساتىن بولادى. بۇل باعىتتاعى باستى مىندەت – شەتەلدىك جانە وتاندىق جەتەكشى كومپانيالاردى تارتا وتىرىپ, جوعارى ءونىمدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ. وسىعان قوسا, «بايتەرەك» حولدينگىنە قاراستى دامۋ ينستيتۋتتارى ارقىلى قارجىلىق قولداۋ كورسەتىلەدى.
ء«بىز بيزنەستىڭ ورىنىن باسپايمىز, كەرىسىنشە ونىمەن بىرگە جۇمىس ىستەيمىز. قوسىلعان قۇندى كاسىپكەرلەر جاسايدى, پروگرەستىڭ قوزعاۋشى كۇشى دە سولار بولماق. ال ءبىز وتاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالارعا ولاردىڭ تاجىريبەسىن, تەحنولوگياسى مەن كاپيتالىن تارتۋ ءۇشىن جۇگىنەمىز. ينۆەستيتسيالىق دامۋدىڭ نەگىزگى باعىتى سانالاتىن – استىقتى تەرەڭ جانە ورتاشا وڭدەۋ, مەتاللۋرگيا, مۇناي-حيميا سىندى تاعى دا باسقا سالالارداعى جەتەكشى كومپانيالاردان شەتەلدىك چەمپيونداردىڭ ءتىزىمىن جاساقتايمىز. ولارمەن قازاقستاندىق جوبالارعا قاتىسۋى ءۇشىن كەلىسسوزدەرگە باستاما جاسايمىز. ولاردىڭ سالعان ينۆەستيتسياسى, جاساعان ساراپتاماسى, سالا مەن تەحنولوگيانى بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلەتىن بىلىكتىلىگى بىزگە وسى جوبالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى ارمان قاسەنوۆ.
ۆيتسە-پرەمەر – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين جاڭا مودەلدە Investment Board, ياعني ەلدىك اۋقىمداعى باسىم جوبالاردى ايقىندايتىن جانە سۇيەمەلدەيتىن ينۆەستيتسيالىق قىزمەت نەگىزگى مانگە يە بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«پرواكتيۆتى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا ساياساتى دەگەندە ءبىز تەرەڭ ساراپتامانى قاجەت ەتەتىن ءىرى جوبالار تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. دامۋ باعىتتارىن ءبىر قۇرىلىمعا كەلتىرىپ, ءىرى جوبالاردى باسقارۋدا جوعارى قۇزىرەتكە يە مامانداردان تۇراتىن ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتى, ياعني Investment board قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولار اناعۇرلىم ءتيىمدى دامۋ جولىن سىلتەپ, ەكونوميكامىزدىڭ باعىتتارى مەن ءتيىستى جوبالاردى ايقىندايتىن بولادى», دەپ ءتۇسىندىردى سەرىك جۇمانعارين.
ونىڭ ايتۋىنشا, ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ بۇرىنعى جۇيەسى ساقتالادى. بىراق پرواكتيۆتى ساياساتتىڭ درايۆەرى Investment Board بولادى.
جيىنعا قاتىسقان ساراپشىلار ەكونوميكالىق ءوسۋ ساياساتىنا قاتىستى كوپتەگەن ۇسىنىستار ايتتى. اتاپ ايتقاندا, جاڭا قۇجات بۇرىنعىدان قالاي ەرەكشەلەنەتىنى, قازاقستاندا جاڭا وندىرىستەردى لوكاليزاتسيالاۋ دەڭگەيى قانشالىقتى ۇلعاياتىنى, قاراجاتتى ءبولۋ ارنالارى قانداي بولاتىنى, بەلسەندى ەكونوميكالىق ءوسۋ مەن تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەندىرۋدىڭ ينفلياتسياعا اسەرى جانە تاعى باسقا ماسەلەلەردى تالقىلادى.
ۇەم قوعامدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەلدار شامسۋتدينوۆ جيىندا ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە مەملەكەتتىك يندۋستريالىق باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى قىزىقتى پىكىرتالاس وربىگەنىن اتاپ ءوتتى. نەگىزگى ماسەلەنىڭ ءبىرى نەسيەلەندىرۋمەن كىم اينالىساتىنى تۋرالى بولدى, ياعني مۇنى مەملەكەت ءوزىنىڭ دامۋ ينستيتۋتتارى نەمەسە كوممەرتسيالىق بانكتەر ارقىلى جاسايدى. ولارعا وسى ماقساتتا قاراجات بولىنەدى.
«مۇنداعى لوگيكا مىنادا سياقتى: بانكتەر ارقىلى نەسيە بەرۋ ينفلياتسيانىڭ ءسوزسىز وسۋىنە اكەلەدى. ويتكەنى بانك جۇيەسى – ينفلياتسيالىق پروتسەستەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى مەحانيزمى. سويتە تۇرا, بۇگىندە ءجىو-ءنىڭ وسۋىنە وسى تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەندىرۋ ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر. ودان بولەك, ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتى قالىپتاستىرۋ جوسپارلانۋدا, وعان پريوريتەتتى جوبالاردى ايقىندايتىن قاتىسۋشىلار كىرەدى. ماسەلە قارجىلاندىرۋدىڭ ناقتى تەتىگىن تاڭداۋدا بولىپ تۇر. مۇنداي دەتالدار پروتسەسس بارىسىندا پىسىقتالماق», دەدى ول.
Teniz Capital Investment Banking ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى عالىم قۇسايىنوۆ جاڭا ساياسات قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ الدىندا تۇرعان زاماناۋي سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرەتىنىن جانە باستى نازار ەلدىڭ ىشكى ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىنە اۋدارىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
