ءىس-شاراعا الەمنىڭ 50-دەن استام ەلىنەن 300-دەن استام كومپانيا اتىنان 2,5 مىڭنان استام دەلەگات جينالدى. قاتىسۋشىلار اراسىندا حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى, ءىرى مۇناي-گاز كورپوراتسيالارىنىڭ جەتەكشىلەرى جانە ەنەرگەتيكا مينيسترلەرى بار. ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ارنالعان ۇندەۋىن وقىپ بەردى:
«ەكونوميكا, عىلىم-ءبىلىم, يننوۆاتسيا, وزىق تەحنولوگيا سياقتى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار سالالاردىڭ دامۋى قۋات كوزدەرىنىڭ قولجەتىمدى بولۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان ءبىز ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگى مەن دەربەستىگىن نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. وسى ماڭىزدى ىسكە حالىقارالىق سەرىكتەستەرىمىز زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. قازاقستان ەنەرگەتيكا سالاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋعا, ونىڭ باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرۋعا باسا ءمان بەرەدى. بۇل تۇرعىدان العاندا, ەلىمىز جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ورتا دەرجاۆا رەتىندە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ماگاتە جانە وپەك سياقتى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بايلانىسىن بەكەمدەي تۇسۋگە مۇددەلى. فورۋم اياسىندا ەنەرگەتيكا سالاسىن وركەندەتۋگە جول اشاتىن تىڭ يدەيالار مەن جاسامپاز باستامالار ۇسىنىلادى دەپ سەنەمىن», دەلىنگەن پرەزيدەنت ۇندەۋىندە.
پرەمەر-مينيستر فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ءىرى ەنەرگەتيكالىق جوبالار تۋرالى ايتتى. مۇناي-گاز حيمياسىندا جالپى قۋاتى 500 مىڭ توننا بولاتىن پوليپروپيلەن زاۋىتى ىسكە قوسىلدى. سونداي-اق جىلىنا 1,25 ملن توننا پوليەتيلەن وندىرەتىن جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇدان بولەك بۋتاديەن, كارباميد ءوندىرۋ جوبالارى قولعا الىندى. 2030 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 15 ملرد دوللاردان اساتىن التى جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قايتا وڭدەۋ كولەمى ارتىپ كەلەدى. شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى وندىرىستىك قۋاتىن 12 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتادى. جاڭاوزەندە, قاشاعاندا جانە تەڭىزدە گاز وڭدەۋ سالاسى دامىپ جاتىر. «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» گاز قۇبىرىنىڭ ەكىنشى جەلىسى سالىنباق.
حالىقارالىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ, جالپى قۋاتى 4 گۆت-تان اساتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن (جەك) دامىتۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. سونداي-اق جيىنتىق قۋاتى 1 گۆت بولاتىن ءۇش زاماناۋي كومىر جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. مۇناي وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2040 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنا سايكەس, وڭدەۋ قۋاتتىلىعى 39 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايىپ, وڭدەۋ تەرەڭدىگى 94%-عا جەتپەك.
قازىر سالانى تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن كەڭىنەن ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ جاتىر. ەنەرگەتيكا سالاسىندا جي گەولوگيالىق بارلاۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە ءوندىرۋ, تاسىمالداۋ, وڭدەۋ جانە باسقا دا ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرالىنا اينالماق.
مۇناي وندىرۋدە جاڭا تاسىلدەر قولدانىلىپ جاتىر. بارلاۋ مەن ءوندىرۋ جۇمىستارى تسيفرلاندىرىلماق. دەرەكتەردى جاساندى ينتەللەكت ارقىلى تالداۋ مۇناي ءوندىرۋدى جاقسارتادى. بۇل تەك ءىرى كەن ورىندارىندا عانا ەمەس, شاعىن جانە ورتا كەن ورىندارىنىڭ دا مۇمكىندىگىن اشۋعا جول بەرەدى. پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىنا يننوۆاتسيا ينتەگراتسيالاۋدى جەدەلدەتۋدىڭ نەگىزگى بۋىنىنا جاتادى.
تسيفرلاندىرۋمەن جانە جي ەنگىزۋمەن قاتار ەنەرگياعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋى قۋات كوزدەرىنىڭ اۋقىمدى كولەمىن ءوندىرۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل تۇرعىدا جەردە سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار مەن ۋران ءوندىرۋ جانە اتوم ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ جوبالارى ەرەكشە ماڭىزعا يە.
پرەمەر-مينيستر قازاقستان حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جانە بيزنەسپەن بىرلەسكەن جوعارى تەحنولوگيالىق ءوندىرىس ورىندارىن قۇرۋدا ىنتىماقتاستىققا اشىق, سەنىمدى ءارى بولجامدى سەرىكتەس بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
پلەنارلىق سەسسيا بارىسىندا الەمدىك ەنەرگەتيكانى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ساراپتامالىق قوعامداستىقتىڭ وكىلدەرى جانە تاعى دا باسقالار ءوز پىكىرلەرىمەن ءبولىستى.
مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ۇيىمىنىڭ (OPEC) باس حاتشىسى حايتام ءال-گايس مۇناي-گاز سالاسىنا ينۆەستيتسيالاردى ۇلعايتۋعا شاقىردى. جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى تۋرالى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ (IRENA) باس ديرەكتورى فرانچەسكو لا كامەرا ورتالىق ازيادا «جاسىل» ەنەرگەتيكانى دامىتۋ ءۇشىن ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ كەرەگىن ايتتى. ول جەك جوبالارىن ەنگىزۋدى جىلدامداتۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
حالىقارالىق ەنەرگەتيكالىق فورۋمنىڭ (حەف) باس حاتشىسى دجاسسيم الشيراۆي قازاقستاننىڭ ءرولىن ەرەكشە باعالادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ ەل ءار ءوڭىردى بايلانىستىراتىن كوپىر رەتىندە ماڭىزدى ورىنعا يە. ول قازاقستاندى حەف-ءتىڭ رەسمي مۇشەسى بولۋعا شاقىردى.
شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ (شىۇ) باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى احماد سايدمۋرودزودا دا پىكىر ءبىلدىردى. ول 2030 جىلعا دەيىنگى ىنتىماقتاستىق جوسپارى اياسىندا ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ, ينۆەستيتسيانى ارتتىرۋ جانە تۇراقتى ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنىڭ وكىلى ماحمۋد فاتحاللا دا ءسوز الىپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگياعا ينۆەستيتسيا سالۋ تۇراقتى دامۋ مەن الەمدىك تۇراقتىلىقتىڭ باستى نەگىزى ەكەنىن جەتكىزدى.
قازاقستان ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا ينۆەستيتسيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ جانە جالپى ەنەرگيا وندىرۋدەگى جەك ۇلەسىن ارتتىرۋ شارالارى قولعا الىنعان.
