فوتو: اقوردا
«وقۋ ورنىنا ارنايى مارتەبە بەرگەن ءجون. سونداي-اق بۇل جۇمىسقا الەمدىك ۇزدىك وقۋ ورىندارىن سەرىكتەس رەتىندە تارتۋ قاجەت. ۇكىمەت جىل سوڭىنا دەيىن وسى ماسەلە بويىنشا ناقتى ۇسىنىس بەرۋگە ءتيىس. وسىنداي جاڭا وقۋ ورنى بىزگە نە ءۇشىن قاجەت دەگەن ساۋال دا تۋىنداۋى مۇمكىن. باستى ماقسات – ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىنا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن ەنگىزەتىن بىلىكتى مامانداردى دايارلاۋ. زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى عىلىم-ءبىلىم, يننوۆاتسيا جانە حالىقارالىق بايلانىس ورتالىعى رەتىندە جۇمىس ىستەۋى كەرەك. قازىرگى جاھاندىق ءبىلىم جانە تەحنولوگيا نارىعىندا باسەكە وتە جوعارى. دارىندى جاستارىمىز الەمدىك دەڭگەيدەگى ساپالى ءبىلىمدى تەك شەتەلدەن ەمەس, ءوز ەلىمىزدەن دە العانى دۇرىس. بۇل – قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا تىكەلەي اسەرى بار وتە ماڭىزدى ماسەلە», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە كەڭىنەن ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايدى.
«دەربەس وقىتۋ – رەۆوليۋتسيالىق مۇمكىندىك. ادەتتەگى «بارلىعىنا ءبىر باعدارلاما» مودەلى زامان تالابىنا ساي كەلمەيدى. ءار وقۋشىنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگى بار. ءبىرى ماتەماتيكاعا جۇيرىك بولسا دا, ءتىل ۇيرەنگەن كەزدە قينالادى. ەندى ءبىرى گۋمانيتارلىق پاندەرگە جەتىك بولسا, ءبىرى فيزيكاعا شورقاق. جاساندى ينتەللەكت ارقىلى وسى ولقىلىقتى جويۋعا بولادى. جي نەگىزىندە قۇرىلعان ءبىلىم جۇيەسىندە ءار وقۋشىنىڭ قارىم-قابىلەتىنە سايكەس جەكە وقىتۋ باعدارلاماسىن ازىرلەي الامىز. سونىڭ ناتيجەسىندە جاستاردىڭ الەۋەتى مەن وقۋعا ىنتاسى ارتادى. حالىقارالىق تاجىريبەدە مۇنداي ءساتتى مىسالدار جەتكىلىكتى. ماسەلەن, اقش-تا DreamBox جانە Knewton سياقتى ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى ماتەماتيكا كۋرسىن ءار وقۋشىعا بەيىمدەپ وقىتادى. وڭتۇستىك كورەيادا جاساندى ينتەللەكتىنى ءتىل ۇيرەنۋ ءۇشىن قولدانادى. قازاقستاندا دا مۇنداي تاسىلگە جۇگىنۋدىڭ ايرىقشا ماڭىزى بار. اسىرەسە, كوپەتنوستى ەل رەتىندە ءبىز تىلدىك, مادەني نەمەسە جالپى ءبىلىم دەڭگەيى ءارتۇرلى بالالاردىڭ بارىنە تەڭ جاعداي جاساۋدى ويلاۋىمىز كەرەك», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت وقۋشىلاردىڭ تسيفرلىق پروفيلدەرىن قالىپتاستىرۋدى تاعى ءبىر ماڭىزدى باسىمدىق رەتىندە اتادى.
«وندا ءار بالانىڭ وقۋ ۇلگەرىمى, مىقتى قىرلارى مەن جەتىستىكتەرى تىركەلەدى. ال بۇل, ءوز كەزەگىندە, ۋنيۆەرسيتەت باعدارلاماسىن وڭتايلاندىرىپ, جوعارى وقۋ ورنىن مەرزىمىنەن بۇرىن تامامداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان بولەك, جاساندى ينتەللەكت تسيفرلىق پروفيل نەگىزىندە كاسىپتىك باعدار جۇيەسىن جاساقتايدى. وقۋشىلارعا قارىم-قابىلەتىنە ساي دامۋ جولدارى, كۋرستار مەن جوبالاردى تاڭداۋ ەركىندىگى ۇسىنىلۋى كەرەك. بۇل بولاشاق ينجەنەرلەردى, زەرتتەۋشىلەردى, دارىگەرلەردى, مۇعالىمدەر مەن كاسىپكەرلەردى الدىن الا انىقتاۋعا جول اشادى. وسىلايشا, ءاربىر ادام ءوز قابىلەتىن پايدالانىپ, ومىردەن لايىقتى ورنىن تابادى. ۇكىمەتكە جاڭا جي ۋنيۆەرسيتەتىمەن ينتەگراتسيالانعان وقۋشىلاردىڭ ۇلتتىق تسيفرلىق پروفيلدەر جۇيەسىن قۇرۋدى تاپسىرامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت مۇعالىمدەر كوپ ۋاقىتىن جۇمسايتىن كۇندەلىكتى كۇيبەڭ شارۋانى جاساندى ينتەللەكت ارقىلى اۆتوماتتاندىرۋدىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى.
«الگوريتمدەر شاكىرتتەرگە جەكە تاپسىرمالار مەن دايىندىق تەستتەرىن ازىرلەپ, جاۋاپتاردى تەكسەرىپ, ولارمەن جىلدام كەرى بايلانىس ورناتا الادى. مۇنداي تەحنولوگيالىق شەشىم مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسىن ەداۋىر جەڭىلدەتىپ, ۇستازدىق قىزمەتىمەن اينالىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بىراق ءبىر نارسە ءاردايىم ەستە بولۋعا ءتيىس: مۇعالىمنىڭ جاناشىرلىعىن جانە اقىل-پاراساتىن ەشبىر تەحنولوگيا الماستىرا المايدى. سوندىقتان مۇعالىم مەن وقۋشى اراسىنداعى ادامي قارىم-قاتىناس ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ وزەگى بولىپ قالۋعا ءتيىس. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – پەداگوگتەردى باسى ارتىق جۇمىستان بوساتۋ, ءوز ميسسياسىن الاڭسىز اتقارۋىنا جاعداي جاساۋ. ۇكىمەت جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزگەن كەزدە وسى قاعيدانى ەسكەرۋى كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ: «جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن پايدالانۋ ورتالىق پەن ايماق, قالا مەن اۋىل اراسىنداعى ءبىلىم الشاقتىعىن قىسقارتۋعا قولايلى جاعداي جاسايدى»
پرەزيدەنت ءبىلىم الۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ ماڭىزدى مىندەت ەكەنىنە ءمان بەردى.
«جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن پايدالانۋ ورتالىق پەن ايماق, قالا مەن اۋىل اراسىنداعى ءبىلىم الشاقتىعىن قىسقارتۋعا قولايلى جاعداي جاسايدى. اسىرەسە, بۇل شاعىن جيناقتى مەكتەپتەرگە قاتىستى ماسەلە. جي تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ ەرەكشە ءبىلىم الۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى جان-جاقتى قولداۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – شىن مانىندە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋ. بۇل – ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدىڭ نەگىزگى العىشارتتارىنىڭ ءبىرى», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, جاساندى ينتەللەكت ءبىلىمدى دامىتۋعا جانە تاراتۋعا وڭ ىقپال ەتەدى. جاڭا تەحنولوگيالاردى جەتىك مەڭگەرسەك تە, ءوز بولمىسىمىزدى, ياعني ءتول مادەنيەتىمىزدى, قۇندىلىقتارىمىزدى ساقتاپ قالۋعا ءتيىسپىز.
زاماناۋي ۇردىستەردىڭ پايداسى مەن زيانىن اجىراتا ءبىلۋىمىز قاجەت. ۇلت دۇنيەتانىمىنا جات نارسەلەردىڭ ءبىلىم جۇيەسىنە ەنۋىنە جول بەرمەۋىمىز كەرەك. تۇپتەپ كەلگەندە, جاساندى ينتەللەكت ەل مۇددەسىنە قىزمەت ەتكەنى دۇرىس.
«بۇل – وزىق تەحنولوگيالاردىڭ ىقپالى رۋحانياتىمىزعا, تاريحي مۇرالارىمىز بەن بىرەگەي مادەنيەتىمىزگە ەشقانداي كەسەلىن نەمەسە زيانىن تيگىزبەۋى كەرەك دەگەن ءسوز. وقۋشىلارعا بەرىلەتىن ءبىلىمنىڭ مازمۇنى جانە ونىڭ ساپاسى دۇرىس بولۋى كەرەك. ەڭ جاقسى الگوريتمنىڭ ءوزى قاتە نەمەسە جەڭىل-جەلپى ماتەريال ازىرلەپ بەرۋى مۇمكىن. قايتالاپ ايتامىن, جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ ىسىندە كومەك قۇرالى رەتىندە قولدانۋعا بولادى. الايدا ءبىلىمنىڭ ساپاسىنا جانە تاربيەلىك ماعىناسىنا ماشينا ەمەس, ادام جاۋاپتى بولۋعا ءتيىس. وقۋ ماتەريالىنىڭ مەملەكەتتىك ستاندارتقا سايكەس بولۋىن, ونىڭ عىلىمي جانە مادەني تالاپتارعا ساي كەلۋىن مۇعالىم قاداعالاپ وتىرۋى كەرەك. ۇستاز ساپالى ءبىلىمنىڭ باستى كەپىلى بولىپ قالا بەرەدى. سوندىقتان ۇكىمەت مەملەكەتتىك ستاندارتقا سايكەس ساپالى كونتەنت جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىن ازىرلەۋى قاجەت. وسى تۇستا ءبىر ماسەلەنى ارنايى اتاپ وتكىم كەلەدى: ءبىز جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا ەڭ الدىمەن ءوز ەلىمىزدەن شىققان ونىمدەردى پايدالانۋىمىز كەرەك», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن ەنگىزۋ بارىسىندا ونىڭ قاۋىپ-قاتەرلەرىن قاپەردەن شىعارماۋدى ەسكەرتتى
«ەڭ الدىمەن, بۇل جەردە جاساندى ينتەللەكتىنى تەرىس پيعىلدا پايدالانۋ سەكىلدى ەتيكالىق ماسەلەلەر ءسوز بولىپ وتىر. نەيروجەلى بەرگەن جاۋاپقا سەنىپ, وقۋشىلار سىني پايىمداۋ, ىزدەنۋ جانە ساراپتاۋ قابىلەتىنەن ايىرىلىپ قالۋى مۇمكىن. جي ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن جەتىلدىرۋگە ءتيىس, بىراق ونىڭ ىرگەلى نەگىزىن الماستىرماۋى كەرەك. سوندىقتان ۇكىمەت اكادەميالىق ادالدىقتى قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا كەشەندى شارالار قابىلداۋى قاجەت», دەدى پرەزيدەنت.
پرەزيدەنت ەڭبەك نارىعى كۇن وتكەن سايىن وزگەرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«كوپتەگەن كاسىپ يەلەرىنىڭ جۇمىسىن ەندى اۆتوماتتى جۇيە اتقاراتىن بولادى. مۇنداي ءۇردىس قازىردىڭ وزىندە ءجۇرىپ جاتىر. بۇل بىرقاتار ماماندىقتىڭ ەسكىرۋىنە, ياعني كوپتەگەن ادامنىڭ جۇمىسسىز قالۋىنا اكەپ سوقتىرادى. بۇل – اسا وزەكتى ماسەلە. وسى جۇمىستى قازىردەن باستاپ قولعا الماساق, مۇنداي ءۇردىستىڭ الەۋمەتتىك سالدارى اۋىر بولادى. جۇمىسسىزدىق بەلەڭ الىپ, تۇرمىس ساپاسى تومەندەپ, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك كۇشەيۋى مۇمكىن. بىراق بۇل جەردە دە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋعا بولادى. ماسەلەن, اقىلدى تەحنولوگيالار قىزمەتكەرلەردىڭ مىقتى نە ءالسىز تۇستارىن ايقىنداپ, كاسىبي شەبەرلىگىن دامىتۋ ءۇشىن ناقتى ۇسىنىستار بەرە الادى. مامانداردى قايتا دايارلاۋعا جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا كەڭ مۇمكىندىك جاساپ, كۇنى بۇرىن ارەكەت ەتۋگە ءتيىسپىز. بۇل رەتتە تىم ۇلكەن قايتا دايارلاۋ ورتالىقتارىن قۇرۋعا بيۋدجەتتەن ميلليونداعان قارجى شىعىنداۋدىڭ قاجەتى جوق. جاساندى ينتەللەكتىنىڭ الەۋەتىن ساۋاتتى قولدانا بىلگەن ءجون. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – جۇمىسسىز قالۋدىڭ الدىندا تۇرعان ميلليونداعان ادامعا جاڭا مۇمكىندىك بەرۋ. باسقاشا ايتساق, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ وراسان زور الەۋەتىن جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, ادام كاپيتالىن كۇشەيتىپ, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن ارتتىرۋعا پايدالانۋ كەرەك. ۇكىمەتكە جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە ازىرلەنگەن ۇلتتىق ونلاين-پلاتفورمانى ىسكە قوسۋدى تاپسىرامىن. سول ارقىلى جۇمىسسىز قالعان مامانداردى بولاشاقتا سۇرانىسقا يە بولاتىن كاسىپكە بەيىمدەۋ قاجەت», دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, ءبىزدىڭ تسيفرلىق ستراتەگيامىزدا ۇلت مۇددەسى باستى ورىندا تۇراتىنىن جەتكىزدى.
«شىن مانىندە, نەگىزگى ماسەلە جاساندى ينتەللەكت قانا ەمەس. ەڭ باستىسى – ەلدىڭ ەگەمەندىگى, ۇرپاقتىڭ بولاشاعى. ۇكىمەت بۇگىن ايتىلعان ۇسىنىستىڭ ءبارىن مۇقيات قاراستىرادى. ءسوز سوڭىندا ءبىر ماسەلەنى اتاپ وتكىم كەلەدى. جاساندى ينتەللەكت – تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى. سوندىقتان كەڭەستىڭ كەلەسى وتىرىسىن وسى تاقىرىپقا ارناۋدى ۇسىنامىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەڭەس وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, ءباا جاساندى ينتەللەكت ماسەلەلەرى جونىندەگى مەملەكەتتىك ءمينيسترى ومار ءال-ولاما, Sinnovation Ventures جانە 01ai نەگىزىن قالاۋشى لي كاي فۋ, Cambrian Futures كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ولاف دج. گروت, سان-ديەگوداعى كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى پراديپ كحوسلا, تيۋرينگ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى دجون حوپكروفت, بۇۇ-نىڭ «جي يگىلىك ءۇشىن» باستاماسى اتقارۋشى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەبتەسام ءال-مازرۋي, Polynome Group نەگىزىن قالاۋشى الەكساندر حانين جانە Oxford Insights كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ريچارد ستيرلينگ ءسوز سويلەدى.
