فوتو: اقوردا
قاسىم-جومارت توقاەۆ يتاليا قازاقستاننىڭ ەۋروپا وداعىنداعى ماڭىزدى ءارى سەنىمدى ستراتەگيالىق سەرىكتەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قوس مەملەكەتتىڭ ءتۇرلى باعىتتاعى ىنتىماقتاستىعى ۋاقىت وتكەن سايىن ارتا تۇسۋدە.
«ساياسي ديالوگىمىز جوعارى دەڭگەيدە ءجۇرىپ جاتىر. ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىندا بەرىك ىقپالداستىق ورناتتىق. بىلتىر ەكى ەل اراسىنداعى الىس-بەرىس كولەمى 20 ميلليارد دوللارعا جەتتى. بيىلعى 8 ايدا بۇل كورسەتكىش 11,3 ميلليارد دوللار بولدى. يتاليا – ءبىزدىڭ ەڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسىمىزدىڭ ءبىرى. قازاقستاندا 250-گە جۋىق يتاليالىق كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەۋدە. بۇل ەل قازاقستان ەكونوميكاسىنا 2005 جىلدان بەرى شامامەن 7,6 ميلليارد دوللاردان استام قاراجات قۇيدى. وسى باعىتتاعى قارىم-قاتىناسىمىز ويداعىداي دامۋدا», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى يتاليا پرەزيدەنتىمەن مازمۇندى كەلىسسوز جۇرگىزىلگەنىنە نازار اۋداردى. كەزدەسۋدە پرەزيدەنتتىڭ بىلتىر ريمگە جاساعان رەسمي ساپارى بارىسىندا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن تالقىلاعان. Cونىمەن قاتار تاراپتار ىقپالداستىقتى كۇشەيتۋدىڭ جاڭا باعىتتارى تۋرالى اڭگىمەلەسكەن.
ء«وزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمىن ودان ءارى ارتتىرۋعا كەلىستىك. تاۋار ءتۇرىن كوبەيتۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, ىسكەر توپتاردىڭ بايلانىسىن ودان ءارى نىعايتۋ قاجەت. بۇل – ماڭىزدى مىندەت. سونداي-اق ءبىز ەكى ەلدىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قاراستىراتىن بولدىق. اسىرەسە, ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ماشينا جاساۋ, جەڭىل جانە ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى سالالارىنا باسا نازار اۋداردىق. وسى جۇمىسقا ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسياسى باسا ءمان بەرۋى قاجەت دەپ سانايمىز. كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ ماسەلەسىن پىسىقتادىق. حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىنىڭ, سونىڭ ىشىندە ترانسكاسپي ءدالىزىنىڭ الەۋەتىن ءسوز ەتتىك. لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمى جانە قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبى سەكتورىنداعى ىقپالداستىق مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادىق», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتەر تسيفرلىق تەحنولوگيانى ەكونوميكاعا جاپپاي ەنگىزۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, جاساندى ينتەللەكتى مەن ۇلكەن دەرەكقورلاردى پايدالانۋعا قاتىستى تاجىريبە الماسۋ تۋرالى پىكىرلەسكەن.
«مەن بۇل سالالاردا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەنىمىزدى جەتكىزدىم. ەرتەڭ پرەزيدەنت ماتتارەللا ايماقتاعى ەڭ ءىرى IT ستارتاپ پاركى – Astana Hub-قا باراتىن بولدى. ەلىمىزدىڭ وسى باعىتتاعى جەتىستىكتەرىمەن تانىسادى. بۇعان قوسا, قارجى جانە تۋريزم سالاسىنداعى تىڭ جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋعا ۋاعدالاستىق. جالپى, قازاقستان ءوز نارىعىندا جۇمىس ىستەۋگە نيەتتى يتاليا كومپانيالارى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا دايىن», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كەلىسسوز بارىسىندا مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋ ىسىنە ءمان بەرىلگەن. قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇگىن ەلوردا كوشەلەرىنىڭ بىرىنە يتاليانىڭ ۇلى ساياحاتشىسى ماركو پولونىڭ اتى بەرىلەتىنىن مالىمدەدى.
«كەلەسى جىلى يتاليادا «كوشپەندىلەر التىنى» كورمەسى وتكىزىلمەك. سونداي-اق نەاپولدەگى كونە سان كارلو تەاترىندا «اباي» وپەراسىن قويۋ جوسپارلانعان. بيىل ريم قالاسىندا قازاقتىڭ باس اقىنى اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ءمۇسىنى ورناتىلادى. وسى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, يگى باستاماعا قولداۋ بىلدىرگەنى ءۇشىن يتاليا حالقىنا شىنايى ريزاشىلىعىمدى جەتكىزگىم كەلەدى. ءبىز مۇنى قازاقتىڭ مادەني مۇراسىنا كورسەتىلگەن قۇرمەت پەن شىنايى دوستىق پەيىلدىڭ كورىنىسى دەپ قابىلدايمىز. وسىنداي تاعىلىمدى ءىس-شارالار حالىقتارىمىزدى جاقىنداتا تۇسەتىنى ءسوزسىز», دەدى پرەزيدەنت.
تاراپتار كەلىسسوز كەزىندە ءبىلىم سالاسىنا دا ايرىقشا توقتالعان.
«قازىرگى تاڭدا يتاليانىڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا قازاقستاننىڭ ءتورت مىڭنان استام ستۋدەنتى ءبىلىم الىپ جاتىر. سول ءۇشىن يتاليا ۇكىمەتىنە العىس ايتامىن. بيىل ءىلياس جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەگىزىندە ماركە پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى جۇمىس ىستەي باستادى. وقۋ ورنى جاس ۇرپاقتىڭ جوعارى ساپالى ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنەمىن», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنت سەردجو ماتتارەللامەن بىرقاتار حالىقارالىق وزەكتى ماسەلە بويىنشا پىكىر الماسقانىن جەتكىزدى.
«قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ ۋشىعۋىنا قاتىستى الاڭداۋشىلىق بىلدىردىك. قوس تاراپ بارلىق تۇيتكىلدى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جارعىسىنا سايكەس بەيبىت جانە ساياسي-ديپلوماتيالىق جولمەن شەشۋ كەرەك دەپ سانايدى. قازاقستان مەن يتاليا حالىقارالىق ىقپالداستىقتى كۇشەيتۋگە مۇددەلى. جاھاندىق تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋ ىسىنە بەلسەنە اتسالىسۋعا دايىن. ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ باستامالارىمىزدى ۇنەمى قولداپ كەلەمىز. كوپجاقتى ديپلوماتيانى ودان ءارى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەمىز. وسى ورايدا, «ورتالىق ازيا – يتاليا» ديالوگ الاڭى ايماقتىق دەڭگەيدەگى ارىپتەستىگىمىزدى جانداندىرا تۇسەرى انىق. يتاليا تاراپىنىڭ باستاماسىمەن ونىڭ العاشقى وتىرىسى بيىل استانادا وتكەنىن بىلەسىزدەر. وسىلايشا, حالىقارالىق قۇرىلىمدار اياسىنداعى ىقپالداستىعىمىز نىعايىپ كەلەدى. الماتىدا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ورتالىق ازيا مەن اۋعانستاندى دامىتۋ ورتالىعىن اشۋ تۋرالى باستاماعا قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن يتاليا تاراپىنا زور العىس ايتامىن», دەدى پرەزيدەنت.
سەردجو ماتتارەللا يتاليا مەن قازاقستانىڭ اراسىنداعى بەرىك دوستىقتى بەكەمدەي ءتۇسۋ ءۇشىن استاناعا ارنايى كەلگەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ساپار ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسقا تىڭ سەرپىن بەرىپ, ونى ودان ءارى وركەندەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
«يتاليا مەن قازاقستاننىڭ عاسىرلاردان تامىر تارتاتىن مادەني جانە تاريحي ءداستۇرى بار, ارحەولوگيالىق جانە كوركەمونەر مۇراسى وتە باي. بۇل ءبىزدىڭ گۋمانيتارلىق سالاداعى ءوزارا ىقپالداستىعىمىزدى تەرەڭدەتۋگە بەرىك نەگىز قالايدى», دەدى يتاليا پرەزيدەنتى.
