بيۋدجەت تۇسىمدەرىن ارتتىراتىن تەتىك
وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار «2017 جىلعى 11 ساۋىردەگى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ كەدەن كودەكسى تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى قارادى. حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ ەلەكتروندىق ساۋدانى رەتتەۋ ءۇشىن قۇقىقتىق بازا قۇرۋعا, ەلەكتروندىق ساۋدا تاۋارلارىن كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدى جاقسارتۋعا, تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردىڭ ساقتالۋىنا جانە اكەلىنەتىن تاۋارلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە جول اشادى. سونداي-اق كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتاردى جيناۋ ەسەبىنەن بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەردى ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«قارالعان حاتتاما شەتەلدىك ينتەرنەت-الاڭداردا ساتىپ الىنعان تاۋارلاردىڭ كەدەندىك شەكارادان ءوتۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋدى كوزدەيدى. سوعان سايكەس «ەلەكتروندىق ساۋدا وپەراتورى» ۇعىمى جانە كەدەندىك دەكلاراتسيانىڭ جاڭا ءتۇرى – ەلەكتروندىق ساۋدا دەكلاراتسياسى ەنگىزىلىپ وتىر. قۇجاتتا كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدى جەتىلدىرۋگە ارنالعان وزگە دە نورمالار بار. الداعى ۋاقىتتا زاڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىندا ەلەكتروندىق ساۋدا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.
اگرارلىق عىلىم اقساپ تۇر
زاڭ تالقىلانىپ بولعان سوڭ, بىرقاتار دەپۋتات وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. سەناتور ءالي بەكتاەۆ اگرارلىق عىلىم سالاسىنداعى ولقىلىقتارعا توقتالىپ, اتالعان باعىتتى جەتىلدىرۋگە قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. وسىعان وراي دەپۋتات ۇكىمەتكە قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا ناقتى قولداۋ كورسەتۋدى ۇسىندى.
ونىڭ ايتۋىنشا, دامىعان ەلدەردە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا ءىجو-ءنىڭ 3-4%-ى بولىنەدى, ال ءبىزدىڭ ەلدە بۇل كورسەتكىش نەبارى 0,16%-دى قۇرايدى, سونداي-اق عىلىمي ازىرلەمەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋ دەڭگەيى 17%-دان اسپايدى. سەناتور تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى اگرارلىق عىلىم بىرنەشە رەت رەفورمالانعانىن, بىراق ماڭىزدى جەتىستىكتەرگە جەتە الماعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى وسى ۋاقىتقا دەيىن تولىققاندى اگروتەحنولوگيالىق حابقا اينالعان جوق. دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە, قارجىلاندىرۋدىڭ قولدانىستاعى تەتىكتەرى سالاعا ەلەۋلى سەرپىلىس بەرمەيدى.
«بۇگىندە بىزدە عىلىمدى دامىتۋ ماقساتىندا باعدارلامالىق-نىسانالى جانە كونكۋرستىق قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرى جۇمىس ىستەيدى. الايدا بۇل ءتاسىل عىلىم سالاسىندا قارقىندى سەرپىلىس جاساۋعا جەتكىلىكسىز. وسىعان بايلانىستى كونكۋرسقا تاۋەلسىز قارجىلاندىرۋدىڭ تۇراقتى تەتىكتەرىن ەنگىزۋ ماڭىزدى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندە ستراتەگيالىق عىلىمي جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بەس جىل مەرزىمگە ارنالعان كونكۋرستان تىس تىكەلەي قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ورىندى بولار ەدى», دەدى ءا.بەكتاەۆ.
سونىمەن قاتار ول «قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىن دامىتۋدىڭ 2025–2029 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى» ازىرلەنگەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىنا ءتورت عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن ءبىر تاجىريبە شارۋاشىلىعى بەرىلدى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەتتى جوعارى بىلىممەن بىرىكتىرۋگە, زياتكەرلىك الەۋەتتى دامىتۋعا, ينفراقۇرىلىم مەن زەرتحانالاردى جاڭعىرتۋعا, تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋگە جانە عىلىمي ناتيجەلەردى كوممەرتسيالاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماتەريالدىق بازاسى ەسكىرگەن, بۇل ساپالى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە جانە يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋگە كەدەرگى كەلتىرەدى.
اڭدار ءوسىمىن باقىلاۋ كەرەك
سەناتور قايرات تاستەكەەۆ ەلىمىزدەگى جابايى جىرتقىش جانۋارلاردىڭ سانىن باقىلاۋ مەن رەتتەۋدى كۇشەيتۋ قاجەت ەكەنىن ايتىپ, ناقتى شارالار ۇسىندى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعىنا زيان كەلتىرەتىن جانە ەلدى مەكەندەرگە ءجيى كىرەتىن ايۋ, قاسقىر, جابايى قابان, ءشيبورى سياقتى اڭدار پوپۋلياتسياسىنىڭ كوبەيۋى حالىقتى الاڭداتىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
«جابايى جانۋارلار سانىنىڭ كوبەيۋى حالىقتىڭ تىرشىلىگى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا تەرىس اسەرىن دە تيگىزىپ وتىرعانى ءمالىم. كەيىنگى جىلدارى جابايى جانۋارلاردىڭ باسقا دا تۇرلەرىنىڭ ەلدى مەكەندەردىڭ اۋماقتارىنا كىرۋ فاكتىلەرى جيىلەپ, ادامدارعا, مالعا, ارا ءوسىرۋ جانە اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنە شابۋىل جاساۋ جاعدايلارى كوبەيىپ جاتىر», دەدى ق.تاستەكەەۆ.
دەپۋتات ايۋلاردىڭ ريددەر مەن سەرەبريانسك كوشەلەرىندە بايقالعانىن ايتتى. بۇل ءبىر جاعىنان تابيعي ازىق-ت ۇلىك بازاسىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە, ەكىنشى جاعىنان تۇرمىستىق قالدىقتار مەن مالدىڭ بولۋىنا بايلانىستى. ەلىمىزدە 15 مىڭعا جۋىق قاسقىر, 23 مىڭنان اسا ءشيبورى جانە 50 مىڭنان اسا قابان مەكەندەيدى. تەز بەيىمدەلەتىن شيبورىلەر تابيعات پەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا ەلەۋلى زيان كەلتىرەدى. سەناتور ەكوجۇيە جانۋارلاردىڭ سانىن ءوز بەتىنشە رەتتەۋ قابىلەتىن جوعالتاتىنىن جانە قولدانىستاعى شارالار ارقاشان ءتيىمدى بولا بەرمەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار اندرەي لۋكين, بەكبول ورىنباساروۆ, سۇيىندىك الداشەۆ, سۇلتان دۇيسەمبينوۆ, تالعات ءجۇنىسوۆ, رۋسلان رۇستەموۆ, عالياسقار سارىباەۆ, ەرنۇر ايتكەنوۆ, بەكبولات ورىنبەكوۆ پەن بيبىگۇل جەكسەنباي ءوز دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.
