جيىننىڭ نەگىزگى ماقساتى – اسكەري پراكتيكالىق داعدىلاردى جەتىلدىرۋ, اسكەري دايارلىقتى قاجەتتى دەڭگەيگە جەتكىزۋ, اسكەري مىندەتتىلەردىڭ جاۋىنگەرلىك دايىندىعىن پىسىقتاۋ.
ارنايى جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىرى – ماقسات يۋلداشەۆ. ول شىمكەنت قالاسىنداعى №124 جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتە فيزيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ ىستەيدى. 31 جاستاعى زاپاستاعى لەيتەنانت 2013 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى اسكەري كافەدرادا ءبىلىم العان. «اقتاستاعى» پوليگون ونىڭ العاشقى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى بولدى.
– اسكەري جيىنعا كەلۋدەگى ماقساتىم – ءاربىر ازاماتتىڭ قاسيەتتى بورىشى بولىپ سانالاتىن وتان قورعاۋ جولىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋ. وسى ونكۇندىك جيىن بارىسىندا اسكەري تاجىريبەمدى شىڭداپ, ءبىلىمىمدى تولىقتىرىپ, بولاشاقتا وتاندى قورعاۋعا دايىن بولعىم كەلەدى. قازىر كۇندەلىكتى جاڭالىقتاردان دۇنيەنىڭ ءار تۇكپىرىندە قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ ءورشىپ تۇرعانىن ءجيى ەستيمىز. ەلىمىز قاشاندا سىرتقى جاۋلاردان ءوزىن قورعاي ءبىلۋى, ەر-ازاماتتار وتان قورعاۋعا ءاردايىم دايىن جۇرۋگە ءتيىس. بەيبىت زاماندا ءبارىمىز ءوز تىرلىگىمىزبەن اينالىسامىز. الايدا ەل باسىنا كۇن تۋعان شاقتا بارشا ازامات قولىنا قارۋ الۋعا ءازىر بولۋى كەرەك. بۇل – ومىرلىك قاعيدا. وتانىمىزدى جاۋدان قورعاۋ – بارىمىزگە پارىز. كەزىندە اتا-بابامىز اق نايزانىڭ ۇشىمەن, اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن وسى ۇلان-عايىر جەردى قورعاپ قالدى. ولاردىڭ ءىزىن باسقان كەيىنگى ۇرپاق اتا-بابا اماناتىنا ادالدىق تانىتىپ, ەلدىڭ تىنىشتىعى جولىندا جانىن قيۋدان ايانباۋى قاجەت. الەمدە گەوساياسي جاعداي تۇراقتى ەمەس. ءارتۇرلى ۇلتارالىق, دىنارالىق كيكىلجىڭدەر ۇلكەن قارۋلى شايقاستارعا ۇلاسىپ كەتىپ جاتىر. وسىنداي ۋاقىتتا ەلىمىزگە كەرەگى ىشكى تۇراقتىلىق پەن مىقتى قورعانىس. وتان قورعاۋ – ەڭ قاسيەتتى بورىش. وسى جولدا شايقاسقان باتىرلار ادىلدىكتىڭ اق تۋىن كوتەرگەن ازاماتتار. ءوزىنىڭ تۋرا جولدا ەكەنىن بىلگەن ادامدا عانا جاۋىنگەرلىك رۋح بولادى. بۇل رەتتە ءوسىپ كەلە جاتقان جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ وتە ماڭىزدى. اسىرەسە مەكتەپ كەزىنەن باستاپ جاستاردى ءوز ەلىنىڭ ناعىز پاتريوتى بولۋعا تاربيەلەۋ كەرەك. قۇر سوزبەن عانا ەمەس, اسكەري ونەردىڭ ماشىقتارىن دا تاجىريبە جۇزىندە كورسەتىپ, ۇيرەتە بەرگەن دۇرىس. ەلىمىز قازىردە قورعانىس سالاسىنا مىقتاپ كوڭىل بولە باستادى. سونىڭ ءبىرى – وسى اۋماقتىق قورعانىس بريگادالارى. ءبىز اسكەري قىزمەتتە جۇرگەن جاۋىنگەرلەرگە, اسكەر سالاسىنىڭ كاسىبي ماماندارىنا قوسىمشا كۇشپىز. بۇگىندە اسكەري ۇرىس جۇرگىزۋدىڭ تاكتيكالارى وزگەرىپ جاتىر. سوعان قاراي جاۋىنگەرلەر دە جاڭا ءادىس-تاسىلدەردى بارىنشا جىلدام مەڭگەرۋگە ءتيىس. ەر-ازاماتتار اسكەر قاتارىنا بارۋدان قورىقپاسىن. ەلىمىزدىڭ بىرتۇتاستىعىن ساقتاۋ جىگىتتەردىڭ موينىنداعى پارىز ەكەنىن ۇمىتپايىق. جاستارعا ايتارىم – وتان الدىنداعى بورىشتى وتەۋگە بارعاندارىڭ ءجون. ەر-ازامات بولعان سوڭ ەلدى, جەردى قورعاۋ – مىندەتىمىز, – دەدى ول.
اۋماقتىق قورعانىس بريگاداسى كۇزگى ارنايى تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋىنا 93 اسكەري مىندەتتى ازاماتتى قابىلدادى. ولار 17–26 قىركۇيەك ارالىعىندا «اقتاس» وقۋ-جاتتىعۋ پوليگونىندا جاۋىنگەرلىك دايىندىقتان وتەدى. اسكەري مىندەتتىلەر ارنايى جيىنعا ءار بەس جىل سايىن شاقىرىلادى.
قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ رەسمي سايتىندا جازىلعانداي, اۋماقتىق قورعانىس اسكەرلەرى 2017 جىلعى 13 ماۋسىمدا قۇرىلعان. ولاردىڭ مىندەتىنە حالىقتى, وبەكتىلەر مەن كوممۋنيكاتسيالاردى قارسىلاستىڭ ءتۇرلى ارەكەتىنەن, ديۆەرسيالىق نەمەسە تەررورلىق اكتىلەردەن قورعاۋ كىرەدى. وسى كەزەڭ ارالىعىندا اسكەرلەر 6 مىڭنان استام اسكەري مىندەتتىنى وقىتىپ, دايىندادى.
بارلىق وبلىس ورتالىقتارى مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا بەيبىت ۋاقىتتا قىسقارتىلعان قۇرامدا ۇستالاتىن, توتەنشە نەمەسە سوعىس جاعدايى رەجىمدەرىن ەنگىزۋ كەزىندە جەرگىلىكتى حالىق اراسىنان اسكەري مىندەتتىلەردى شاقىرۋ ارقىلى ورىستەتىلۋى مۇمكىن اۋماقتىق اسكەرلەر قۇرامالارى جۇمىس ىستەيدى. باستاپقىدا بۇل بولىمشەلەر جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەرى رەتىندە جۇمىس ىستەدى. 2018 جىلعى ساۋىردە اكىمدىكتەردىڭ جانىنداعى اۋماقتىق قورعانىس قۇرامالارى قارۋلى كۇشتەردىڭ اۋماقتىق اسكەرلەرىنىڭ اسكەري بولىمدەرى بولىپ قايتا قۇرىلدى. سول جىلعى مامىر ايىندا وتكەن جاۋىنگەرلىك پارادتا مەملەكەت باسشىسى وبلىستار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ اكىمدەرىنە قۇرامالاردىڭ جاۋىنگەرلىك تۋلارىن تابىس ەتتى. جىلدىڭ سوڭىندا, جەلتوقسان ايىندا اكىمنىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس ماسەلەلەرى جونىندەگى كومەكشىسى لاۋازىمى ەنگىزىلدى. وعان اسكەري قىزمەتتە قاجەتتى تاجىريبەسى بار قارۋلى كۇشتەردىڭ وفيتسەرلەرى تاعايىندالدى.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جىل سايىن اۋماقتىق قورعانىس بولىمشەلەرىنە تىركەلگەن اسكەري مىندەتتىلەردىڭ جيىنىن وتكىزىپ تۇرادى. اۋماقتىق اسكەرلەر مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋلارى مەن بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىن وتكىزۋ دە ءبىر جۇيەگە تۇسكەن. بۇگىندە اۋماقتىق قورعانىس اسكەرلەرى قارۋلى كۇشتەردىڭ اۋقىمى كەڭ وقۋ-جاتتىعۋلارىنا تۇراقتى تۇردە قاتىسىپ, وزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن ءساتتى ورىنداپ ءجۇر.
اسكەري ءبولىمنىڭ كومانديرى, پولكوۆنيك باقىتجان ءاشىموۆتىڭ ايتۋىنشا, وقۋ-جاتتىعۋ جوسپارىنا سايكەس ءدارىستى تاجىريبەلى نۇسقاۋشىلار مەن وفيتسەرلەر وتكىزدى. «اقتاس» پوليگونىندا بارلىق جاعداي جاسالعان: جاتىن ورىن, اسحانا, وقۋ سىنىپتارى دايىن. اسكەري ءبولىم كومانديرىنىڭ مالىمدەۋىنشە, اۋماقتىق قورعانىس بريگاداسىنىڭ مۇشەسى اتانۋ ءۇشىن قانداي دا ءبىر اسكەري ماماندىق بولۋى قاجەت. اسكەري كوميسساريات جاۋىنگەرلىك وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا قاتىسۋ تۋرالى شاقىرتۋ قاعازىن وزدەرى جىبەرەدى. ەڭ باستىسى, اسكەري مىندەتتىنىڭ جاۋىنگەرلىك بورىشىن اسكەر قاتارىندا وتەپ كەلگەنىنە بەس جىل ءوتۋى كەرەك. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, اۋماقتىق قورعانىس بريگادالارىن وقۋ-جاتتىعۋعا تارتۋداعى ماقسات – ولاردى قايتا دايىندىقتان وتكىزۋ. ويتكەنى بەس جىل ىشىندە ازاماتتار كوپ نارسەنى ۇمىتۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار اسكەري ماشىق ونەرىنەن دە ءبىرشاما قول ءۇزىپ قالادى. سودان سوڭ وسى ۋاقىت ارالىعىندا اسكەر سالاسىندا ءبىراز جاعداي وزگەرۋى عاجاپ ەمەس. سونىڭ ىشىندە جاڭا اسكەري تاكتيكالاردى, قارۋلى كۇشتەرگە كەلگەن جاڭا تەحنيكالاردى, ۇرىس قيمىلدارىنداعى باسقا دا تىڭ ادىستەردى اتاپ وتۋگە بولادى. بريگادا قۇرامىنداعى جاۋىنگەرلەر سوعىس جاعدايىندا جەكەلەي مايدانعا جىبەرىلەدى. بولماسا قالا نەمەسە وڭىردە اۋماقتىق قورعانىس شەبىن ۇيىمداستىرۋعا قاتىسادى. اسكەري بيلەتى بار كەز كەلگەن ازامات اۋماقتىق قورعانىس بريگاداسىنا وتە الادى. ول ءۇشىن كۇزدە نەمەسە كوكتەمدە اسكەري كوميسسارياتقا بارىپ ءوتىنىش قالدىرۋى كەرەك. ءارى قاراي ءىستىڭ قالاي بولاتىنىن سول سالانىڭ ماماندارى شەشەدى. سونداي-اق توتەنشە جاعدايلار كەزىندە ايماقتا قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىككە كومەك كورسەتۋگە اۋماقتىق قورعانىس بريگادالارى جىبەرىلەدى. بۇل شىنايى اسكەري قىزمەتتەگى ساربازدار مەن جوعارى شەندى مامانداردىڭ نەگىزگى جۇمىسىنان اۋىتقىماي, قارۋلى كۇشتەردىڭ الەۋەتىنە ساقتاپ قالۋعا قاجەت.
«جالپى, اۋماقتىق قورعانىس بريگاداسىن قۇرۋ الەمدە بار تاجىريبە. كوپتەگەن دامىعان ەلدەر بۇگىندە قورعانىستىڭ ءتيىمدى ءتاسىلى رەتىندە وسى ءادىستى پايدالانادى. الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ بەلدى مۇشەسى رەتىندە ەلىمىزدىڭ قورعانىس سالاسى دا وسى جولدى تاڭدادى. ونىڭ ۇستىنە دۇنيەجۇزىندە مەملەكەتتەر قارۋلى كۇشتەرگە قاتتى كوڭىل بولە باستادى. سونىڭ اياسىندا قورعانىس سالاسىنا قارالاتىن قارجى كولەمىن بىرنەشە ەسە ارتتىرىپ جىبەردى. قوماقتى قاراجات زاماناۋي جاڭا قارۋلار ساتىپ الۋعا نەمەسە وتاندىق اسكەري ونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا جۇمسالىپ جاتىر. مۇنىڭ بارلىعى كەيىنگى جىلدارى الەمدە پايدا بولعان قارۋلى تەكەتىرەستەر سالدارىنان بولىپ وتىرعان جاعداي. بۇل ورايدا ءبىزدىڭ ەلىمىز بەيبىتشىلىكتى جاقتايدى, دەگەنمەن گەوساياسي احۋالدىڭ كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن وزگەرىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, كەز كەلگەن ستسەناريگە تاس ءتۇيىن دايىن وتىرۋىمىز كەرەك دەگەن», ويىن ءبىلدىردى اسكەري مامان.
ارنايى وقۋ-جاتتىعۋ جىلىنا ەكى رەت – كوكتەمدە, كۇزدە ۇيىمداستىرىلادى. بيىل كوكتەمگى جيىنعا 200-گە جۋىق اسكەري مىندەتتى قاتىستى. جاۋىنگەرلىك دايارلىق كەزىندە اسكەري مىندەتتىلەردىڭ نەگىزگى جۇمىس ورنى مەن جالاقىسى ساقتالىپ, ولار كيىم-كەشەكپەن, تاماقپەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەدى.
