كونستيتۋتسيالىق سوت ۇيىمداستىرعان فورۋمعا ەۋروپانىڭ, ازيا مەن افريكانىڭ 15 ەلىنەن كەلگەن كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ توراعالارى مەن سۋديالارى, ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدەر, جەتەكشى زاڭگەر-عالىمدار مەن قۇقىق قورعاۋشىلار, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق ەلىمىزدەگى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, ادۆوكاتۋرا مەن عىلىمي قوعامداستىقتىڭ 150-دەن اسا وكىلى جينالدى.
كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى ەلۆيرا ازيموۆا پلەنارلىق وتىرىستا فورۋمنىڭ وزەكتىلىگى قۇقىقتىڭ ءرولىن تەك جەكە مەملەكەت شەڭبەرىندە ەمەس, الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ دا ءتۇسىنۋى قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر داۋىرىندە بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ مەن داۋلاردى شەشۋدىڭ ەڭ سەنىمدى تەتىگى – قۇقىق.
– كونستيتۋتسيا – جاي عانا زاڭ ەمەس, تەڭدىك پەن ادىلدىكتىڭ, ادام قۇقىقتارىنىڭ كەپىلى. ول قوعامنىڭ بيلىككە سەنىمىن ارتتىرىپ, ديالوگتى كۇشەيتەدى. كونستيتۋتسيالىق ەكونوميكا مەنشىك قۇقىعىن قورعايدى, ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسياعا جول اشادى. بۇل – ۇزاقمەرزىمدى ءوسۋدىڭ بەرىك ىرگەتاسى. سوندىقتان بەيبىتشىلىك پەن قۇقىققا نەگىزدەلگەن بولاشاق – كۇشكە ەمەس, زاڭعا سۇيەنەتىن, ادىلدىك پەن تۇراقتىلىقتى باستى قۇندىلىق ەتەتىن قوعامعا اپارار جول, – دەدى ە.ازيموۆا.
حالىقارالىق فورۋمنىڭ پلەنارلىق سەسسياسىندا قۇقىق ارقىلى دەموكراتيا ءۇشىن ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ (ۆەنەتسياندىق كوميسسيا) پرەزيدەنتى كلەر بازي-مالوري ەلىمىزدى كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعىمەن قۇتتىقتاپ, زاڭ ۇستەمدىگىنىڭ, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ جانە كونستيتۋتسيالىق سوتتاردىڭ مەملەكەتتىڭ بەيبىتشىلىگى مەن تۇراقتىلىعىن ساقتاۋداعى ءرولىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ك.بازي-مالوري ۆەنەتسياندىق كوميسسيانىڭ قازاقستانمەن تابىستى ىنتىماقتاستىعىن العا تارتىپ, ونى ودان ءارى نىعايتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
ال بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى فەدەرالدى جوعارعى سوتىنىڭ توراعاسى موحاممەد حاماد موحاممەد ءال-بادي ءال-زاحري ءوز ەلىنىڭ كونستيتۋتسيالىق ادىلەت تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. ونىڭ ىشىندە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق راسىمدەرگە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سوت پروتسەسىن وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىلۋىن ايتىپ بەردى. ول كونستيتۋتسيالىق ادىلەتتىڭ قوعامنىڭ بيلىك ينستيتۋتتارىنا دەگەن سەنىمىن نىعايتاتىنىن, مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن دامۋىنا ىقپال ەتەتىنىن جانە بەيبىتشىلىك پەن ادىلەتتى بولاشاقتى قۇرۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار زيمبابۆە جوعارعى سوتىنىڭ توراعاسى ليۋك مالابا كونستيتۋتسيالىق سوتتاردىڭ زاڭ ارقىلى بەيبىتشىلىك پەن دامۋدى قامتاماسىز ەتۋدەگى رولىنە توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنشە, كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ – كونستيتۋتسيوناليزم, زاڭ ۇستەمدىگى جانە بيلىكتىڭ ءبولىنۋى قاعيداتتارىن قولدايتىن نەگىزدەلگەن قۇقىقتانۋدى قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن زاڭدىلىعىن نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى.
فورۋم ءۇش تاقىرىپتىق سەسسيا جانە كاسىبي سەرىكتەستىكتەردى نىعايتۋ مەن وزىق تاجىريبەلەرمەن الماسۋعا ارنالعان ارنايى بلوكتا نەتۆوركينگ فورماتىندا جالعاستى. وندا قىرعىزستان كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى چينارا ايداربەكوۆا ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن تۇراقتى دامۋدىڭ نەگىزى رەتىندە زاڭ ۇستەمدىگىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ال وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى كيم بوك حيون بيلىكتى اسىرا پايدالانباۋدىڭ كەپىلى رەتىندە كونستيتۋتسيالىق سوت ءوندىرىسىن ەرەكشە كورسەتتى. تاجىكستان كونستيتۋتسيالىق سوتىنىڭ سۋدياسى كۋۆۆاتزودا فوتەح دجۋما بولسا كونستيتۋتسيانىڭ ۇلتتىق قۇقىقتار مەن مۇددەلەردى قورعاۋداعى ءرولىن باياندادى, ال گەرمانيانىڭ رەينلاند-پفالتس جەرىندەگى كونستيتۋتسيالىق سوت پەن جوعارعى اكىمشىلىك سوتتىڭ پرەزيدەنتى لارس بروكەر كونستيتۋتسيالىق نورمالارعا تۇسىندىرمە بەرۋ ارقىلى اتا زاڭنىڭ تۇراقتىلىعى مەن ەۆوليۋتسياسىن تالداپ بەردى.
الەمدە كونستيتۋتسيالىق سوتتار نەمەسە ولارعا بالامالى ورگاندارى جۇمىس ىستەيتىن 120-دان اسا ەل بار. ولار ءوز ەلدەرىنىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ تالاپتارىنا بارلىق قابىلداناتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ, سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمداردى وتكىزۋ راسىمدەرىنىڭ, سايلاناتىن لاۋازىمدارعا تاعايىنداۋدىڭ سايكەستىگىن, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالايدى.
