مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا ەلىمىزگە قوماقتى ينۆەستيتسيا تارتۋ ماسەلەسىنە توقتالا كەلىپ, جاڭا ينۆەستيتسيالىق كەزەڭدى باستاۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. وسى ورايدا وڭىردە قازىردىڭ وزىندە ءوندىرىس ءورىسىن كەڭەيتكەن ىلكىمدى ينۆەستيتسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتكەن ءجون. القالى كەڭەستە بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى «قازاقينۆەست» اق وڭىرلىك فيليالىنىڭ ديرەكتورى داۋرەن نيازبەكوۆ بايانداپ بەردى.
– مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا, اسىرەسە, وڭدەۋ ونەركاسىبىنە كوپتەپ ينۆەستيتسيا تارتۋ قاجەت ەكەنىن, قوماقتى ينۆەستيتسيا تارتا ءبىلۋ ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورىنداردىڭ دا ۇيلەسىمدى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قوستاناي وبلىسىنا كەيىنگى 7 اي ىشىندە 329,1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. وڭىردە ينۆەستيتسيا تارتۋ جونىندەگى كەڭەس قۇرىلدى. وعان وبلىس اكىمى قۇمار ىرگەباي ۇلى توراعالىق ەتەدى. اتالعان كەڭەس بۇگىندە ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىستارىن شيراتۋ, ينۆەستورلاردىڭ الدىنان كەسە-كولدەنەڭ شىعىپ قالاتىن ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋ بويىنشا ءتيىمدى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى, – دەدى د.نيازبەكوۆ.
كەيىنگى جىلدارى وڭىردە ماشينا جاساۋ سالاسى مەن مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارىنا قوماقتى ينۆەستيتسيا تارتىلعان. بۇل باعىتتاعى ماڭىزدى جوبانىڭ ءبىرى – ەلىمىزدەگى 17 سەرپىندى جوبانىڭ قاتارىنا ەنگەن تولىق تسيكلدى «KIA» اۆتوموبيلدەرىن شىعاراتىن زاۋىت. ينۆەستيتسيا كولەمى 131,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. جىلىنا 70 مىڭ اۆتوموبيل شىعاراتىن زاۋىتتا 1 500 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. اتالعان كاسىپورىن شىلدە ايىندا العاشقى اۆتوكولىكتەرىن شىعارا باستاعان. ال قازان ايىنان باستاپ جاپپاي كولىك شىعارۋ وندىرىسىنە كوشۋدى جوسپارلاپ وتىر. «قازاقينۆەست» اق وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جوبا پرەزيدەنت جولداۋى ايقىنداپ بەرگەن يندۋستريالاندىرۋ, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ ءتارىزدى ماڭىزدى مىندەتتەرگە تولىق سايكەس كەلەدى.
– ماشينا جاساۋ سالاسىندا ءوندىرىستىڭ جەرگىلىكتى ۇلەسىن ۇلعايتىپ, بىرتە-بىرتە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋ ماقساتىندا قوستانايدا اۋماعى 30 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن لوكاليزاتسيالىق ورتالىق سالىنىپ جاتىر. 800 ادام جۇمىس ىستەيتىن بۇل كاسىپورىن جىلىنا 60 مىڭ اۆتوكومپونەنت شىعارادى. اۆتوكومپونەنتتەردىڭ دەنى «كىا» كورپوراتسياسىنىڭ قارجىسىنا سالىنىپ جاتقان جاڭا زاۋىتقا جونەلتىلىپ وتىرادى, – دەدى د.نيازبەكوۆ.
لوكاليزاتسيالىق ورتالىقتان «كىا» اۆتوكولىگىنىڭ ورىندىعى, پايدالانىلعان گازدى سىرتقا شىعاراتىن جۇيەسى, كولىك قاڭقاسىنىڭ پلاستيكالىق بولشەكتەرى, ەلەكتر جالعاعىشتارى ءتارىزدى شەتەلدەن تاسىمالداۋعا ۋاقىت پەن قارجى شىعىنى كوپ كەتەتىن بولشەكتەر شىعارىلادى. وسىلايشا, بىرتە-بىرتە وڭىردە تولىق تسيكلدى ماشينا جاساۋ كلاستەرىن قالىپتاستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جيىندا ءوڭىردىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنە سەرپىن بەرگەن وزگە دە ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جونىندە ءسوز بولدى. ماسەلەن, ينۆەستيتسيا كولەمى 82,5 ملرد تەڭگە بولاتىن «KamLit KZ» زاۋىتى جىلىنا 74 مىڭ جۇك كولىكتەرىنە ارنالعان جەتەكشى بەلدەمە شىعارادى.
جولداۋدا كەن بايىتۋ, مەتاللۋرگيا سالاسىن دامىتۋعا دا ايرىقشا ءمان بەرىلىپ, سالانىڭ دامۋ الەۋەتى زور ەكەنى, اسىرەسە, تەرەڭ وڭدەلەتىن ونىمدەردى شىعارۋعا مۇمكىندىك مول ەكەنى ايتىلدى. بۇل باعىتتا وڭىردە كولەمى 1,4 ترلن تەڭگە بولاتىن 2 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ناتيجەسىندە, 3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلماق. ماسەلەن, بۇگىندە «سسكبوب» اق ىستىق بريكەتتى تەمىر وندىرەتىن زاۋىت سالىپ جاتىر. اتالعان ينۆەستجوبانىڭ كولەمى 532 ملرد تەڭگە بولادى. ءبىر مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلاتىن زاۋىت ىسكە قوسىلسا, جىلىنا 2 ملن توننا ءونىم شىعارادى. جاڭا زاۋىت بۇگىندە الەمدىك تەمىر ءوندىرىسىنىڭ 70 پايىزىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان «Midrex» تەحنولوگياسى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. زاماناۋي كاسىپورىندا دومنا پەش, كومىر, كوكس پايدالانۋ دەگەندەر بولمايدى. ونىڭ ورنىن تابيعي گاز باسادى. ناتيجەسىندە, قۋات شىعىنى ايتارلىقتاي ازايىپ, ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنى تومەندەيدى. بۇل – قوستاناي تەمىرىنىڭ نارىقتاعى ءباسىن ارتتىرا تۇسەدى. ەلىمىزدىڭ 17 سەرپىندى جوباسىنىڭ تىزىمىنە ەنگەن اتالعان ستراتەگيالىق جوبا تولىق وندىرىستىك قۋاتىنا كوشكەن سوڭ بيۋدجەتكە جىلىنا 32 ملرد تەڭگە سالىق ءتۇسىپ وتىرادى. ال وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ كولەمى 9,2 پايىزعا ۇلعايادى.
مۇنىڭ سىرتىندا, وڭىردە اليۋميني توتىعىن شىعاراتىن زاۋىت سالۋ جوسپاردا بار. اۋقىمدى جوباعا قىتايدىڭ «East Hope Group» كومپانياسى 864 ملرد تەڭگە كولەمىندە قارجى سالۋعا ىقىلاس ءبىلدىرىپ وتىر.
پرەزيدەنت جولداۋى كومىرسۋتەگى شيكىزاتىن تەرەڭ وڭدەيتىن بىرقاتار وزىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى مىندەتتەيدى. بۇل باعىتتا وڭىردە گاز-حيميا كەشەنىن سالۋ جونىندەگى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ پىسىقتالىپ جاتىر.
– تاياۋدا «Gas Solutions» كومپانياسىنىڭ اكتسيونەرى, بەلگىلى كاسىپكەر نۇرلان ارتىقباەۆپەن كەزدەستىم. قوستاناي وبلىسىندا گاز-حيميا كەشەنىن سالۋ جوباسىن تالقىلادىق. ينۆەستيتسيا كولەمى شامامەن 3-6 ملرد دوللار بولادى. جاڭا كاسىپورىن جىلىنا 5 ملن توننادان اسا حيميالىق ءونىم شىعاراتىن بولادى. سونداي-اق جىلىنا 1,5 ملرد دوللاردىڭ ءونىمىن ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك تۋادى. اتالعان جوبا اياسىندا 2 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. جوبانى ىسكە اسىرۋعا مەملەكەت تاراپىنان تولىق قولداۋ كورسەتىلدى. بۇل وڭىردەگى ءىرى ينۆەستيتسيالىق وندىرىستەردىڭ ءبىرى بولماق, – دەدى ءوڭىر باسشىسى ق.اقساقالوۆ.
قوستاناي وبلىسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق كەشەنى مەن ونەركاسىپ سالاسىندا قۇنى 2,1 ترلن تەڭگەدەن اسىپ جىعىلاتىن ۇزىن ىرعاسى 80 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلماق. ناتيجەسىندە, 12 200 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جالپى, وڭىردە ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىنا جاپپاي جاساندى ينتەلەكتىنى ەنگىزۋ ۇدەرىسى باستالدى دەۋگە بولادى. وعان تاياۋدا وتكەن ينۆەستيتسيالىق فورۋم بارىسىندا, تەحنولوگيالىق كورمە كەزىندە كوز جەتتى. مىسالى, ءداستۇرلى اۋىل شارۋاشىلىعىن ينتەللەكتۋالدى اوك-كە الماستىرۋعا جەمىستى قادامدار جاسالىپ جاتىر. ەگىن شارۋاشىلىعىنا بىرقاتار وزىق تەحنولوگيا ەندى. ءبىلىم, مەديتسينا, مەملەكەتتىك قىزمەت, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسى دا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جي-ءدىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر.
– ءبىز تامىز ايىندا ء«وڭىردى دامىتۋداعى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ورنى» تاقىرىبىندا كەڭ اۋقىمدى فورۋم وتكىزدىك. كۇنى كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا بۇل دا اتاپ ءوتىلدى. ءبىز الدىمىزعا ۇلكەن ماقسات قويىپ وتىرمىز – وبلىستى تسيفرلاندىرۋ جانە يننوۆاتسيا سالاسىنداعى كوشباسشى وڭىرلەردىڭ بىرىنە اينالدىرۋ. وسى جولداعى كۇش-جىگەرىمىز ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارىن تۇراقتى دامىتۋعا, ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالادى. قازاقستاندى باسەكەگە قابىلەتتى ەل رەتىندە دامىتقىمىز كەلسە, جۇمىسىمىزدى جاڭا تاسىلمەن جۇرگىزۋىمىز كەرەك, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
سونىمەن قاتار اكىم كەيبىر سالالاردىڭ, ازاماتتاردىڭ جي مۇمكىندىكتەرىن ءالى دە تولىق تۇسىنبەي جاتقانىن ايتتى. سوندىقتان قولجەتىمدى وقۋ ماتەريالدارىن ازىرلەپ, شەبەرلىك ساباقتارى مەن اشىق دارىستەر ۇيىمداستىرۋ قاجەت. ال جالپى, ءوڭىر قازىردىڭ وزىندە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. ماسەلەن, وڭىردە يشەميالىق جانە گەمورراگيالىق ينسۋلتكە جي كومەگىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان ەرتە مەرزىمدى دياگنوز قويۋ جوباسى ىسكە اسىرىلدى. ءسۇت بەزى وبىرىنا 98 پايىز دالدىكپەن دياگنوزداۋ جوباسىن ەنگىزۋ پىسىقتالىپ جاتىر. ەندىگارى كۇن رايى, قاۋىپ-قاتەر, زالال-اۋرۋ جونىندە الدىن الا اقپارات بەرەتىن ء«موبيلدى اگرونوم» نەمەسە ء«موبيلدى زەرتحانا» قوسىمشالارى ءار فەرمەردىڭ قولىن ۇزارتا تۇسپەك. جاساندى ينتەللەكت ينفراقۇرىلىمدى, اسىرەسە, جىلۋ جۇيەلەرىن الدىن الا دياگنوستيكالاۋدا دا ءتيىمدى.
– جاساندى ينتەللەكت بارلىق سالاعا ەنگىزىلۋگە ءتيىس. بۇل ماقساتتا ىسكە اسىرىلاتىن جۇمىستاردىڭ ءبارى ازاماتتاردىڭ تۇرمىس دەڭگەيى مەن ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋى ەل بىرلىگىن, قوعامنىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتا تۇسەتىنى ءسوزسىز. ءبىز اتقارىپ جاتقان اۋقىمدى جۇمىس ءوڭىردىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى, – دەدى ق.اقساقالوۆ.
قوستاناي وبلىسى
