مەيىرىم مەن ماحابباتقا ۇندەيتىن مەرەكە

ەلىمىزدە وتباسى ساياساتى قاشاننان əلەۋمەتتىك دامۋ ستراتەگياسىنىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگى رەتىندە قاراستىرىلىپ كەلەدى. ەڭ باستى باعدارلامالاردىڭ ءبىرى – «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋى, جىل سايىن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە وتكىزىلىپ, ۇلگىلى وتباسىلاردى جان-جاقتى دارىپتەيدى. مەرەكە اياسىندا كوپبالالى, ۇلگىلى وتباسىلار ماراپاتتالىپ, جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەدى.

مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي: «جاستاردىڭ قۇقىقتىق ساناسىنا وتباسىنداعى تاربيە ۇلكەن اسەر ەتەدى. مۇنى ۇمىتۋعا بولمايدى. ءاربىر ادام ءۇشىن ۇشقان ۇياسىنىڭ ورنى بولەك. وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ وتباسىندا ءتالىم-تاربيە الىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى بويىنا ءسىڭىرۋى وتە ماڭىزدى. «وتان وتباسىنان باستالادى» دەگەن ءسوز بەكەر ايتىلماعان. سالت-داستۇرگە قۇرمەت تە, تۋعان ەلگە سۇيىسپەنشىلىك تە قاسيەتتى قارا شاڭىراقتان باستاۋ الادى. وتباسى ينس­تيتۋتى ەڭبەكقورلىق, بىلىمپازدىق, تىلەكتەس­تىك سىندى «ادال ازاماتقا» ءتان قا­سيەت­تەردى قوعامدا جان-جاقتى دارىپ­تەۋ ارقىلى ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاس­تىرۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسادى. بەرەكەلى شاڭىراق – ەلىمىزدى ۇيلەسىمدى ءارى ور­نىقتى دامىتۋدىڭ مىزعىماس كەپىلى. سوندىقتان مەملەكەت انا مەن بالانى قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, وتباسى قۇندىلىقتارىن ۇلىقتاۋعا باسا ءمان بەرەدى».

وتباسى – بالانىڭ تاربيەسى, رۋحاني دامۋى مەن ۇلتتىق سانا-سەزىمى قالىپتاساتىن العاشقى ورتا. تۇراقتى, قالىپتى وتباسىلار – كەمەل­ مەملەكەتتىڭ كەپىلى. وتباسى ارقىلى سالت-ءداستۇر, ادەپ-عۇرىپ, انا ءتىلى, ۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ىزەت سياقتى ۇلت رۋحىنىڭ نەگىزدەرى ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەرىلىپ وتىرادى. باقۋاتتى, بايىپتى وتباسىلار – قوعامداعى تىنىشتىق پەن كەلىسىمنىڭ تىرەگى.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, بالالارى بار وتباسىلار, جۇمىس ىستەمەيتىن انالارعا اي سايىنعى تولەمدەردەن باستاپ, ءبىر جارىم جاسقا تولعانعا دەيىن, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلارعا بەرىلەتىن ارنايى جاردەماقىلارعا دەيىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ كەڭ اۋقىمىن قامتيدى.

بيىل 1 قاڭتاردان باستاپ بالالارى بار وتباسىلارعا بەرىلەتىن بارلىق مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلار 6,5%-عا ءوستى. بۇدان بولەك, «التىن القا», «كۇمىس القا» القالارىمەن, I, II دارەجەلى «انا داڭقى» وردەندەرىمەن نەمەسە «باتىر انا» اتاعىنا يە بولعان انالارعا ارنايى تولەمدەر مەن جەڭىلدىكتەر كوزدەلگەن. سونداي-اق «ناۋرىز», «جاس وتباسى» باعدارلا­ما­لارى, يپوتەكالىق نەسيە بەرۋ­دىڭ باسقا دا جەڭىلدىكتى تەتىكتەرى ار­قىلى تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك مول.

انا مەن بالا دەنساۋلىعى – مەملەكەتتىك وتباسىلىق ساياساتتىڭ باسىم باعىتى. 2024 جىلى ەلىمىزدە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى العاش رەت 75,4 جاسقا جەتتى, ال انا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى 12%-عا تومەندەپ, تاريحي ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە ءتۇستى.

سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن 2020 جىلدان باس­تاپ «اڭساعان ءسابي» ۇلتتىق جوباسى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى, سونىڭ ارقاسىندا وسى كەزگە دەيىن 10 مىڭنان استام ءسابي دۇنيەگە كەلدى. ايەلدەردىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا باعىت­تال­عان «انالار ساۋلىعى» باعدار­لا­ماسى ىسكە قوسىلدى. سونىمەن قاتار شالعاي اۋىلداردا تۇراتىن, تاۋەكەل توبىنداعى جۇكتى ايەلدەردى الدىن الا اۋرۋحاناعا جاتقىزۋعا ارنالعان «سالاماتتى انا» پانسيو­ناتتارى اشىلىپ جاتىر.

بىلتىر بالالار مەن ايەل­دەر­­دىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جۇيەسىن نى­عايتۋ باعىتىندا ەلەۋلى وز­گە­رىس­تەر بولدى. ماسەلەن ء«بىلىم بەرۋ جانە تالىمگەرلىك ماسەلەلەرى تۋرا­لى» زاڭ قابىلداندى. سونىڭ ار­­قاسىندا ەلدە اتا-اناسىنىڭ قام­قورلىعىنسىز قالعان بالالاردى قوعامعا بەيىمدەۋگە ارنالعان تالىمگەرلىك ينستيتۋتى قۇرىلدى. 2024 جىلعى 16 ماۋسىمدا «ايەلدەر قۇقىقتارى مەن بالالار قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» زاڭ كۇشىنە ەندى. زاڭ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ۇلت­تىق جۇيەسىن نىعايتۋداعى ما­ڭىزدى قادام بولدى: ول وتبا­سى­لىق-تۇرمىستىق زورلىق-زوم­بىلىققا قارسى ءىس-قيمىل تەتىك­تەرىن كۇشەيتتى, بالالاردى قاتى­گەزدىكتەن قورعاۋ شارالارىن كەڭەيتتى, ايەلدەر مەن كامەلەتكە تولماعاندارعا قارسى قىلمىستار ءۇشىن قاتاڭ جازالار بەلگىلەدى, سونداي-اق الدىن الۋ شارالارىنىڭ كەشەنىن قاراستىردى.

2024 جىلعى 30 جەلتوقساندا مەملەكەت باسشىسى «نەكە (ەرلى-زايىپتىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» كودەكسكە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى كوزدەيتىن زاڭعا قول قويدى. اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى ورنالاستىرۋدىڭ جاڭا ءتۇرى – كاسىبي وتباسىلار ينستيتۋتى بيىلعى ­1 شىلدەدەن باستاپ ەنگىزىلگەن باس­تى جاڭالىقتىڭ ءبىرى. زاڭنىڭ بۇل نورماسى ەلىمىزدەگى جەتىمدەردى تاربيەلەۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك مەكەمەلەردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جابۋ, بالالاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ, سونداي-اق پسيحولوگيالىق جاراقاتتاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ەنگىزىلدى.

وتباسى كۇنى – مەيىرىم مەن ماحابباتقا, بىرلىك-بەرەكەگە ۇن­دەيتىن جايدارمان مەرەكە. ول جاس­­تارعا وتباسىلىق ءومىردىڭ ماڭى­­زىن ءتۇسىندىرىپ, ەرتە جاستان جاۋاپ­كەرشىلىككە باۋليدى. وتباسى قۇن­دىلىقتارى – ۇلتتىڭ ىرگەتاسى, ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن, قوعامدى ۇيىستىراتىن رۋحاني نەگىزدەر جيىنتىعى. ولاردى ساقتاۋ مەن دامىتۋ – ءار ازاماتتىڭ بورىشى.