سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – اۆتور
مۇندا تۇسكەن ستۋدەنتتەر تەحنيك-قۇرىلىسشى, كەڭ بەيىندى قۇرىلىس شەبەرى, بەيىن جوبالاۋشى-ساۋلەتشى جانە ينتەرەر-ديزاينەر, لاندشافت-ديزاينەر, تەحنيك-ديزاينەر سەكىلدى ماماندىقتاردا ءبىلىم الادى. كوللەدج باسشىسى اسەل ساپاروۆانىڭ ايتۋىنشا, بيىل ستۋدەنتتەرىنە 50 گرانت قوسىپ وتىر. ال بۇعان دەيىن 300-340 شاماسىندا مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە بالا قابىلداعان.
باستىسى, مۇنداعى وقۋ ۇدەرىسى كوبىنە تاجىريبەگە باعىتتالعان. العاشقى كۋرستان باستاپ ءبىلىم الۋشىلار زاماناۋي جابدىقتارمەن قول جاتتىقتىرىپ, جۇمىس ىستەي باستايدى. وقۋ ورنىندا BIM-جوبالاۋ, زەرگەرلىك ءىس, دانەكەرلەۋ, جيھاز ءوندىرىسى, قۇرىلىس سالاسى, ديزاين باعىتتارى بويىنشا 20-نىڭ ۇستىندە شەبەرحانا مەن زەرتحانا بار.
كوللەدج جاڭا وقۋ جىلىنا ساقاداي ساي. وقۋعا ەندى تۇسەتىن ستۋدەنتتەر ءبىلىم وشاقتارىن جاڭعىرتۋعا ارنالعان «جاس مامان» مەملەكەتتىك جوباسى بويىنشا الىنعان زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەپ ۇيرەنەدى. ءبىر قىزىعى, ساتىپ الىنعان كەيبىر جابدىقتار ءتىپتى كاسىپورىنداردىڭ وزىنەن تاپتىرمايدى ەكەن. مىسالى, «جاس مامان» جوباسى نەگىزىندە 360 ملن تەڭگەگە قۇرال-جابدىقتار الىنىپ, 2 زەرتحانا, 8 شەبەرحانا جابدىقتالعان.
– وقۋشىلاردى مىندەتتى تۇردە اۋەلى قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىمەن تانىستىرىپ الامىز. زاماناۋي قۇرىلعىلاردىڭ يگىلىگى مول. مىسالى, ستۋدەنتتەر ۆيرتۋالدى دانەكەرلەۋ اپپاراتىنىڭ ماسكاسىن كيىپ, ءتۇرلى رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق ءوندىرىس سالاسىنا ارنالعان ۇلكەن ديامەترلى قۇبىرلاردى جالعاۋعا ارنالعان كاسىبي دانەكەرلەۋ قۇرىلعىسى دا كوللەدج بازاسىندا بار. ياعني ستۋدەنتتەر كوللەدجگە قاجەتتى جيھازداردى وزدەرى قۇراستىرىپ, دانەكەرلەۋ جۇمىستارىن دا جاسايدى, – دەيدى وندىرىستىك وقىتۋ شەبەرى دارحان ءبىلالوۆ.
مۇنىمەن قوسا, وقۋ ۇدەرىسىندە BIM-تەحنولوگيالارى, اۆتوماتتاندىرىلعان جوبالاۋ جۇيەلەرى جانە جاڭا باعدارلامالىق كەشەندەر ەنگىزىلگەن.
ايدىن اياعانوۆ اتالعان كوللەدجدىڭ بەلسەندى ستۋدەنتى. بيىل وتكەن وڭىرلىك «WorldSkills-2025» چەمپيوناتىندا ءى ورىن العان ول بولاشاق تەحنيك-قۇرىلىسشى.
– قىش تاقتايشالار ءار ۇيدە, ءار عيماراتتاردا بار. مۇنىمەن جۇمىس ىستەپ ۇيرەنۋ دە – ونەر. قۇرىلىس – ولمەيتىن ماماندىق. وسى سالادا جۇمىس قاشاندا تابىلادى. بالا كەزىمنەن قۇرىلىس سالاسى قىزىقتىراتىن. بۇل ماماندىقتى تاڭداۋىم دا سودان. كوللەدجدە ءبىز ءۇشىن بارلىق جاعداي بار, شەبەرحانادان كوپ دۇنيە ۇيرەندىك, – دەيدى ايدىن.
ايتپاقشى, ايدىن ءوزىنىڭ توبىنداعى جىگىتتەرمەن بىرگە جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى لوگوتيپىن قىش تاقتايشاعا سالىپتى. ول تۋىندىلارى كوللەدجدىڭ تورىندە ءسان بەرىپ تۇر.
كوللەدج ستۋدەنتتەرى وڭىرلىك, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق, ءتىپتى ەۋروپالىق چەمپيوناتتاردان ولجالى ورالىپ ءجۇر. وقۋ ورنى مۇنداي تۇلەكتەردى شەبەر مەن وقىتۋشى رەتىندە جۇمىس ىستەۋگە قالدىرادى.
كوللەدج BIM – جوبالاۋ اتتى جاڭا ماماندىقتى دا وقىتادى. مۇنى وقىپ العان مامان سالىناتىن عيماراتتى الدىن الا مودەلدەيدى. قۇرىلىسقا قاتىستى بارلىق دەتالدى قامتيدى. ينجەنەرياسى, ديزاينى, قۇرىلىس ماتەريالى, كارىز جۇيەسى, ياعني عيماراتتىڭ سىزباسى سەكىلدى 3D فورماتقا تۇسىرەدى. وقىتۋشىلار مۇنداي ماماندىقتىڭ قازىر سۇرانىسقا يە ەكەنىن ايتادى. سايكەسىنشە, ستۋدەنتتەر دە قىزىعىپ كەلىپ جاتقان كورىنەدى.
دانەكەرلەۋ ءىسى ماماندىعىن تامامداعان تۇلەكتەر ءجۇز پايىز جۇمىسپەن قامتىلادى ەكەن. جىلدا بۇل توپقا 25 ستۋدەنت قابىلدانادى. كوللەدج جانىنداعى «تسەنترەنەرگومەحانيزاتسيا» كومپانياسىمەن ىنتىماق ورناتىپ وتىر. كوللەدجدىڭ كوپ تۇلەگى وسى كومپانيادا جۇمىس ىستەپ, شامامەن ءبىر ميلليونعا جۋىق جالاقى الادى.
وقۋ ورنى وبلىستاعى جەتەكشى كاسىپورىندارمەن ارىپتەستىك بايلانىستا. مىسالى, «اسپاپ» پك, «سترويكا ي ك» جشس, «Alina Group», «كتك ستروي» جشس, «جاككو كاراگاندا» جشس, «سانتەحپلاست» جشس سەكىلدى سەرىكتەستىكتەر ستۋدەنتتەردى وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتكىزىپ, قابىلەتىنە قاراي جۇمىسقا دا قابىلداپ وتىر.
مۇنىمەن قوسا, كوللەدج 2019 جىلدان بەرى قالامىزداعى ەڭ ءىرى قۇرىلىس «جيلوي فوند» قۇرىلىس كومپانياسىمەن تىعىز بايلانىستا. وسى ۋاقىت ىشىندە شامامەن 400 ستۋدەنت وندىرىستىك ءىس-تاجىريبەدەن وتكەن. سولاردىڭ 30-عا جۋىعى وسى كومپانيادا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ قاتارىندا «قۇرىلىس شەبەرى» ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن تۇلەك ارتۋر بەكمەتوۆ بار. ول «جيلوي فوند» كومپانياسىنا تيەسىلى «مەتروپول» تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىس الاڭىندا جۇمىس ىستەيدى. العاشقىدا شەبەر-تاعىلىمگەر بولىپ جۇمىسقا قابىلدانعان ول قازىر قۇرىلىس ۋچاسكەسىنىڭ شەبەرى.
تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورنىندا دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى ۇلكەن ماڭىزعا يە. دۋالدى وقىتۋدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بىلىكتى كادرلاردى قالىپتاستىرۋدا ءوز ىقپالى بار. بۇگىندە دۋالدى وقىتۋ التى ماماندىق بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل جۇيەگە قاراعاندى قالاسىنىڭ 20-دان استام كاسىپورىن بازاسىندا تاجىريبەلىك دايىندىقتان وتەتىن 289 ستۋدەنت قاتىسادى. ولاردىڭ قاتارىندا «جيلوي فوند» جشس, «Prof Invest» كومپانياسى, «تسەنترەنەرگومەحانيزاتسيا» جشس, №1 ەكسپەريمەنتتىك زاۋىت جانە كادر رەسۋرستارىنىڭ ساپالى پۋلىن قۇرۋعا مۇددەلى قالانىڭ باسقا دا نەگىزگى كاسىپورىندارى بار. جۇيە اياسىندا ءبىلىم الۋشىلار سەرىكتەس كاسىپورىنداردا وندىرىستىك تاجىريبەدەن ءوتىپ, ءوز سالاسىندا جەتىستىككە جەتكەن تۇلەكتەرمەن كەزدەسەدى.
ماسەلەن, تەحنيك-قۇرىلىس ماماندىعى بويىنشا كوللەدج تۇلەگى ءاسانالى باتىرشىنوۆ قازىر قۇرىلىس سالاسىندا.
– وقۋدى ويداعىداي اياقتاعان سوڭ, قۇرىلىسقا جۇمىسقا تۇردىم. كەيىن ءوز بريگادامدى قۇرىپ, جەكە كوممەرتسيالىق جانە مەملەكەتتىك نىساندارعا قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزىپ كەلەمىز. شامامەن, جىلىنا 35-40 مىڭ شارشى مەتر تاپسىرىستى ويداعىداي ورىندايدى, – دەيدى ءاسانالى باتىرشىنوۆ.
بۇگىندە كوللەدجدە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەگى 82 ستۋدەنت ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ توبىندا وقيدى. الايدا ولاردىڭ تولىققاندى ءبىلىم الۋى ءۇشىن مۇمكىندىكتەر جاسالعان. ەرەكشە قاجەتتىلىكتەگى ستۋدەنتتەر دانەكەرلەۋشى, جيھاز ءىسى, لاندشافتىق-ديزاين ماماندىعىن دا مەڭگەرۋدە.
ەستۋ قابىلەتى تومەن ستۋدەنتتەر جيھاز ءوندىرىسىن جەدەل مەڭگەرەدى ەكەن. ال اقىل-وي كەمىستىگى بار ستۋدەرتتەر ساندىك-قولدانبالى ونەردى ۇيرەنە الادى. سونىمەن قوسا وقىتۋشىلار بىلعارى, كيىزدەن جاسالعان بۇيىمدارىن ساتىپ, قاراجات تابۋعا باعىت-باعدار بەرەدى.
مۇنداي ساناتتاعى ستۋدەنتتەر قوسىمشا بىلىممەن دە قامتىلادى. ولار, اسىرەسە, قول موتوريكاسىن دامىتاتىن جۇمىسقا بەيىمدەلەدى. ماسەلەن, كوللەدجدە كەراميكالىق بۇيىمداردىڭ جاسالۋىن ۇيرەتەتىن شەبەرحانا بار. بۇل جەردە ستۋدەنتتەر قازاقتىڭ ويۋ-ورنەكتەرىمەن بەدەرلەنگەن قىش قۇمىرا, ىدىس-اياق, اشەكەي بۇيىمدار جاسايدى. ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ستۋدەنتتەردى تۇركيادا 7 جىل ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ كەلگەن شەبەر گۇلجان ابديكاشەۆا ۇيرەتەدى. بۇل توپتا 30 ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر.
وكىنىشكە قاراي, ەرەكشە ستۋدەنتتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسى وتكىر ەكەنىن كوللەدج باسشىسى جاسىرمادى. دەگەنمەن تۇلەكتەرىنىڭ ەڭبەككە ارالاسۋىنا بارىنشا كومەك قولىن سوزادى ەكەن.
قازىر وقۋ ورنىنداعى قابىلداۋ كوميسسياسىنىڭ جۇمىسى قىزۋ. «لاندشافت ديزاينەرى» ماماندىعىن تاڭداعان تالاپكەردىڭ اناسى كوللەدجدە شەبەرلىكپەن قاتار, شىعارماشىلىقتى دا شىڭداۋعا مۇمكىندىك بارىن ەستىپ كەلىپتى.
– بالام – شىعارماشىل. وسى كوللەدجدى تاڭداۋى دا سودان. زاماناۋي شەبەرحانالار ستۋدەنتتەرگە مول مۇمكىندىك بەرەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ستۋدەنتتەر تەوريامەن عانا شەكتەلمەي, تاجىريبەنى قاتار الىپ جۇرەتىندىگى. بۇل – وتە جاقسى مۇمكىندىك. ال «لاندشافت ديزاينەرى» سۇرانىسقا يە ماماندىق. سەبەبى قالامىزدا كوگالداندىرۋ جۇمىستارى كۇشەيىپ كەلەدى, – دەيدى اناسى ناتاليا بەسپالوۆا.
قاراعاندى وبلىسى
