«شولدەگى كەمەلەر», «Ships in the Desert» – فيرنسايدتىڭ عاسىر باسىندا قازاقستاندا وتكىزگەن ءتورت جىل ومىرىنە نەگىزدەلگەن ەسسەلەر جيناعى. ول العاشىندا بەيبىتشىلىك كورپۋسىندا اعىلشىن تىلىنەن ساباق بەرسە, كەيىنىرەك ستيپەنديالىق باعدارلامانى باسقارعان. اۆتور ءوزىن تەرەڭ ويلانا بىلەتىن ءارى ەڭ باستىسى – ءتوزىمدى ادام رەتىندە كورسەتەدى.
جيناقتاعى ساپار جازبالارى, رەپورتاج بەن ارال تەڭىزى تۋرالى زەرتتەۋدىڭ ۇيلەسىمى ءوزارا ءبىرىن ءبىرى تولىقتىرىپ تۇر. اۆتوردىڭ ايتۋىنشا，سۋارمالى ەگىنشىلىكتى, اسىرەسە ماقتا ءوندىرىسىن دامىتۋ ماقساتىندا كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ جاساعان ارەكەتتەرى ارالدى جويىپ جىبەردى.
ارال تەڭىزى اپاتى – سوڭعى عاسىرداعى ادام ارەكەتىنەن بولعان ەڭ ۇلكەن ەكولوگيالىق اپاتتاردىڭ ءبىرى, ءتىپتى, ەڭ سوراقىسى دەۋگە دە بولادى. تەك 40 جىل ىشىندە الەمدەگى ءتورتىنشى ءىرى ىشكى سۋ ايدىنى ءوزىنىڭ بۇرىنعى كولەمىنىڭ نەبارى 10 پايىزىنا دەيىن كىشىرەيدى.
مۇنىڭ سالدارىنان – ۋلانعان جەر, ۋىتتى شاڭ تاسىعان جەلدەرمەن قاتار ءشول دالانىڭ قۇمىنا قادالىپ, ءالى كۇنگە دەيىن تىكەسىنەن تۇرعان, توت باسقان كەڭەستىك بالىق اۋلاۋ كەمەلەرى قالدى. ولاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ سىرتىنان وراق پەن بالعا تاڭباسى ءالى دە ايقىن كورىنەدى.
فيرنسايد بۇل اپاتتى جاي عانا كەڭەستىك جۇيەگە تيەسىلى ماسەلە رەتىندە قاراپ, جىلى جاۋىپ قويا سالۋىنا قارسى تۇرادى. «كەڭەستىك جۇيەنى كىنالاۋ وڭاي, ءتىپتى, جۇبانىش تا بەرەتىندەي. بىراق بۇل Ford كومپانياسىنىڭ 1970-جىلدارداعى اتىشۋلى تالداۋىنان ەش ايىرماسى جوق: وندا Pinto كولىگىنىڭ تەحنيكالىق اقاۋلارىنان كوز جۇمعاندار مەن كۇيىپ قالعاندار ءۇشىن وتەماقى تولەگەن الدەقايدا ارزان دەگەن قورىتىندى جاسالىپ, اقاۋدى تۇزەتۋگە ەش ارەكەت جاسالمادى…»
وسىعان ۇقساس تاعى ءبىر مىسال – جاھاندىق جىلىنۋ. فيرنسايد: «امەريكادا دا وزىندىك ارال تەڭىزى بار. ول – وگاللالا جەراستى سۋ قويماسى», دەيدى. جيناقتاعى ەكىنشى ەسسە «The Missionary Position: ورتالىق ازياداعى ۇگىت-ناسيحات ساياساتىنا جەكە كوزقاراس» دەپ اتالادى. مۇندا اۆتور بەيبىتشىلىك كورپۋسىنداعى ەرىكتى رەتىندەگى قىزمەتى مەن ورتالىق ازيادا كوبەيىپ كەلە جاتقان حريستيان ميسسيونەرلەرىنىڭ ارەكەتتەرى اراسىنداعى ايىرماشىلىقتاردى سارالاۋعا تىرىسادى. ولاردى تۇسىنۋگە تالپىنعانىنا قاراماستان, ميسسيونەرلەردىڭ ارەكەتى اۆتورعا كوبىنە كۇماندى كورىنەدى. دەسە دە, ول ءوزى دە بۇل ايماققا سەنىم مەن قۇندىلىق نەگىزىندە كەلگەنىن مويىندايدى.
فيرنسايد بۇل تاقىرىپتى شامادان تىس اۋىرلاتىپ جىبەرگەندەي اسەر قالدىرادى. ءيا, اقش ساياساتى تۇرعىسىنان العاندا, بەيبىتشىلىك كورپۋسى مۇلدە بەيتاراپ دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. بىراق اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتۋ ەشقاشان وزگە حالىقتىڭ سەنىمى مەن ءداستۇرىن بۇزۋدى ماقسات ەتپەيدى. ول بىلاي دەيدى:
«مەن ول جاقتا مۇعالىم بولدىم – ءبىلىم بەرۋشى ميسسيونەرمىن. بىراق بۇل ءدىني ميسسيونەرلىكپەن بىردەي ەمەس». ماسەلەن, ول ەمەرسون مەن تورو شىعارمالارىن وقىتقاندا, تەك امەريكاندىق داراشىلدىق يدەيالارىن عانا ەمەس, ونىڭ ار جاعىنداعى ترانستسەندەنتاليزمدى, وعان اسەر ەتكەن نەمىس پەن ءۇندى فيلوسوفياسىن (ەكەۋى دە «بحاگاۆاد گيتانى» اسا جوعارى باعالاعان) تۇسىندىرەدى.
«جاڭا يدەيالاردى جەتكىزۋ مەن بار ءداستۇردى جويۋدىڭ ارا-جىگىن قالاي اجىراتۋعا بولادى؟» دەگەن سۇراق قويادى اۆتور. فيرنسايدتىڭ جازباسىنداعى ۇتىمدى تۇستارى – ول كەزدەستىرگەن ادامدار مەن بارعان جەرلەرىن سيپاتتاعان تۇستارى.
كىتاپتاعى كەيبىر اسەرلى ۇزىندىلەر اسىرەسە ۇزاق ەسسەلەردە كەزدەسەدى. كەڭ اۋقىمدى تاريحي جانە حالىقارالىق كونتەكستەر امەريكالىق وقىرمان ءۇشىن پايدالى بولۋى مۇمكىن. الايدا بۇل ايماققا قىزىعۋشىلىعى بار كەز كەلگەن ادام بۇل مالىمەتتەرمەن وزگە ادەبيەتتەر ارقىلى بۇرىننان تانىس بولۋى ىقتيمال. ال قىسقالاۋ, جۇرەكپەن جازىلعان ءارى تەرەڭ تالداۋسىز ەسسەلەر الدەقايدا شىنايى اسەر قالدىرادى.
«شولدەگى كەمەلەر» كولەمى جاعىنان شاعىن كىتاپ. ونداعى ەسسەلەر ءوز الدىنا جەكە تۋىندىلار بولعانىمەن, تاقىرىپتىق جاعىنان ءبىر-بىرىمەن ءالسىز بايلانىسقان. شەت ەلدە ءومىرىنىڭ ءبىر بولىگىن وتكىزگەن كەي ادامدار سول تاجىريبەدەن كەيىن بۇرىنعى قالپىنا قايتا ورالا المايدى. دجەفف فيرنسايد – سولاردىڭ ءبىرى, ول ارال تەڭىزىنىڭ قاسىرەتتى جاعدايىن شەتەل وقىرمانىنا تانىستىرۋدى ماقسات ەتكەن عالىمداردىڭ دا ءبىرى.
