قر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە قاراستى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى اتا-انالاردى بالالارىنىڭ ينتەرنەتتەگى ارەكەتتەرىنە مۇقيات بولۋعا شاقىرادى. ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتىنشە, حالىقارالىق جانە وتاندىق اقپارات كوزدەرىندە الاڭداتارلىق جايتتار جيىلەپ بارادى: كەيبىر قاسكويلەر ويىنشى بەينەسىندە بالالارمەن سەنىمدى قارىم-قاتىناس ورناتىپ, ولاردى جاسىرىن چاتتارعا شاقىرىپ, زاڭسىز ارەكەتتەرگە يتەرمەلەۋگە تىرىسادى.
كوميتەت بالالاردى ينتەرنەتتەگى قاۋىپتەردەن قورعاۋ ءۇشىن اتا-انالارعا كەلەسى كەڭەستەردى ۇسىنادى:
بالاعا ينتەرنەتتە نە ىستەۋگە بولمايدى؟
- ءوزىنىڭ جەكە دەرەكتەرىن (اتى-ءجونى, تۇرعىلىقتى مەكەنجايى, تەلەفون ءنومىرى, وتباسى مۇشەلەرى جايلى اقپارات) ەشكىمگە جاريالاماۋى كەرەك;
- Instagram, Telegram, TikTok, ۆكونتاكتە سەكىلدى الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى كۇماندى قاۋىمداستىقتار مەن بەيمالىم چاتتارعا كىرمەۋى ءتيىس;
- اتا-انانىڭ رۇقساتىنسىز, قاۋىپسىزدىگى تەكسەرىلمەگەن كۇماندى ونلاين ويىنداردى ويناۋدان اۋلاق بولعان ءجون.
اتا-انا بالاسىنىڭ ينتەرنەتتەگى ارەكەتىن قالاي باقىلاپ وتىرا الادى؟
-
تسيفرلىق باقىلاۋ قۇرالدارىن قولدانۋ: Android قۇرىلعىلارى ءۇشىن Family Link, ال iOS جۇيەسىندە Screen Time قىزمەتىن پايدالانۋ ۇسىنىلادى;
-
بالانىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى دوستارى مەن جازىلعان پاراقشالارىن ۇنەمى قاداعالاۋ;
-
پروفيل سۋرەتتەرى, اتى-ءجونى بەلگىسىز نەمەسە تۇسىنىكسىز بەلگىلەر مەن تاڭبالار بار اككاۋنتتارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت.
اتا-انا قانداي مىنەز-ق ۇلىققا نازار اۋدارۋى كەرەك؟
-
بالا تۇندە ءجيى ويانادى, ۇيقىسى بۇزىلادى;
-
دەنە جاراقاتتارى (تىلگىلەر, كوگەرۋلەر) پايدا بولادى, بىراق سەبەبىن تۇسىندىرمەيدى;
-
اشۋشاڭدىق بايقالادى, سويلەسۋدەن باس تارتادى;
-
دەپرەسسيۆتى, اگرەسسيۆتى مازمۇنداعى ۆيدەولار كورەدى;
-
مازاسىز, قورقىنىشتى بەلگىلەر مەن سۋرەتتەر سالادى, ولاردىڭ ماعىناسىن تۇسىندىرمەيدى.
بالاعا قالاي كومەكتەسۋگە بولادى؟
-
ونىڭ ەموتسيونالدىق جاعدايىن قاداعالاپ وتىرۋ;
-
بالاڭىزبەن ءجيى سويلەسۋ, ونىڭ ومىرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتۋ;
-
بالا كەز كەلگەن ۋاقىتتا ويىمەن بولىسە الاتىنىن سەزىنۋى كەرەك;
قايدا جۇگىنۋگە بولادى؟
-
102 – قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى;
-
مەكتەپ پسيحولوگى نەمەسە پەداگوگيكالىق قولداۋ ورتالىعى;
-
بالالارعا ارنالعان پسيحولوگيالىق كومەك ورتالىعى;
-
ايماقتىق بالا قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل;
-
111 – تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن, بالالارعا ارنالعان تەگىن بايلانىس ورتالىعى.
