كەڭەس وتىرىسىندا بۇگىندە ءبىلىم سالاسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ۆاۋچەر جۇيەسى مەن ونىڭ تيىمدىلىگى تالقىلاندى. ياعني جيىنعا قاتىسۋشىلار بالالارعا ارنالعان قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە بىرىڭعاي مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوباعا قاتىستى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
«بالالار مەن جاستاردى قولداۋ ماقساتىنداعى مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا دا ۆاۋچەرلىك جۇيە قاناتقاقتى جوبا رەتىندە ەنگىزىلىپ وتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل جۇيە اتا-انالارعا ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالاردى تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشىدەن, مەملەكەت تاراپىنان بۇل قىزمەتتەرگە بالاعا بەرىلگەن ۆاۋچەر ارقىلى اقى تولەنەدى. ءبىلىم سالاسىنداعى قارجىلاندىرۋدىڭ وسى ءادىسى بويىنشا اتا-انالار ءوز بالاسىن سپورت سەكتسياسىنا نەمەسە شىعارماشىلىق ۇيىرمەگە قاتىستىرۋ ءۇشىن ۆاۋچەر الادى. ول راستاۋشى قۇقىقتىق قۇجاتتىڭ ءرولىن اتقارادى. وسى اتالعان جۇيەنىڭ جۇمىسىن تالقىلاۋ ءۇشىن جاۋاپتى مەكەمە باسشىلارىمەن بىرگە باس قوسۋدى ءجون سانادىق», دەدى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى سابيرا ادامبەكوۆا.
ايتا كەتەيىك, قازىردە بىرىڭعاي مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ جۇيەسىندەگى قاناتقاقتى جۇيە استانا مەن شىمكەنت قالالارىندا ەنگىزىلە باستادى. وسىعان وراي باسقوسۋ بارىسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان وكىلدەرى جاڭا جۇيەنىڭ تەتىكتەرى جونىندە تولىعىراق ءتۇسىندىردى.
«شىمكەنتتە بۇل جۇيەنىڭ وپەراتورى بولىپ قالالىق ءبىلىم باسقارماسى بەلگىلەندى. قازىر قالا اكىمىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس ءتيىستى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. بۇعان دەيىن قىزمەت كورسەتۋشىلەرمەن بىرنەشە رەت كەزدەسۋ وتكىزىپ, ولارعا جاڭا جوبا تۋرالى جان-جاقتى تۇسىندىردىك. بۇگىندە ءونىم بەرۋشىلەردىڭ بارلىعىنىڭ تىزبەسى بەكىتىلگەن. ولاردىڭ قىزمەتىنە كوميسسيا تاراپىنان مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, ول جۇمىستار اياقتالىپ كەلەدى. بۇدان بىلاي قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ «1 بالا – ءبىر ۆاۋچەر» قاعيداتى بويىنشا ىسكە اسىرىلادى. ءبىلىم, مادەنيەت جانە سپورت باعىتتارىندا كوميسسيانىڭ ءۇش توبى قۇرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا ءماسليحات دەپۋتاتتارى, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ مۇشەلەرى, ءونىم بەرۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشىلەرى الىندى», دەدى شىمكەنت قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى باعلان ۇمبەتباەۆ.
قالالىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك دارمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, كاسىپكەرلەرمەن بولعان كەزدەسۋلەردە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىزمەت كورسەتۋشىلەر بىرنەشە ءۋاج ايتقان, سولاردىڭ بارلىعى ەسكەرىلىپ, قازىردە قاۋلىعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن, عيماراتتاعى بالا سانىنا شاقتالعان دۋش سانى ازايتىلدى. كەزدەسۋدە كاسىپكەرلەر ءوتىنىش قىلعان باسقا دا تالاپ-تىلەكتەر باسقارما تاراپىنان نازارعا الىنعانىن جەتكىزدى مامان.
اتى ايتىپ تۇرعانداي – بۇل قاناتقاقتى جوبا. ەڭ باستىسى, بارلىق يگى باستاما بالالاردىڭ دەنساۋلىعى مەن ساپالى ءبىلىم الۋىنا ارنالىپ وتىر. تاريفكە قاتىستى دا جاعىمدى جاڭالىق كوپ. سەبەبى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە بولىنگەن قاراجات مولشەرى ازايعان جوق. كەرىسىنشە داعدىلى ۇيىرمەلەر قاتارى جاڭا باعىتتارمەن تولىعا ءتۇستى. ەندى ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن بالالار دا قوسىمشا بىلىممەن قامتىلادى. ال مەملەكەت تاراپىنان قارالعان قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگى سونداي ۇيىرمەلەردى قارجىلاندىرۋعا بولىنەدى.
ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق سالاسىندا ءاربىر ادام مەملەكەتتىڭ تەگىن كەپىلدەندىرىلگەن قىزمەتىن الا الادى. بۇل ماسەلە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدەگى بالالاردى ۇيىرمەمەن قامتۋعا دا قاتىستى. ياعني ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ءاربىر بالا زاڭ اياسىندا قوسىمشا بىلىممەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن بالالار دا بۇل قىزمەتتەن شەت قالماۋى مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك سالاعا, حالىقتىڭ دەنساۋلىق ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. بۇل كۇندە دەنساۋلىعىندا كىناراتى بار بالالاردى قامقورلىققا الۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, سونىڭ ءبىرى ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن بالالارمەن اينالىساتىن ارنايى وڭالتۋ ورتالىقتارى قۇرىلىپ جاتىر. مۇنداي ەمدىك شارا كورسەتۋ مەكەمەسى شىمكەنتتە دە ساپالى قىزمەتىن ۇسىنىپ كەلەدى. مەملەكەتتىڭ قولعا الۋىمەن وسى كۇندە بارلىق وڭالتۋ ورتالىعى جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا كومەكتەسەتىن زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالدى. وسى ورايدا ۆاۋچەر جۇيەسىنىڭ جاڭا باعىتى ەرەكشە كۇتىمدەگى بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انالارعا كوپ قولداۋ بولارى انىق.
بۇل ماسەلەگە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالاردى قولداۋ تۋرالى جاڭا زاڭ دايىنداۋدى تاپسىرعان.
«وكىنىشكە قاراي, دۇنيە جۇزىندە وسىنداي دياگنوزى بار بالالاردىڭ سانى جىلدام ءوسىپ بارادى. مۇنداي جاعداي قازاقستاندا دا بار. دەمەۋشىلەردىڭ جانە «قازاقستان حالقىنا» قورىنىڭ كومەگىمەن وسى ماڭىزدى جۇمىستا بەلگىلى ءبىر ىلگەرىلەۋ بار. ۇكىمەت پەن اكىمدەر بۇل شارۋانى جانداندىرۋى قاجەت. قازاقستاندا ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ءاربىر بالانىڭ تولىققاندى ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىگى بولۋى كەرەك. بۇل – وتە ماڭىزدى ماسەلە. سوندىقتان جىل سوڭىنا دەيىن وسىنداي بالالارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋ ءىسىن رەتتەيتىن جاڭا زاڭ ازىرلەۋ كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا وتكەن جيىندا كاسىپكەرلەر كوپتەگەن تاۋار مەن قىزمەت قۇنىنىڭ قىمباتتاعانىن ايتىپ, ماسەلە كوتەردى. ولاردىڭ سوزىنشە, بالالاردى وقىتۋعا جۇمسايتىن شىعىندار كوبەيگەن, ۇيىرمەلەردى جۇرگىزۋگە دە ەداۋىر قارجى جۇمساعان. وسىعان وراي ۆاۋچەردەگى تاريف قۇنى ايلىق-ەسەپتىك كورسەتكىشكە بايلانىستىرىلسا دەگەن ۇسىنىس-تىلەكتەرىن جەتكىزدى.
ءبىلىم باسقارماسىنىڭ وكىلى ب.ۇمبەتباەۆ قالا اكىمى ورىنباسارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جيىندا كاسىپكەرلەر ايتقان بارلىق تالاپ, ۇسىنىس ەسكەرىلىپ, اكىمدىك تاراپىنان قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى. تاريفكە كەلەر بولساق, بۇل جەردە مامان بازالىق نورماتيۆ رەتىندە 15 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعانىن مالىمدەدى. ونىڭ قۇنى ءالى دە وزگەرىسسىز قالىپ وتىر. دەگەنمەن الداعى ۋاقىتتا تاريف ايلىق-ەسەپتىك كورسەتكىشكە بايلاستىرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن دە جوققا شىعارمادى.
سونىمەن قاتار كاسىپكەرلەر كورسەتىلگەن قىزمەتكە اۋدارىلاتىن قارجىنى كەشىكتىرمەۋدى دە سۇرادى. اتالعان ماسەلە بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان وكىلدەرى «قارجى ورتالىعى» اق ماماندارىمەن جيىن وتكىزگەنىن بايانداپ, قارجىنى مەرزىمىندە اۋدارۋعا قاتىستى بارىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى.
سونداي-اق جيىندا شىمكەنت قالاسى پروكۋرورىنىڭ اعا كومەكشىسى قايسار قالدىباەۆ قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بۇل وزگەرىس ۇلكەن جاڭالىق ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, قاناتقاقتى جوبانىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.
«ۆاۋچەرلىك جۇيە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەندى ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇعان دەيىن مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى دە وسى ساتىدان وتكەن ەدى. ءدال سول كەزدە وسىنداي قىزۋ تالقىلاۋلار وتكەن بولاتىن. مۇنداعى باستى قاعيدات بىرەۋ عانا, ءبىر بالا ءبىر ۇيىرمەگە بارۋى, سول ارقىلى تىزىمگە تىركەپ قويۋ جويىلىپ, بارلىق بالا ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالارعا بىردەي قاتىسۋ قۇقىعى ساقتالۋى كەرەك. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قاناتقاقتى جوبانى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى بەكىتكەننەن كەيىن ونى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءارى قاراي جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتى. ال پروكۋراتۋرا ورگاندارى جۇيەنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ زاڭدىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى. ەگەر قىزمەت كورسەتۋشىگە قاناتقاقتى جوبا اياسىندا تالاپتار قويىلسا, ول سوعان ساي جۇمىسىن اتقارۋعا مىندەتتى. قازىردە ۆاۋچەر بويىنشا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا شاعىمدار جوق. سوندىقتان قانداي دا ءبىر تۇيتكىلدى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن وسىنداي ديالوگ الاڭدارىنىڭ بولۋعا, كەزدەسۋلەردىڭ ءوتۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. وسى باعىتتا پروكۋراتۋرا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن جانە وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسە جۇمىس اتقارا بەرەدى. قانداي دا ءبىر كۇردەلى پروبلەما تۋىنداعان جاعدايدا مىندەتتى تۇردە پروكۋراتۋرا ارالاسىپ, ماسەلەنى ءوز قاداعالاۋىنا الادى. ەڭ باستىسى – بالالاردىڭ بولاشاعى جارقىن بولۋعا ءتيىس. سوندىقتان بارشاڭىزدى ۆاۋچەرلىك جۇيەنى ساپالى جۇزەگە اسىرىپ, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا شاقىرامىن. مەملەكەت ەشقانداي كاسىپكەردىڭ نەمەسە ينۆەستوردىڭ قۇقىعىن بۇزۋعا جول بەرمەيدى», دەدى ول.
