مۇنىڭ بارلىعى دا 2021–2025 جىلدار ارالىعىندا جۇزەگە اساتىن «بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ» ءىس-شارالار جوسپارى اياسىندا قولعا الىندى. بەس جىلدىڭ بەدەرىندە ونىڭ يندەكسى سارالانىپ, بىرقاتار يگى شارۋا اتقارىلدى. بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعى تۋرالى ەستىگەندە تەرەڭىرەك بىلۋگە اۋەستىگىمىز ارتقانى راس. اسىرەسە قالادا تۇراتىن زەينەت جاسىنداعى جانداردىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, ۋاقىتىن پايدالى وتكىزۋىنە وسىنداي ورتالىقتار قانشالىقتى سەرپىن بەرەدى دەگەن ساۋال ءبىزدى سوندا جەتەلەپ اكەلدى.
استانا قالاسى بايقوڭىر اۋدانىنىڭ بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعى اباي داڭعىلىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. ەمەن ەسىكتى اشقانىمىزدا, ءۇش قاباتتى ءزاۋلىم عيماراتتىڭ ىشىندە زەينەتكەرلەردىڭ ءبىرى يوگامەن, ەندى ءبىر توبى ىسمەرلىكپەن اينالىسىپ, تاعى ءبىر شوعىرى توعىزقۇمالاق تاقتاسىندا اقىل وي باسەكەسىن قىزدىرىپ جاتتى.
الدىمەن ورتالىقتىڭ ديرەكتورى روزا قارابەكقىزىمەن از-كەم سۇحبات قۇردىق. اكىمدىككە باعىنىستى ورتالىققا كەلۋشى زەينەتكەرلەر ءۇشىن كەز كەلگەن ۇيىرمەگە قاتىسۋ – تەگىن. زەينەتكە شىققانىن راستايتىن كۋالىگىن تىركەۋ بولىمىنە كورسەتەدى. مۇنداعى ماماندار ءار زەينەتكەردىڭ مۇمكىندىگىنە قاراي ۇيىرمەلەرگە بولەدى. ورتالىققا كەلەتىن زەينەتكەرلەردىڭ اراسىندا 92 جاستاعى قاريا دا بار ەكەن. بايقوڭىر اۋدانىنداعى بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىندا بۇگىندە 2 740 زەينەتكەر تىركەلىپ, وزدەرىنىڭ ۋاقىتىن يگىلىككە جۇمسايدى.
– ورتالىق مەملەكەتتىك مەكەمە سانالعاندىقتان نەگىزىنەن كەلۋشىلەرگە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى. ءتۇرلى باعىتتاعى ۇيىرمەلەرگە جازىلۋشىلاردىڭ دا قاتارى جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. مۇندا كەلۋشىلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى – زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن ءتۇرلى سالادا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ, ەلدىڭ ىرگەسى نىعايۋىنا ءوزىنىڭ ۇلەسىن قوسقان جاندار. قارتايعان شاعىندا دا ۇيدە قول قۋسىرىپ وتىرماي, ورتالىققا جازىلىپ, ءالى دە قوعامعا ءوزىنىڭ پايداسىن تيگىزىپ كەلەدى, – دەيدى ر.قارابەكقىزى.
بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىندا بىرنەشە كلۋب جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ىشىندە «ۇرپاققا امانات» كلۋبىنىڭ مۇشەلەرى مەكتەپ, كوللەدجدەردە ءجيى كەزدەسۋ وتكىزىپ, جاس بۋىنعا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاپ, ۇرپاق ساباقتاستىعىن ارتتىرىپ كەلەدى. پىكىر-سايىس كلۋبىنا جازىلۋشىلار قالالىق ءسوز سايىستارىنا قاتىسىپ, بايگەلى دە بولىپتى.
شىعارماشىلىق باعىتتاعى ۇيىرمەلەرگە قاتىساتىن قارتتار ءتۇرلى اسپاپتاردى مەڭگەرىپ, ساحناعا شىعىپ ءان شىرقاپ تا ءوزىنىڭ تالانتىن دامىتا الادى. ءبىز الدىمەن ەمدىك گيمناستيكا, يوگامەن شۇعىلدانۋشىلار زالىنا باس سۇقتىق.
– مۇندا جاسى 87-گە كەلگەن قارتتار دا جاتتىعۋعا قاتىسادى, – دەدى ءبىزدى ك ۇلىمدەي قارسى العان مامان.
– ال كەرەك بولسا! راس پا؟
– سەنبەسەڭىز, ءجۇرىڭىز. ءدال بۇگىن ارامىزداعى توقسانعا تاياعان قاريامىز كەلمەدى. ەسەسىنە اتامىزدىڭ زامانداستارىمەن تىلدەسە الاسىز, – دەدى يوگا زالىنا قاراي جول باستاعان وڭالتۋ گيمناستيكاسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى بىلىكتى مامان گۇلشات تۇرارباەۆا. ءبىرىنشى توپتىڭ قاتىسۋشىلارى قىزۋ جاتتىعۋ ۇستىندە ەكەن. جاسى جەتپىستەن اسقان, ءتىپتى سەكسەندى ورتالاعان اجەلەردىڭ سپورتتىق جاتتىعۋدى ەركىن جاساۋى داعدىدان, – دەدى باپكەر.
ورتالىققا كەلگەندە ەڭ الدىمەن دارىگەرلەر زەينەتكەردىڭ مەديتسينالىق داپتەرىن قاراپ, دەنساۋلىعىن تەكسەرىپ, باقىلاۋدان وتكىزەدى ەكەن. ەگەر دە سوزىلمالى سىرقاتى بولسا, فيزيكالىق كۇش تۇسىرەتىن ۇيىرمەگە جازىلمايدى. ولارعا دا ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋگە قولايلى مۇمكىندىك مول. ۇستىڭگى قاباتتا ىسمەرلەر القا قوتان وتىرىپ, ءتۇرلى قولونەر بۇيىمدارىن جاسايدى. مىنە, سپورتتىق جاتتىعۋعا دەنساۋلىعى جارامايتىن جاندار توعىزقۇمالاق ويناپ, بولماسا قولونەردى دامىتىپ, ينە ساباقتاپ ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزە الادى.
ءبىز الدىمەن يوگامەن شۇعىلدانۋشىلاردىڭ جاتتىعۋىن باقىلاپ, ءبىر ساعاتتاي شىنىققان قارتتاردىڭ قايسارلىعىنا ءتانتى بولدىق. بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىنا جاتتىقتىرۋشى بولىپ كەلگەنگە دەيىن گ.تۇرارباەۆا مەديتسينالىق مەكەمەدە مەيىربيكەلىك قىزمەتتى اتقارىپتى. مۇندا كەلۋشىلەردىڭ كوپشىلىگى – ءوزىنىڭ اناسىنداي, اكەسىندەي جاندار. ولار جاسى ۇلكەندىگىن مالدانبايدى, ءبارى دە تارتىپكە باعىنىپ, تالاپتى مۇلتىكسىز ورىنداپ, جاتتىعۋدى قالت جىبەرمەي جاسايدى.
– كوردىڭىز بە, – دەدى مامان, قاز-قاتار ءتىزىلىپ, جاتتىعۋدى اينا-قاتەسىز جاساپ جاتقان زەينەتكەرلەردى نۇسقاپ. – بۇل كىسىلەر وسى ورتالىققا اپتاسىنا ءۇش رەت كەلەدى. ەرەكشە اتاپ وتەتىنىم, كەشىكپەۋگە, اسا ماڭىزدى سەبەپ بولماسا قالماۋعا تىرىسادى. جەر ورتاسى جاسىنان اسقان قارتتاردىڭ تىرەك-قيمىلى, بۋىندارى سىر بەرەتىنى بەلگىلى. بىراق يوگامەن شۇعىلدانعان جاندار ۇيقىسىنىڭ سەرگەك ەكەنىن ايتىپ كەلەدى. ال جاتتىعۋدان قول ءۇزىپ قالسا, كەرىسىنشە, السىزدىك باسىپ, كوڭىلسىز جۇرەتىنىن ايتادى, – دەيدى مامان. جاتتىقتىرۋشى ورتالىققا ەمدىك گيمناستيكاعا جازىلعان زەينەتكەر شاكىرتتەرىنىڭ كەيبىرى ءدارى ءىشۋدى دوعارعانىن, قارتتاردىڭ سىرقاتىنان ايىعىپ كەلە جاتقانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى.
قاداعالاپ وتىرمىز, مامان 45 مينۋت ءوزى بىرگە جاتتىعۋ جاساپ, قارتتاردىڭ ىشىندە ءجۇردى. قارت تا بالا سەكىلدى, ماقتاۋ سوزگە مارقايىپ, مەرەيى ءوسىپ قالادى. ال قاتۋ ايتساڭ, كوڭىلىنە كىربىڭ تۇسەتىنى انىق. گۇلشات تۇرارباەۆا ءاربىر زەينەتكەردى ەركەلەتىپ, جاتتىعۋدى دۇرىس جاساي الماسا, داۋىس كوتەرمەي جايدارى قالپىندا تۇسىندىرەدى. سودان كەيىن دە كەلۋشىلەر ەرەكشە قۇرمەت تۇتادى.
استانالىق زەينەتكەر ساۋلە راحمەتوۆا ورتالىققا كەلگەنگە دەيىن بەلى اۋىرعانىن ايتتى. ەكى جىلدان بەرى بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىنىڭ بەلدى مۇشەسىنە اينالىپتى.
– العاشىندا باسقا جاتتىعۋ زالىنا باردىم. كەيىن وسى ورتالىققا كەلىپ قاتىسىپ كوردىم. گۇلشات تولەبەكقىزى – وتە بىلىكتى مامان. ويىڭدى ايتقىزباي ۇعادى, تالىمگەرلىك تاجىريبەسى دە مول. وزگە جاتتىقتىرۋشىلاردان ارتىقشىلىعى كوپ. ەڭ ءبىرىنشى ادامي قاسيەتى جوعارى, ءبارىن بىردەي كورەدى, جانىنىڭ تازالىعىمەن باۋرايدى. ءوزىم 40 جىلعا جۋىق ارقالىق قالاسىنداعى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتا وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقاردىم. كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, فاكۋلتەت دەكانى قىزمەتىن اتقارىپ, زەينەتكە شىقتىم. بالامىز استاناعا قونىس اۋدارعان سوڭ نەمەرەلەرگە قارايلاسايىن دەپ كوشىپ كەلدىم. جاسىم سەكسەننەن استى, بەلىم اۋىراتىن ەدى, ەمدىك گيمناستيكامەن شۇعىلدانعالى سىرقاتىم بۇرىنعىداي مازالامايدى, – دەيدى.
زەينەتكەر ءوزىنىڭ زامانداستارىن دا ورتالىققا كەلۋگە شاقىردى. اتتەگەن-ايىن دا ايتىپ قالدى. زەينەتكە شىققان شاعىنان-اق شۇعىلدانعاندا ءجۇرىسىمىز بۇدان دا شيراق بولار ەدى دەپ كۇلدى.
– بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىن اشىپ, قارتتارىنا وسىنداي مۇمكىندىك سىيلاعان مەملەكەتىمىزگە زور العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. مۇندا كەلىپ, ەمدىك گيمناستيكامەن, يوگامەن شۇعىلدانعالى سىلتىپ باساتىن اياعىمىزدى تىكتەدىك, ءجۇرىسىمىز شيرادى. ەڭ باستىسى, ۋاقىتىمىز ءتيىمدى وتەدى. زامانداستارمەن قاۋقىلداسىپ, اڭگىمە-دۇكەن قۇرامىز. جاس كەزىمىزدە جۇمىس دەپ قاربالاستا ءجۇرىپ ءوزىمىزدىڭ دەنساۋلىعىمىزعا كوڭىل بولە المادىق. ەندى بۇگىندە زەينەتكەرمىز, وسى ورتالىققا كەلىپ سالاماتتىلىققا بەيىمدەلىپ, بەلسەندى ءومىر سۇرۋگە داعدىلانىپ ءجۇرمىز, – دەيدى 67 جاستاعى زەينەتكەر گۇلبارشىن سەيىتقاسىموۆا.
ءۇشىنشى قاباتقا كوتەرىلگەنىمىزدە, ۇستەلدى اينالا قورشاي وتىرعان ون شاقتى اجە ىسمەرلىكتى ەرمەك ەتىپ, اركىم وزىنە تيەسىلى شارۋاسىن اتقارىپ جاتىر ەكەن. «ەڭبەك تەراپياسى» دەپ اتالاتىن ۇيىرمەنىڭ جەتەكشىسى الفيا چەرناتەۆيچ ىسمەرلىكپەن 67 زەينەتكەر شۇعىلداناتىنىن ايتتى.
– مۇندا بويجەتكەن شاعىنان ينە ءجىپ ساباقتاپ, كەستە دەستەلەپ, ۇرشىق يىرە بىلەتىن جاندار كەلەدى. ولار ۇيىرمەگە التى اي جازىلىپ, ىسمەرلىك ونەرلەرىن شىڭداي تۇسەدى. ودان كەيىن باسقا توپتى قابىلدايمىن. ۇيىرمە مۇشەلەرى وزدەرىنىڭ قولىنان شىققان بۇيىمدارىن ساتىلىمعا شىعارىپ, سىيعا تارتۋ ەتەتىن قۇندى زاتتاردى جاسايدى, – دەيدى ۇيىرمە جەتەكشىسى الفيا زاحارقىزى. ورتالىقتىڭ ىسمەرلەرىنە ءتىپتى سىرتتان قىز جاساۋىنا, تويباستارعا تاپسىرىس تا الىپ, كاسىپكەرلىككە دە بەت بۇرىپ كەلەدى.
ىسمەرلەردىڭ اراسىنان 86 جاستاعى ايمان اسماەۆاعا ءسوز بەردى.
– قاراعىم, سەنسەڭ, مەن وسى جاسقا كەلگەنشە ينە ساباقتاي العانىممەن, كەستە تىگىپ كورمەپپىن. ويتكەنى ءومىردىڭ اعىسىمەن جانباعىس ءۇشىن بەل شەشپەي ەڭبەك ەتتىم. بەرتىندە وسى ورتالىق تۋرالى اقپارات الىپ, كەلدىم دە بىردەن «ەڭبەك تەراپياسى» ۇيىرمەسىنە جازىلدىم. مۇندا بىزگە ەڭبەككە باۋلۋ پانىنەن 30 جىلدان استام تاجىريبەسى بار بىلىكتى شەبەرلەر, تالانتتى ماماندار ءدارىس بەرەدى. ۇيىرمەگە كەلگەلى جاڭا تۋعان نارەستەلەرگە ش ۇلىق, بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنە قاجەتتى كيىم-كەشەك توقىپ, باسقا دا تاپسىرىس الامىز, – دەدى زەينەتكەر.
ورتالىقتان شىققانىمىزدا تاڭەرتەڭ جاتتىعۋعا كەلگەن العاشقى لەكتىڭ زەينەتكەرلەرى دە ۇيلەرىنە قايتىپ بارا جاتتى.
