سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ۆالەري بۋگاەۆ
80 پايىزدان استامى دايىن
پاۆلودار قالاسىندا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ 80 پايىزدان استامى جىلۋ قابىلداۋعا تولىق دايىن, ونىڭ ىشىندە جۇيەلەردى قىسىممەن تەكسەرۋ جانە جۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. ايدىڭ سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 90 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن. دايىن تۇرعان كوپقاباتتى باسپانانىڭ ءبىرى – ەلگين كوشەسى, 47/1 مەكەنجايى بويىنشا ورنالاسقان تۇرعىن ءۇي. بارلىق قاجەتتى دايىندىق جۇمىسى ۋاقتىلى جۇرگىزىلىپ, دايىندىق اكتى الىنعان. اتالعان ۇيگە قىزمەت كورسەتەتىن ۇيىمدا بارلىعى 18 تۇرعىن ءۇي بار جانە جىل سايىن جىلۋ بەرۋ ماۋسىمى اياقتالعاننان كەيىن ءاربىر ۇيدە بىردەن كەلەسى جىلعا دايىندىق باستالادى. قاجەت بولعان جاعدايدا توزىعى جەتكەن نەمەسە ىستەن شىققان جابدىقتاردى تاريفكە قوسىلعان قاراجاتتىڭ نەمەسە نىسانالى الىمدار ەسەبىنەن اۋىستىرۋ جۇرگىزىلەدى.
قازىر وبلىس ورتالىعىنىڭ شىعىس ونەركاسىپ ايماعىندا №1 جەو-دان جاڭا جم-20ا جىلۋ ماگيسترالى تارتىلىپ جاتىر. نەگىزى جاڭا ماگيسترال سالۋ تۋرالى شەشىم 1972 جىلى جوسپارلانعان ەكەن. جالپى قۇنى 9,8 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبا ۇلتتىق جوبا اياسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. نىسان 600-دەن استام كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر ورنالاسقان قالانىڭ وڭتۇستىك بولىگىن تۇراقتى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ 60 پايىزدان استامى ورىندالىپ, وتكىزۋ قابىلەتى ۇلعايتىلعان 6 شاقىرىم قۇبىردىڭ 3,5 شاقىرىمنان استامى سالىنعان. سونداي-اق جم-31 جەلىسىندەگى پنس-5 سورعى ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر, بۇل قالانىڭ ورتالىق جانە جاعالاۋ ايماقتارىنىڭ جىلۋ-گيدراۆليكالىق رەجىمىن جاقسارتادى.
بيىل جىلۋ جەلىلەرىنە جۇرگىزىلگەن كوكتەمگى سىناقتار كەزىندە 223 اقاۋ انىقتالىپ, ولاردىڭ بارلىعى قىسقا مەرزىم ىشىندە جويىلعان. بۇل وبلىس ورتالىعىن ىستىق سۋمەن 20 كۇن ىشىندە قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. ودان سوڭ جەلىلەرگە قايتا سىناق جۇرگىزىلدى. قالانىڭ وڭتۇستىك بولىگىندە گيدراۆليكالىق تەكسەرىستەر اياقتالدى. ولاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 65 اقاۋ انىقتالعان.
ەنەرگەتيكا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەر باسقارماسىنىڭ دەرەگى بويىنشا قازىردە پاۆلوداردىڭ جىلۋمەن جابدىقتاۋ نىساندارىنداعى جەلىلەردىڭ 75 پايىزدان استامى جوندەلدى, قازاندىقتار مەن جىلۋ ماگيسترالدەرىندە جۇمىس جالعاسىپ جاتىر. جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ارقاسىندا تەحنولوگيالىق اقاۋلاردىڭ سانى ايتارلىقتاي تومەندەپ, وتكەن ماۋسىممەن سالىستىرعاندا اپاتتىق جاعدايلاردىڭ سانى 1,5 ەسە ازايعان.
ءوڭىر باسشىلىعى تەحنولوگيالىق اۋديت جۇرگىزۋ جانە جاڭا ابونەنتتەردى قوسۋ ءۇشىن قالاداعى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, №2 جانە №3 جەو-لار قۋاتىن 20 گكالعا دەيىن جانە №1 جەو 48 گكال-عا دەيىن ارتتىرۋى كەرەك. بۇل جىلۋ جەتىسپەيتىن اۋماقتارداعى ماسەلەنى شەشۋگە جانە 2027 جىلعا قاراي قالانىڭ ەكىنشى پاۆلودار, گورتورگ, مدس, زەلەنستروي, راديوزاۆود, لەسوزاۆود سياقتى شاعىن اۋداندارىن ورتالىق جىلۋ جەلىلەرىنە قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاندىقتار بۇتىندەلدى
ەكىباستۇز قالاسىنىڭ اكىمى ايان بەيسەكيننىڭ ايتۋىنشا, جىلۋعا دايىندىق كەنشىلەر شاھارى ءۇشىن باستى ماسەلە بولىپ قالا بەرەدى. جەو-داعى التى قازاندىق اگرەگاتىن جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالدى. گيدراۆليكالىق سىناقتار كەزىندە انىقتالعان اقاۋلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى جويىلدى. تامىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن الەۋمەتتىك نىساندارعا كومىر جەتكىزۋدى اياقتاۋ, بارلىق مەكەمە بويىنشا دايىندىق اكتىلەرىن رەسىمدەۋ جوسپارلانعان.
– 600-دەن استام كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيدە قابىلداۋ-تاپسىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. جالپى, الداعى جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىندىق جۇمىستارى جۇيەلى اتقارىلۋدا دەپ ايتۋعا بولادى. كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ىشكى جىلۋ جۇيەلەرىنىڭ باسىم بولىگى دايىن, سونداي-اق №2 جانە №7 جىلۋ ماگيسترالدەرىن قايتا جوندەۋ اياقتالىپ, ەكىباستۇز ستانساسىنداعى نەگىزگى جانە قوسالقى جابدىقتار جوندەۋدەن ءوتتى. 11 تامىزدان باستاپ كەزەڭ-كەزەڭمەن ىستىق سۋ بەرىلە باستادى. باسقارۋ ورگاندارىمەن جۇمىس كەڭەستەرىن وتكىزۋ تاجىريبەسى ءۇش جىل قاتارىنان جالعاسىپ كەلەدى. بۇل جۇمىس كەستەسىن ناقتىلاپ, تۋىنداعان ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وتكەن جىلعى تاجىريبە بويىنشا ۇيلەردى ۋاقتىلى ءارى ساپالى دايىنداعان ۇزدىك پيك-تەر ارنايى ماراپاتتالادى, – دەيدى قالا باسشىسى.
اتاپ وتەرلىگى, بيىل ەكىباستۇزعا 25 ملرد تەڭگەدەن استام بيۋدجەت قاراجاتى باعىتتالعان. قاراجات جىلۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋعا, تۇرعىن ءۇي سالۋعا, الەۋمەتتىك نىسانداردى جاڭارتۋعا, قالانى اباتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. جىلۋ ماگيسترالدەرىن قايتا قۇرۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى كەلەسى جىلى دا جالعاساتىن بولعان. قالا تاريحىنداعى ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى – ورامىشىلىك اۋماقتاردى جارىقتاندىرۋ. ەكى جىل بۇرىن ەكىباستۇزدا جۇيەلى اۋلاىشىلىك جارىقتاندىرۋ مۇلدەم بولمادى. وبلىس باسشىلىعى 2 جىلدىڭ ىشىندە بارلىق 279 اۋلانى, كۆارتال ىشىندەگى اۋماقتاردىڭ 50-دەن استام ۋچاسكەسىن, سونداي-اق قالانىڭ قالعان 68 كوشەسىن جارىقپەن قامتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. بارلىق جۇمىس 6 كەزەڭگە ءبولىندى. قازىردە اۋلاىشىلىك جارىقتاندىرۋ اياقتالىپ, جۇمىستىڭ 77 پايىزى ورىندالعان. جارىقتاندىرۋ بويىنشا باستى ماسەلە شەشىلدى, ەندىگى كەزەكتە ورامارالىق اۋماقتاردى اسفالتتاۋ قالىپ وتىر. بارلىق اۋلا مەن تۇرعىن ەڭ كوپ جۇرەتىن جەرلەردى اباتتاندىرۋ قاجەت.
كەنشىلەر قالاسىندا رەسپۋبليكالىق باعدارلامالاردى تارتا وتىرىپ كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى جاڭعىرتۋ جوبالارىن قارجىلاندىرۋدى قاراستىرۋ, تۇرعىن ءۇي قورىن جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىنداۋ جۇمىستارىن تەز ارادا اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. بارلىق جوبا ۋاقتىلى جانە ءتيىستى ساپادا ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىس. باستىسى تۇرعىنداردىڭ جايلىلىعى مەن قاۋىپسىزدىگىنە باسىمدىق بەرىلەدى.
اقسۋدا جەلىلەردى جاڭارتۋ جالعاسادى
ءوڭىر باسشىسى اسايىن بايحانوۆ جۋىقتا اقسۋداعى «قازحروم» تۇك اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ روك-2 قازاندىعىن تەكسەردى. قالا اكىمى بولاتبەك ءشارىپوۆتىڭ ايتۋىنشا, اقسۋدا ۇزىندىعى 1 كم جىلۋ جەلىلەرى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. 99 كم جەلىلەردى جوندەۋ جۇمىسى 100 پايىزعا اياقتالىپ, №3, 5 جانە 8 شاعىن اۋدانداردا ورامىشىلىك جىلۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭارتۋ جالعاسىپ جاتىر.
ءوڭىر باسشىلىعى لەنين كوشەسىندەگى جم-1/1 جىلۋ ماگيسترالىنىڭ زاقىمدانعان ۋچاسكەلەرىندەگى اقاۋلاردى جويۋ بويىنشا جۇمىسقا ءمان بەرىپ وتىر. اتالعان جەلىدە گيدراۆليكالىق سىناقتاردان كەيىن قۇبىرلاردىڭ كۇردەلى زاقىمدانۋى جانە قوزعالمايتىن تىرەكتەردىڭ بۇزىلۋى انىقتالعان. نىساننىڭ ۇزدىكسىز جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2 قىركۇيەككە دەيىن جىلۋ ماگيسترالىنىڭ ءۇش بىردەي قوزعالمايتىن تىرەگى مەن زاقىمدالعان ۋچاسكەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ تاپسىرىلدى. بۇل ماگيسترالدى جەلىگە 27 كوپپاتەرلى ءۇي مەن 9 الەۋمەتتىك مەكەمەنى قوسا العاندا, 220-دان استام تۇتىنۋشى قوسىلعان. كەلەسى جىلى قولدانىستاعى جىلۋ ماگيسترالىنىڭ جوباسىندا بۇرىن ەسكەرىلمەگەن 4 پ ءتارىزدى كومپەنساتورلاردى ورناتا وتىرىپ, وسى ماگيسترالدى اۋقىمدى رەكونسترۋكتسيالاۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار جوبالاۋشىلار قۇبىردى جەر ۇستىمەن توسەۋدى جانە ساياباققا قاراما-قارسى اركا وتكەلىن سالۋ تۋرالى شەشىم ۇسىنعان. بىراق بۇل شەشىم وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان قابىلدانبادى. جاڭا جوبادا ەستەتيكا كورىنىس تاۋىپ, قالا ساۋلەتىن بۇزباۋى كەرەك دەگەن تالاپ قويىلدى. سوعان وراي قۇبىر جەر استىمەن تارتىلۋعا ءتيىس.
پاۆلودار وبلىسى
