فوتو: جي
جاستارعا 5%-دىق يپوتەكاعا ءوتىنىم قابىلداۋ باستالادى
1 ماۋسىمدا حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنىمەن قاتار, الماتىدا جاستارعا ارنالعان جەڭىلدەتىلگەن «الماتى جاستارى» يپوتەكالىق باعدارلاماسىنا ءوتىنىم قابىلداۋ باستالادى.
قۇجاتتار 15 ماۋسىمعا دەيىن kezekte.kz پورتالى ارقىلى قابىلدانادى. باعدارلاما بويىنشا نەسيە 5%-دىق مولشەرلەمەمەن بەرىلەدى, ال باستاپقى جارنا 10 پايىزدى قۇرايدى. قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى – 20 ميلليون تەڭگە.
باعدارلاما دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت, سپورت, عىلىم, جۋرناليستيكا, الەۋمەتتىك سالا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن كوممۋنالدىق قىزمەت قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان. سونىمەن قاتار "جۇمىس ىستەيتىن جاستار" باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىلارى دا ءوتىنىم بەرە الادى.
باعدارلاماعا قاتىسۋ ءۇشىن ۇمىتكەردىڭ جاسى 35-تەن اسپاۋى, الماتىدا كەمىندە ءبىر جىل تۇراقتى تىركەۋدە بولۋى جانە سوڭعى بەس جىلدا ءوزىنىڭ نەمەسە وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اتىندا تۇرعىن ءۇي بولماۋى قاجەت. سونداي-اق ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ الماتىدا كەمىندە التى اي رەسمي ەڭبەك ءوتىلى مەن مىندەتتى زەينەتاقى اۋدارىمدارى بولۋى شارت.
سالىق قۇپياسىنا قاتىستى جاڭا ءتارتىپ كۇشىنە ەنەدى
2 ماۋسىمنان باستاپ مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا سالىقتىق اقپارات الماسۋدىڭ جاڭا ەرەجەلەرى قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. ەندى ازاماتتار مەن كومپانيالاردىڭ قوسىمشا جازباشا كەلىسىمىنسىز-اق سالىق قۇپياسىنا جاتاتىن مالىمەتتەردى مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار ءبىر-بىرىنە بەرە الادى.
جاڭا ءتارتىپ اياسىندا سالىق تولەۋشىلەردىڭ جەكە شوتتارى, بەرەشەكتەرى, سالىق ەسەپتەرى, ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالارى, سالىق قايتارىمدارى, تەكسەرۋ ناتيجەلەرى مەن ءوندىرىپ الۋ شارالارى تۋرالى اقپارات الماسۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, بۇل وزگەرىس قارجىلىق وپەراتسيالاردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا جانە كولەڭكەلى ەكونوميكانى ازايتۋعا باعىتتالعان. زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ەڭ تومەنگى جەتكىلىكتىلىك شەگى وزگەرەدى.
قازاقستاندا زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ەڭ تومەنگى جەتكىلىكتىلىك شەگى وزگەرەدى.
4 ماۋسىمنان باستاپ جاڭا ەڭ تومەنگى جەتكىلىكتىلىك شەگى ارنايى فورمۋلا بويىنشا ەسەپتەلەدى. ەسەپتەۋ كەزىندە ازاماتتىڭ جاسى, كۇتىلەتىن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى, ەڭ تومەنگى زەينەتاقى مولشەرى, بولاشاقتاعى زەينەتاقى تولەمدەرى, ينۆەستيتسيالىق تابىستىلىق بولجامى جانە الداعى زەينەتاقى جارنالارى ەسكەرىلەدى.
جاڭا ەسەپتەۋ ءتاسىلى بويىنشا:
- ينۆەستيتسيالىق تابىستىلىقتىڭ جىلدىق مولشەرلەمەسى – 9%;
- زەينەتاقى تولەمدەرىن يندەكستەۋدىڭ جىلدىق مولشەرلەمەسى – 8% دەڭگەيىندە بەلگىلەنگەن.
بۇدان بولەك, جەتكىلىكتىلىك شەگىن انىقتاۋ كەزىندە ازاماتتىڭ جاسى, ەڭ تومەنگى زەينەتاقى مولشەرى, ەڭ تومەنگى جالاقى كولەمى, كۇتىلەتىن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى جانە زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ تابىستىلىعى دا ەسكەرىلەدى.
جاڭا ەرەجەگە سايكەس, جەتكىلىكتىلىك شەگى وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن تومەن بولماۋى ءتيىس. ول بولجامدى ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن كەمىندە بەس پايىزدىق تارماققا جوعارى يندەكستەلىپ ەسەپتەلەدى. ادىستەمە كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە 2026 جىلعا ارنالعان جاڭا جەتكىلىكتىلىك شەكتەرىن جاريالاۋى كەرەك.
ەڭبەك كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر كۇشىنە ەنەدى
8 ماۋسىمنان باستاپ قازاقستاننىڭ ەڭبەك كودەكسىنە ەنگىزىلگەن جاڭا نورمالار قولدانىلا باستايدى. وزگەرىستەر ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ, جالاقى تولەۋ, ۇستەمە جۇمىس ۋاقىتى مەن مەرەكە كۇندەرىندەگى ەڭبەك ماسەلەلەرىن قامتيدى.
زاڭداعى باستى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – ەڭبەك شارتتارىن ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىمدەرمەن الماستىرۋ تاجىريبەسىنە توسقاۋىل قويۋ. سوڭعى جىلدارى كەيبىر جۇمىس بەرۋشىلەر قىزمەتكەرلەردى رەسمي ەڭبەك شارتىمەن ەمەس, قىزمەت كورسەتۋ نەمەسە مەردىگەرلىك كەلىسىمدەر ارقىلى جۇمىسقا تارتىپ كەلگەن. مۇنداي ءتاسىل الەۋمەتتىك تولەمدەر كولەمىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن. جاڭا تالاپتارعا سايكەس ەگەر قىزمەتكەردىڭ تۇراقتى جۇمىس كەستەسى بولسا, ىشكى تارتىپكە باعىنسا جانە بەلگىلى ءبىر مىندەتتەردى تۇراقتى نەگىزدە ورىنداسا, مۇنداي قاتىناستار ەڭبەك شارتى رەتىندە قاراستىرىلۋى ءتيىس. بۇل جاعدايدا ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىم جاساۋعا جول بەرىلمەيدى.
ەسكى 2000 تەڭگەلىك بانكنوتتارمەن قوشتاساتىن ۋاقىت كەلدى
25 ماۋسىمدا ەسكى جانە جاڭا ۇلگىدەگى 2000 تەڭگەلىك بانكنوتتاردىڭ قاتار اينالىمدا ءجۇرۋ مەرزىمى اياقتالادى. وسى كۇننەن كەيىن ەسكى كۋپيۋرالار بىرتىندەپ اينالىمنان شىعارىلادى.
دەگەنمەن ازاماتتار ءۇشىن الاڭداۋعا نەگىز جوق. ەسكى اقشالاردى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن "قازپوشتا" الداعى ءۇش جىل بويى جاڭا بانكنوتتارعا ايىرباستاي بەرەدى. ال ۇلتتىق بانك فيليالدارىندا مۇنداي ايىرباستاۋ مەرزىمسىز جۇرگىزىلەدى.
ايتا كەتەرلىگى, 10 000 تەڭگەلىك ەسكى بانكنوتتاردىڭ قاتار اينالىمدا ءجۇرۋ مەرزىمى دە بيىل اياقتالۋى ءتيىس بولاتىن. الايدا ۇلتتىق بانك بۇل كەزەڭدى تاعى ءبىر جىلعا سوزىپ, 2027 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن ۇزارتتى.
«بولاشاققا» ءتۇسۋ جەڭىلدەي مە؟
2 ماۋسىمنان باستاپ حالىقارالىق "بولاشاق" باعدارلاماسىنا ىرىكتەۋ ەرەجەلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. ەڭ باستى جاڭالىق – باعدارلاماعا قاتىسا الاتىن ماماندار ءتىزىمى كەڭەيتىلدى.
ەندى ارنايى تالاپتار:
- اتوم سالاسى قىزمەتكەرلەرىنە;
- جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىن پايدالاناتىن ماماندارعا;
- ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەرگە;
- مەديتسينا سالاسىنىڭ وكىلدەرىنە;
- مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە قاتىستى قولدانىلادى.
اسىرەسە جاساندى ينتەللەكتپەن جۇمىس ىستەيتىن ماماندار ءۇشىن تالاپتار جەڭىلدەتىلگەن. بۇعان دەيىن ۇمىتكەرلەردەن ماماندىعى بويىنشا كەمىندە 12 اي ۇزدىكسىز ەڭبەك ءوتىلى تالاپ ەتىلسە, ەندى بۇل مەرزىم 6 ايعا دەيىن قىسقارتىلادى. سونداي-اق مەملەكەت اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. ەندى بۇل سالا قىزمەتكەرلەرى "بولاشاق" باعدارلاماسى ارقىلى ماگيستراتۋرادا, دوكتورانتۋرادا ءبىلىم الۋعا جانە شەتەلدىك تاعىلىمدامالاردان وتۋگە رەسمي تۇردە ۇمىتكەر بولا الادى.
15 جىلدان بەرى العاش رەت: «بولاشاق» ستيپەندياسى 10-15 پايىزعا ارتۋى مۇمكىن
بانكتەر مەن قارجى ۇيىمدارىنا جاڭا مىندەت جۇكتەلەدى
27 ماۋسىمنان باستاپ قازاقستانداعى قارجى ۇيىمدارى كليەنتتەردىڭ شاعىمدارى بويىنشا جاڭا فورماتتاعى ەسەپ تاپسىرۋعا مىندەتتى بولادى.
جاڭا ەسەپتەردە:
- تۇتىنۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرى تۋرالى جيناقتالعان دەرەكتەر;
- كليەنتتەر ءۇشىن تۋىنداعان قارجىلىق سالدارلار;
- شاعىمداردى قاراۋ ناتيجەلەرى كورسەتىلەدى.
اقپاراتتار جارتى جىل سايىن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە ۇسىنىلۋى ءتيىس. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل تالاپ قارجى ۇيىمدارىنىڭ كليەنتتەرمەن جۇمىس ساپاسىن قاتاڭ باقىلاۋعا باعىتتالعان. سوڭعى جىلدارى رەتتەۋشى بانكتەردىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن باقىلاۋمەن قاتار, قاراپايىم تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا دا باسىمدىق بەرە باستادى. ياعني ەندى بانكتەر ءۇشىن تەك پايدا تابۋ ەمەس, كليەنتتەردىڭ شاعىمدارىنا قالاي جاۋاپ بەرەتىنى دە ماڭىزدى كورسەتكىشكە اينالادى.
تاعى نە قىمباتتايدى؟
جازدىڭ باستالۋى قازاقستاندىقتار ءۇشىن دەمالىس ماۋسىمىمەن عانا ەمەس, كەزەكتى قىمباتشىلىق تولقىنىمەن دە قاتار كەلمەك. ماۋسىم ايىنان باستاپ تاسىمال, ەلەكتر ەنەرگياسى جانە اۆتوساقتاندىرۋ باعاسىنىڭ ءوسۋى تۇرعىنداردىڭ دا, بيزنەستىڭ دە شىعىنىن ارتتىرۋى مۇمكىن.
قتج تاريفتەرى بىرنەشە ەسەگە ءوسۋى مۇمكىن
ەڭ ۇلكەن وزگەرىستەردىڭ ءبىرى تەمىرجول سالاسىندا بولماق. «قازاقستان تەمىر جولى» 2026-2030 جىلدارعا ارنالعان ماگيسترالدىق تەمىرجول جەلىسى قىزمەتتەرىنىڭ تاريفتەرىن قايتا قاراۋدى ۇسىنىپ وتىر.
كومپانيانىڭ جوسپارىنا سايكەس:
- كومىر, استىق, تەمىر كەنى, تىڭايتقىش سەكىلدى 1 جانە 2-سىنىپتاعى جۇكتەردى تاسىمالداۋ قۇنى 2,1–3,1 ەسەگە دەيىن ءوسۋى مۇمكىن;
- 3-سىنىپتاعى جۇكتەر بويىنشا تاريفتەر 1,8–2,4 ەسەگە قىمباتتاۋى ىقتيمال.
تەك الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 4-سىنىپتاعى جۇكتەر عانا بۇل وزگەرىستەن تىس قالادى. ساراپشىلار مۇنداي ءوسىم لوگيستيكا شىعىندارىن ارتتىرىپ قانا قويماي, كەيىننەن كوپتەگەن تاۋار مەن ءونىم باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ وتىر.
استانادا جارىق اقىسى تاعى كوتەرىلۋى ىقتيمال
ەلوردا تۇرعىندارىن دا جاعىمسىز جاڭالىق كۇتىپ تۇر. "استانا-رەك" كومپانياسى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ شەكتى ءتاريفىن كوتەرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى.
كومپانيا مالىمەتىنشە, ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءبىر كيلوۆاتت-ساعاتى ءۇشىن ءتاريفتى 31,18 تەڭگەدەن 35,07 تەڭگەگە دەيىن ءوسىرۋ جوسپارلانعان. بۇل قازىرگى باعادان 12,5 پايىزعا جوعارى.
ەگەر ۇسىنىس ماقۇلدانسا, جاڭا تاريفتەر 6 ماۋسىمنان باستاپ كۇشىنە ەنۋى مۇمكىن. وسىلايشا كوممۋنالدىق تولەمدەر كولەمى تاعى دا ارتىپ, تۇرعىنداردىڭ اي سايىنعى شىعىنى كوبەيمەك.
كولىك ساقتاندىرۋى قىمباتتايدى
ماۋسىم ايىندا مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋ جۇيەسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر دە جۇرگىزۋشىلەردىڭ قالتاسىنا سالماق سالعالى تۇر. جاڭا ەرەجەلەرگە سايكەس:
- اپاتسىز كولىك جۇرگىزگەنى ءۇشىن بەرىلەتىن جەڭىلدىك 5 پايىزدان 3 پايىزعا دەيىن قىسقارادى;
- ەڭ جوعارى جەڭىلدىك مولشەرى 50 پايىزدان 30 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى.
ياعني جول قوزعالىسى ەرەجەسىن بۇزباي, ۇزاق ۋاقىت اپات جاساماعان جۇرگىزۋشىلەردىڭ ءوزى بۇرىنعىداي ۇلكەن جەڭىلدىكتەرگە يە بولا المايدى. نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ باعالاۋىنشا, مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋ پوليستەرىنىڭ قۇنى ورتا ەسەپپەن 20-40 پايىزعا دەيىن ءوسۋى مۇمكىن.
سونىمەن قاتار ساقتاندىرۋ كومپانيالارى ءار جۇرگىزۋشىنىڭ تاۋەكەل دەڭگەيىنە قاراي جەكە تاريف بەلگىلەۋگە كوبىرەك مۇمكىندىك الادى. بۇل كەيبىر كولىك يەلەرى ءۇشىن ساقتاندىرۋ قۇنىنىڭ ودان ءارى قىمباتتاۋىنا اكەلۋى ىقتيمال.
مۇناي ەكسپورتى قىمباتتايدى
1 ماۋسىمنان باستاپ "قازترانسويل" قازاقستاننان تىس جەرلەرگە ەكسپورتتالاتىن مۇنايدى ماگيسترالدىق قۇبىرلار ارقىلى تاسىمالداۋ ءتاريفىن كوتەرەدى.
قازاقستان مۇناي ەكسپورتىنىڭ بالامالى باعىتتارىن كەڭەيتۋدى قاراستىرىپ جاتىر
جاڭا تاريف ءبىر توننا مۇنايدى 1000 شاقىرىمعا جەتكىزۋ ءۇشىن ققس-سىز 12 500 تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل قازىرگى باعادان 10,6 پايىزعا جوعارى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي وزگەرىستەر ەكسپورتتىق شىعىنداردىڭ ارتۋىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن.
بيزنەسكە تاعى ءبىر سوققى: 1س قىزمەتتەرى قىمباتتايدى
ماۋسىمنان باستاپ "1س:كاسىپورىن ينتەرنەت ارقىلى" ("1س:فرەش") سەرۆيسىنىڭ تاريفتەرى دە وسەدى.
ەڭ ۇلكەن ءوسىم – 30%-عا دەيىن:
- "كەڭەيتىلگەن" ءتاريفى;
- "بيۋدجەت" ءتاريفى;
- MadiMed جۇيەسى;
- قوسىمشا سەانستار مەن دەرەكتەر بازالارى.
ال شاعىن بيزنەسكە ارنالعان تانىمال باعدارلامالار, ساۋدا, قۇرىلىس جانە ميب ۇيىمدارى پايدالاناتىن كونفيگۋراتسيالار شامامەن 25 پايىزعا قىمباتتايدى.
كاسىپكەرلەردىڭ بۋحگالتەريا, ەسەپ جۇرگىزۋ جانە تسيفرلىق قىزمەتتەرگە جۇمسايتىن شىعىنىن تاعى دا ارتتىرماق.
جۇك تاسىمالداۋشىلار تولىق باقىلاۋعا الىنادى
1 ماۋسىمنان باستاپ سالماعى 3,5 توننادان اساتىن جۇك كولىكتەرىن پايدالاناتىن تاسىمالداۋشىلار بارلىق قۇجاتتى ەلەكتروندى تۇردە راسىمدەۋگە مىندەتتى بولادى.
ەندى جول پاراقتارى مەن تاۋار-كولىك جۇكقۇجاتتارى بىرىڭعاي كولىك قۇجاتتارىن باسقارۋ جۇيەسىندە تىركەلۋگە ءتيىس. وسىلايشا مەملەكەت جۇك قوزعالىسىن, تاسىمالداۋشىلاردى جانە قۇجات اينالىمىن ونلاين باقىلاۋعا مۇمكىندىك الادى.
قازاقستاننان جاڭا حالىقارالىق باعىتتار اشىلادى
جازعى ماۋسىمدا حالىقارالىق اۋە قاتىناسى دا كەڭەيەدى.
SCAT اۋە كومپانياسى:
- 1 ماۋسىمنان باستاپ شىمكەنت – سانكت-پەتەربۋرگ;
- 9 ماۋسىمنان باستاپ شىمكەنت – تەل-اۆيۆ رەيستەرىن ىسكە قوسادى.
سونىمەن قاتار 2 ماۋسىمنان باستاپ استانا – ۇلان-باتىر باعىتى اشىلادى. بۇل قازاقستان مەن موڭعوليا اراسىنداعى العاشقى تىكەلەي اۋە رەيسى بولماق. Air Astana كومپانياسى:
- استانا – گۋانچجوۋ;
- استانا – لارناكا;
- الماتى – لارناكا باعىتتارىن ىسكە قوسادى.
FlyArystan:
- 6 ماۋسىمنان باستاپ اقتاۋ – باتۋمي;
- 26 ماۋسىمنان باستاپ اقتاۋ – ءۇرىمشى رەيستەرىن اشادى.
ال AZAL كومپانياسى 16 ماۋسىمنان باستاپ شىمكەنت – باكۋ باعىتى بويىنشا تۇراقتى رەيستەردى ورىنداي باستايدى.
جازعى دەمالىس ماۋسىمىنا بايلانىستى 16 ماۋسىمنان باستاپ ەلدە قوسىمشا 15 تەمىرجول باعىتى ىسكە قوسىلادى. جاڭا پويىزدار استانا, الماتى, قاراعاندى, اقتوبە, سەمەي, وسكەمەن, قىزىلوردا جانە پاۆلودار قالالارىن بالقاش پەن دوستىق سەكىلدى تۋريستىك ايماقتارمەن بايلانىستىرادى. قتج مالىمەتىنشە, قوسىمشا 550 مىڭعا جۋىق جولاۋشى ورنى اشىلادى. ال 1 ماۋسىمنان باستاپ قاراعاندى – بالقاش جاڭا پويىزى قاتىناي باستايدى.
