سايىس ەرەجەسى تانىستىرىلىپ جاتىر. دودانىڭ تىزگىنقاعار كەزەڭىندە ءار قاتىسۋشىعا جاعداياتتى تاپسىرما بەرىلەدى دەيدى. ادەتتە مۇنداي بايقاۋلاردا قاتىسۋشىلارعا ء«وزىن-ءوزى ولەڭدەتىپ تانىستىرۋ» سەكىلدى جاداعاي-جاتتاندى شارت بولا-تۇعىن. بۇگىنگى ۇيىمداستىرۋشىلار ءا دەگەننەن ءدىلمارلاردى قياعا تىرەپ, قيسىنىن تاۋىپ شىعۋدى مىندەت ەتىپ وتىر. ال ەكىنشى ىرىكتەۋدە جاھانداعى جاڭالىقتارعا ءۇن قوسىپ, قوعامداعى قۇبىلىستار حاقىندا شەشىلە سويلەۋ كەرەك شەشەندەر. جاساندى ينتەللەكت, ەكومادەنيەت, گەوساياسي احۋال, رۋحاني ترانسفورماتسيا سياقتى كۇردەلى تاقىرىپتاردىڭ بولارى انىق. وسىمەن بايقاۋ مارەسى تاياي ما دەسەك, جوق. قاتىسۋشىلاردى ىستىق-سۋىققا ءالى سالماقشى ەكەن. «توبىقتاي ءتۇيىن» كەزەڭىندە دىلمارلارعا تىلدەي قاعاز بەرىلىپ, ەل ىشىندە كەڭ تاراعان ءبىر الەۋمەتتىك اۋمەسەرلىكتى تياتىن ءسوز ءھام ونى قالاي تياتىن ءۋاج جازۋ بەكىتىلدى. ناۋقاستىڭ ناۋقاس ەكەنىن ايتۋ وڭاي, ونى جازىپ شىعارۋ شە؟ بۇل دا سونداي تامىر ۇستاپ بىلەر تاپقىرلىق پەن كورەگەندىكتى قاجەت ەتەر سىندارلى ءسات. ال تىزگىنتارتار كەزەڭ ناعىز شەشەندەردىڭ شەشىلە سويلەيتىن شاعى بولعالى تۇر. ىرىكتەلىپ شىققان ەكى ءدىلمار ءبىر-بىرىنە سوكراتتىق ساۋال قويىپ, قىز كىرپىگىن قاققانشا جاۋاپ تابۋ كەرەك. وسىلايشا ناعىز سوزمەرگەن انىقتالماق.
ارتىنشا ارقىراپ تۇرعان قاتىسۋشىلارعا كوز سالدىق. ىقىلاس وجاي, جانبولات شاكىم, اردابي ماۋلەت, قابيدەن قۋانىشباي, بەكزات قۇلشار سىندى كىل اقىن, كىل جۋرناليست جۇيرىكتەر اۋىزدىعىن شايناپ تۇر.
وسىنداي سايدىڭ تاسىنداي ازاماتتارعا سايىس ەرەجەسى قيىنعا سوقپايتىنداي كورىندى. الايدا اللا اۋزىنا ءسوز سالعان ادام عانا ارۋاعى اسىپ, بايقاۋ مارەسىنە جەتەدى ەمەس پە؟ ارۋاعى اسقان دەگەندە ويعا ورالادى. قاراعايعا قارسى بىتكەن بۇتاق سىڭايلى قوڭتاجىنىڭ الدىندا قورىقپاي سويلەگەن قازىبەكتىڭ مىسى قالاي باسىپ كەتتى؟ ءدال وسى ساۋالدى ون ءتورت جاسار بالانىڭ ۋلتيماتۋم-ۋاجىنە كەلىسە قويعان قالماقتىڭ ۋازىرلەرى دە قويسا كەرەك. سوندا قوڭتاجى ماڭدايداعى تەرىن جەڭىمەن ءسۇرتىپ وتىرىپ: «بۇل وعلان سويلەگەندە جەلكەسىنەن جەتى ايداھار ىسقىرىپ تۇردى» دەگەن ەكەن. ءيا, اۋزىنا قىزىر تۇكىرگەن ەرەن ەردىڭ وسىلاي مىسى باسىم, رۋحى وكتەم بولماق. ەگەر ول اقيقات ءسوزىن ايتسا, ارينە.
دودا بارىسىندا ويلاپ وتىرعان وسى ويىمىزدى ساحنادان شىققان ءبىر ءۇن جاسىنداي ءتىلىپ جىبەردى: ء«بىزدىڭ ويىمىزشا, ءار قازاق بالاسىنىڭ سۇيگەنى – اللا, سۇيەنگەنى – ادىلەت, قورعايتىنى – ازاتتىق, قورقىنىشى – ناداندىق, «اۋرۋى» – اباي بولۋى ءتيىس». اق ءسوز. بۇل ءسوزدى ايتىپ تۇرعان اقىن ىقىلاس وجاي ەدى. ماقالامىزدىڭ القيسساسىندا ايتىلعان شەشەندىكتىڭ شىن سيپاتى ءدال وسى سوزدەردەن تابىلعانىنا شىن قۋاندىق.
ال اقىن,جۋرناليست بەكزات قۇلشاردىڭ ء«بارىنىڭ بىردەي ويلانعانى – ەشكىمنىڭ ەشتەڭە ويلاماعانى. ازات وي كەي «اقىلداردىڭ» شەڭبەرىنە سىيماسا, ول وعان كىنالى ەمەس» دەگەن ءسوزى كوڭىل ۇدەسىنەن شىعىپ, كوپشىلىكتى «راس-اۋ» دەگىزدى. بۇل «اقىلعا ەركىن وي كەرەك, ماتاۋدان ويدى ازات قىل» دەگەن شاكارىم عاقلياسىنىڭ ءححى عاسىر ۇرپاعىنداعى ساۋلەسى بولدى.
ارينە, دودا كەزىندە ءسوزدى دوپتاي دومالاتىپ, وي قاقپاسىنا ءدال كىرگىزگەن مەرگەندەر ۇنەمى بولا بەرمەدى. ونىسى زاڭدىلىق تا. ءسوز – قاسيەتپەن ءبۇر جاراتىن, قابىلەتپەن شىڭدالاتىن ونەر. ءسويتىپ قابىلەتى مەن قاسيەتى, باعى مەن بابى قاتار كەلىسكەن ءدىلمار قاۋىم ىرىكتەلە كەلە, سوڭعى مارەگە ەكى قاتىسۋشى جەتتى. ولار جۋرناليست جانبولات شاكىم مەن اقىن ىقىلاس وجاي ۇلى.
تارتىستىڭ كوكەسى ەندى باستالادى, قوس جۇيرىكتىڭ تىنىسى ەندى اشىلدى دەگەندە قازىلار القاسىنىڭ مۇشەسى ءمادي ماناتبەك ءىنى اعاعا جول بەرۋى كەرەك دەپ, ىقىلاس وجاي بايگەنى شاپپاي السىن دەپ دودانى وسى جەردەن توقتاتۋعا شاقىردى. شاۋىپ كەلە جاتقان تۇلپاردى الدىنان ارقان كەرىپ توقتاتقان سياقتى ىشتەي وكىنىپ قالدىق.
ءجون-جوبا بىلەتىن جانبولات شاكىم ىقىلاس وجايدى ۇستاز تۇتادى. جەمە-جەمگە كەلگەندە اعاسىنا ءبارىبىر جول ۇسىناتىن ەدى عوي, وعان دەيىن ءسوز قىلىشىمەن قيدانداسقانىن كورۋ حالىققا قىزىق قوي دەگەن وي قايتا-قايتا شىمشىلاپ, اقىرى باسىلدىق. نە دە بولسا قازىلار القاسىنداعى مەديا-مەنەدجەردىڭ بۇل ۇسىنىسىنا قالعان ارىپتەستەرى دە حوش دەپ كەلىستى.
ءسويتىپ ەتنوگراف بەكەن قايرات ۇلى, «جايدارمان» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى ەسەن ەلەۋكەن, «جاستار» تەاترى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, اقىن ماقپال مىسا, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنە قاراستى كىتاپ ءىسى كوميتەتىنىڭ ساراپشىسى ايبالا بەكمۇحانبەت, جۋرناليست ءمادي ماناتبەك باستاعان «سوزمەرگەن-2025» بايقاۋىنىڭ باس جۇلدە يەگەرى ىقىلاس وجاي اتاندى جانە جەڭىمپازعا 300 مىڭ تەڭگە ارناۋلى سىيلىق بەرىلدى. حالىق تا, قاتىسۋشىلار دا قازىلاردىڭ بۇل شەشىمىنە شاك كەلتىرمەي, ريزاشىلىقپەن قۋاندى. ءبىرىنشى ورىن تۇعىرىنا جانبولات شاكىم كوتەرىلدى. وعان 200 مىڭ تەڭگە تابىستالدى. ال ەكىنشى ورىندى قابيدەن قۋانىشباي مەن باعلان ورازالى 100 مىڭ تەڭگەمەن يەلەنسە, ءۇشىنشى ورىندى اردابي ماۋلەت پەن بەكزات قۇلشار 75 مىڭ تەڭگەمەن ەنشىلەدى.
