ءداۋىر دراماسى

«قازاقفيلم» كينوستۋدياسى حالقىمىزدىڭ باستان كەشكەن تاۋقىمەتتەرىن بەينەلەيتىن  كارتينانى ءتۇسىرۋدى باستادى ەلىمىزدە ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «اناعا ورالۋ» («دوروگا ك ماتەري») اتتى تولىقمەتراجدى فيلم تۇسىرىلۋدە. اتالمىش كارتينانى راشيد سۇلەيمەنوۆتىڭ جاقىندا عانا تۇساۋى كەسىلگەن «ورالۋ» فيلمىمەن شاتاستىرماۋ كەرەك. اقپارات ايدىنىنداعى ارىپتەستەرىمىز كەڭ اۋقىمدى تاريحي-شىتىرمان وقيعالى ءفيلمنىڭ باستاپقى ­اتاۋىن «انا جۇرەگى» دەپ تە اۋدارىپ ءجۇر. رەجيسسەر اقان ساتاەۆتىڭ ءتۇسىرۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتكەنىنە اي بولدى. ءتۇسىرۋ توبى كەشە الماتىداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «اناعا ورالۋ» ءفيلمىنىڭ ءتۇسىرۋ جۇمىستارى باستالۋىنا بايلانىستى العاشقى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وسىدان كەيىن جۋرناليستەر ءفيلمنىڭ باس پروديۋسەرى ءاليا نازارباەۆانىڭ قاتىسۋىمەن ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا بولىپ, دەكوراتسيالىق كورىنىستەردى تاماشالاپ, اكتەرلاردان سۇحبات الدى. باق وكىلدەرى بەلسەندىلىك تا­نىت­قان ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى عالىم احمەدياروۆ, ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى – باس رەداكتورى ديدار امانتاي, «نوۆىي مير» پروداكشن» پروديۋسەرلىك كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى سۆەتلانا كوروتەنكو مەن فيلم رەجيسسەرى اقان ساتاەۆ قاتىسىپ, جاڭا فيلم جايلى جان-جاقتى اڭگىمەلەدى. بۇل كارتينا ۇلتتىق كينو­ستۋديا­مىزدىڭ بيىلعى ەڭ ءىرى جوبالارىنىڭ ءبىرى. جاڭا ءفيلمنىڭ قويىلىمى بۇعان دەيىن «جويۋشى», «رەكەتير», «اداسقاندار», «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» كارتينالارى ارقىلى كورەرمەندەرىن تاپقان اقان ساتاەۆقا سەنىپ تاپسىرىلىپ وتىر. – ءفيلمنىڭ يدەياسىنا كەلسەك, مەنىڭ اكە-شەشەم ونەر ادامدارى بولعاندىقتان 80-ءشى جىلدارى گاس­ترولدە ءجۇرىپ, ءبىر اۋىلعا بارعاندا جۇرت ەسىنەن اداستى دەپ ەسەپتەيتىن كەيۋانانى كورەدى. سول كەزدەردە سەكسەننەن اسقان الگى كىسى كۇن سايىن اۋىل شەتىندەگى اعاشتىڭ تۇبىنە بارىپ, سوعىسقا كەتكەن ۇلىنىڭ ورالۋىن كۇتەدى ەكەن. اتا-انامنىڭ سول اڭگىمەسى ماعان وتە اسەر ەتتى. كەيىن ستسەناري اۆتورى تيمۋر جاقسىلىقوۆپەن بىرىگىپ, وسىنى قالاي ەكران بەتىنە كوشىرۋگە بولاتىندىعىن ويلاسىپ جۇردىك, – دەيدى كارتينا رەجيسسەرى اقان ساتاەۆ. وسىلايشا فيلمگە ءبىر ادامنىڭ تاعدىرى ارقىلى قازاق حالقىنىڭ حح عاسىردا باستان كەشكەن كۇردەلى تاريحي كەزەڭدەرى, اتاپ ايتساق, كۇشتەپ جۇرگىزىلگەن ۇجىمداستىرۋ ناۋقانى, ۇلتتىڭ باسىنا تۇسكەن سۇمدىق تراگەديا – اشارشىلىق, ۇلى وتان سوعىسى جانە سوعىستان كەيىنگى بەينەتتى جىلدار ارقاۋ بولادى. فيلم ءومىردىڭ تاۋقىمەتىنە توتەپ بەرگەن, قيىن-قىستاۋ كۇندەرى سۇراپىل سوعىستىڭ مەحناتىن كورگەن, جات ەلدە تۇتقىندا بولعان ءىلياس ەسىمدى جىگىتتىڭ تاعدىرىن باياندايدى. جات جەردە ايداۋدا جۇرسە دە, زورلىق-زومبىلىعىن كورىپ, قياناتىن كەشسە دە, جالعىزدىقتىڭ قاسىرەتىن تارتسا دا, باس كەيىپكەر اتاجۇرتىن اڭساپ, اناسىن ساعىنىپ, تۋعان جەرىنە ورالاتىنىنا ەشقاشان كۇماندانبايدى. بۇل كينوتۋىندى انانىڭ پەرزەنتىنە دەگەن شەكسىز ماحابباتى تۋرالى, پەرزەنتىنىڭ وتانىنا دەگەن ادالدىعى جايلى. ۇلكەنگە سىر, كىشىگە وسيەت ايتاتىن فيلم. مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-مي­نيسترى عالىم احمەدياروۆ بيىلعى جىلى ايتۋلى وقيعا, اتاۋلى داتالارعا قاتىستى اسا اۋقىمدى مادەني شارالار قولعا الىنىپ وتىرعانىن, وعان بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى, ۇلت جاناشىرلارى, قولىنان ءىس كەلەتىن ازاماتتار جان-جاقتى اتسالىسىپ جاتقانىن اتادى. ولاردىڭ قاتارىندا جاستار ءۇشىن اسا تاعىلىمدى دا اسەرلى بولادى دەپ كۇتىلىپ وتىرعان «اناعا ورالۋ» كارتيناسى دا بار. بۇعان دەيىن دە اتالمىش تاقىرىپقا تالاي فيلمدەر تۇسىرىلگەن. كۇشتەپ كولحوزداستىرۋ, قولدان جاسالعان اشارشىلىق, قانشاما قازاقتى جالماپ كەتكەن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تۋرالى كوز ۇيرەنگەن لەنتالار كوپ. ال جاڭادان قولعا الىنعان كارتينانىڭ ولاردان قانداي ايىرماشىلىعى مەن ارتىقشىلىعى بولادى؟ بۇل تۋرالى «قازاقفيلم» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى – باس رەداكتورى ديدار امانتاي كەڭىنەن باياندادى. فيلم ستسەناريىن اقان ساتاەۆتىڭ اينىمايتىن سەرىكتەسى – تيمۋر جاقسىلىقوۆ جازىپ وتىر. نەگىزگى تۇسىرىلىمدەر قازاقستاندا (الماتى قالاسى جانە الماتى وبلىسى), سونىمەن قاتار, بەلورۋسسيا (مينسك قالاسى) مەن تۇركيادا (ىس­تامبۇل قالاسى) جۇرگىزىلمەك. فيلمگە ەلىمىزدىڭ تانىمال كينو جۇل­دىزدارى, اتاپ ايتقاندا, ءادىل احمەتوۆ, ارۋجان جازىلبەكوۆا, ەركە­بۇلان دايىروۆ, التىناي ءنو­گەر­بەك, بەرىك ايتجانوۆ, بولات ءاب­دىل­مانوۆ قاتىسادى. – شىندىعىن ايتقاندا, اكتەرلار اقان ساتاەۆتىڭ فيلمدەرىنە ءتۇسۋدى ارماندايدى. ەڭ باستىسى – ساتاەۆتىڭ ءتۇسىرۋ الاڭىندا شىعارماشىلىق احۋال بار. رەجيسسەر اكتەرمەن بىرىگە وتىرىپ جۇمىس ىستەيدى. كەيىپكەر مەن وبرازعا قاتىستى ورتاق مامىلەگە كەلە وتىرىپ, نەگىزگى ماقساتقا جەتۋگە مۇمكىندىك بار. جانە اكتەرعا قۇرمەت قانداي دەسەڭىزشى! قۇددى, شەتەلدىڭ ايگىلى كينو الاڭىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەي بولاسىڭ. كۇن شىعىپ تۇرسا توبەڭە كومەكشى قولشاتىرىن اكەلىپ, ءسال دامىلداساڭ ورىندىعىڭدى بەرە قويادى. اكتەر دا ماپەلەگەندى جاقسى كورەدى, ءوز جۇمىسىنان شابىت الادى. بۇل رەجيسسەردىڭ توبى دا ماشىقتى جۇمىس ىستەيدى. مەن ەرالى دەگەن اۋقاتتى ادامدى وينايمىن. دەگەنمەن, ول بايلىعىن تىعىپ وتىراتىن جان ەمەس. قولىنان كەلگەنىنشە كوپكە كومەكتەسۋگە, قول ۇشىن بەرۋگە ۇمتىلادى. بىراق, ونى ءتۇسىنىپ جاتقان اعايىندارى از, كەڭەس وكىمەتى دە ونى قابىلدامايدى. وسى وكپەمەن مەنىڭ كەيىپكەرىم ءبىراز ەلدى ەرتىپ الىپ, شەتەلگە كەتۋگە ءماجبۇر بولادى. بىراق, ونىڭ حالقىنا دەگەن ماحابباتى قانشا قيىنشىلىق كورسە دە وزىمەن قالادى. بۇل كارتيناعا ۇلكەن كاستينگ ءجۇردى. كوركەمدىك كەڭەستىڭ تاڭداۋى ماعان تۇسكەنىنە قۋانىشتىمىن. رە­جيسسەردىڭ تالاپ ەتۋىمەن ءبىراز ارىق­تاۋعا تۋرا كەلدى, – دەيدى اكتەر بولات ءابدىلمانوۆ. پروديۋسەرلەر سۇبەلى كينوتۋىن­دىنىڭ ومىرگە كەلەتىندىگىنە سەنىپ وتىر. سونىمەن, «اناعا ورالۋ» ءفيلمى جەلتوقسان ايىندا ەكرانعا شىعادى. فيلم پرەمەراسىن تاۋەلسىزدىك كۇنىنىڭ قارساڭىندا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن يۋري بەككەر.