ايتۋىنشا, 2014 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن مەكەمە 295 ورىنعا ارنالعان جانە 18 جاسقا دەيىنگى بالالارعا حيرۋرگيالىق جانە سوماتيكالىق باعىتتار بويىنشا شۇعىل ءارى جوسپارلى كومەك كورسەتەدى. سونىمەن قاتار مۇندا شتاتتىق كەستەگە ساي مىڭنان اسا قىزمەتكەر ەڭبەك ەتەدى. اۋرۋحانا قازىرگى زامانعى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن.
«دەنساۋلىق ساقتاۋ – مەملەكەتتىڭ باستى باسىمدىعى. سول ءۇشىن دە سىزدەردىڭ ەڭبەكتەرىڭىز ەلەۋلى. قوعامدا دەنى ساۋ ۇرپاق ءوسىرۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى سالۋىمىز كەرەك», دەدى دانابەك يسابەك.
دارىگەرلەر ءوز كەزەگىندە ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ورتاعا سالىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى جەتكىزدى. قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىلىعى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ, قالادا جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى مەن قانت ديابەتىنىڭ كەڭ تارالعانىن ايتىپ, بۇل باعىتتا مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ارنايى باعدارلاما قابىلدانۋى قاجەتتىگىن ەسكە سالدى. «بۇگىندە سوزىلمالى اۋرۋلار جاسارىپ كەلەدى. اسىرەسە قانت ديابەتى مەن جۇرەك اۋرۋلارىنا شالدىققاندار كوبەيىپ وتىر. بۇعان قارسى پروفيلاكتيكالىق شارالاردى كەڭەيتۋىمىز كەرەك», دەدى مەديتسينا ماماندارى.
دەپۋتات ماسەلەنىڭ وزەكتىلىگىن ايتىپ, دارىگەرلەر دابىلى ورىندى ەكەنىن جەتكىزدى. سوندىقتان بۇل باعىتتا ءتيىستى شارالار قابىلدانۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي پارلامەنتتە دەنساۋلىققا قاتىستى ماسەلە كوتەرىپ, سالانى جاقسارتۋعا ارنالعان كەشەندى جوسپارلار قابىلدانۋىنا ىقپال ەتەتىنىن مالىمدەدى.
ساپار بارىسىندا د.يسابەك تاعى بىرنەشە الەۋمەتتىك نىساندى ارالاپ, تۇرعىندارمەن كەزدەستى. سونىڭ ىشىندە اسار شاعىن اۋدانىنىڭ اۋىل بيلەرىمەن جانە اقساقالدارىمەن جۇزدەستى. ەل اعالارى دەپۋتاتتىڭ جۇمىسىنا وڭ باعاسىن بەرىپ, زاڭ شىعارۋشى ورگان جۇمىسىن باق پەن الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ءبىلىپ وتىرمىز دەدى. اساردا ينفراقۇرىلىم ماسەلەسىنىڭ شەشىمىن تاۋىپ جاتقانىنا قۋانىشتى ەكەندەرىن ءبىلدىردى. الايدا مەكتەپ پەن مادەنيەت ءۇيى سياقتى الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قاجەت بولىپ تۇرعانىن جەتكىزدى. د.يسابەك بۇل ءوتىنىشتى نازارعا الىپ, ونىڭ ورىندالۋىنا كۇش سالاتىنىن ايتتى.
بۇدان كەيىن دەپۋتات بوزارىق شاعىن اۋدانىندا بولىپ, كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىس بارىسىمەن تانىستى. اتالعان اۋماقتا بۇگىندە 5-9 قاباتتى وننان استام تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى بيىل مەگاپوليستە 1 ملن 370 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلمەك. دەپۋتات تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنداعى باستامالارعا كوڭىلى تولاتىنىن جانە قالا قۇرىلىسىن جانداندىرا بەرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار ءو.جولداسبەكوۆ اتىنداعى №9 ءىت ليتسەيىندە بولىپ, ءبىلىم ورداسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. 90 جىلدىق تاريحى بار ليتسەيدە كوپتەن بەرى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن ەدى. ءۇش عيماراتتان تۇراتىن, مىڭنان استام ستۋدەنت وقيتىن ارناۋلى ءبىلىم ۇياسىندا قۇرىلىس جۇمىستارى بيىل ساۋىردە باستالعان. مەردىگەر مەكەمە وكىلدەرى قۇرىلىس كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن, بارلىق جۇمىس جاڭا وقۋ جىلى باستالعانعا دەيىن اياقتالادى دەپ سەندىردى. «جۇمىستى تەز ءبىتىرۋدى عانا ويلاماي, ساپاعا دا ەرەكشە ءمان بەرگەن ءجون. بۇل نىسان پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا ەنگەن. سوندىقتان بارلىق جۇمىس پارتيا تاراپىنان ەرەكشە باقىلاۋدا ەكەنىن ايتقىم كەلەدى», دەدى د.يسابەك.
سونىمەن بىرگە د.يسابەك قالاداعى تاعى ءبىر №7 ءىت مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ جاي-كۇيىمەن تانىسىپ قايتتى. 1963 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن 1 200 ورىندىق بۇل مەكتەپ قالاداعى كونە ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ ءبىرى بوپ سانالادى. سوڭعى رەت 2014 جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن ەكەن. سول سەبەپتى, ءبىلىم ۇياسىنىڭ تەرەزە, ەسىك, شاتىرى جاڭارتىلعانىمەن, ءبارىبىر عيماراتتىڭ ءوزى قايتا جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. ماسەلەن, عيماراتتاردىڭ ءبىر-بىرىمەن جالعانعان تۇستارى اجىراي باستاعان, اۋلا قورشاۋى مەن سپورت الاڭى دا ەسكىرگەن. مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى شىقپاۋىنا بايلانىستى جوندەۋ جۇمىستارى ءالى باستالماعان. د.يسابەك بۇل ماسەلەنى نازاردا ۇستاپ, ءتيىستى سالا ماماندارىمەن بىرلەسىپ شەشۋ جولدارىن قاراستىراتىنىن مالىمدەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, دەپۋتات بۇعان دەيىنگى ساپارىندا دا اتالعان مەكتەپتىڭ توزعانىن ايتىپ, كۇردەلى جوندەۋ ماسەلەسىن كوتەرگەن بولاتىن.
دەپۋتاتتىڭ جۇمىس ساپارى «قۇقىقتىق كومەك» پارتيالىق جوباسى اياسىندا ازاماتتاردى جەكە ماسەلەلەرى بويىنشا قابىلداۋمەن جالعاستى. ءىس-شاراعا «Amanat» پارتياسى شىمكەنت قالالىق فيليالى اتقارۋشى حاتشىسىنىڭ ورىنباسارلارى بەكايدار تولەگەنوۆ پەن ەربول بايقونىسوۆ, قالا اكىمدىگىنىڭ باسقارما وكىلدەرى, اۋدان اكىمدىكتەرى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. بۇل كۇنى 20-دان استام ازامات دەپۋتاتتىڭ قابىلداۋىندا بولدى. تۇرعىندار ينفراقۇرىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ, قۇقىق قورعاۋ جانە جەر ماسەلەلەرىنە قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن كەلدى. اسىرەسە بالالارى سوتتالىپ كەتكەن اتا-انالاردىڭ جانايقايى جۇرتتىڭ قۇلاعىن ەلەڭ ەتكىزدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بالالارى ەسىرتكى تاسىمالداۋ ىسىمەن اينالىسقانى ءۇشىن ۇزاق مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان. سوندىقتان راقىمشىلىق تۋرالى زاڭ اياسىندا كەشىرىم بەرىلسىن دەگەن وتىنىشپەن كەلىپتى.
«مەنىڭ ۇلىم ەسىرتكى قىلمىسىمەن 17 جىلعا سوتتالىپ كەتتى. زاڭعا قايشى ارەكەتكە بارعانىن مويىندايمىن, بىراق ول مۇنى بىلمەستىكپەن جاساپ قويدى. سوندىقتان مەملەكەتتەن راقىمشىلىق بەرۋىن سۇرايمىن» دەدى اتا-انانىڭ ءبىرى. دەپۋتات سوت شەشىمىنە ارالاسۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتتى, دەگەنمەن ماسەلەنى زاڭ شەڭبەرىندە قاراستىرىپ كورۋگە ۋادە بەردى.
«زاڭدى بىلمەۋ جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتپايدى. ونى بارلىعىمىز جاقسى بىلسەك كەرەك. سوت شەشىمىنە ەشكىمنىڭ ارالاسۋعا قۇقى جوق. دەي تۇرعانمەن, راقىمشىلىق تۋرالى زاڭدا ناقتى ءتارتىپ پەن تالاپتار بار, الدىمەن سونى ەسكەرىپ كورۋ قاجەت», دەدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتىنىڭ ساپارى شىمكەنت قالاسىنداعى «ىزەتتى زەينەتكەر» مەكەمەسىندە جالعاسىن تاپتى. اتالعان ورتالىق «Amanat» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى اياسىندا قۇرىلعان بولاتىن. 2023 جىلدىڭ 1 قاراشاسىنان باستاپ جۇمىسىن باستاعان مەكەمە – زەينەت جاسىنداعى ازاماتتارعا قىسقا مەرزىمدە دەمالۋ مەن ەم الۋ مۇمكىندىگىن سىيلايتىن بىرەگەي كەشەن. العاشىندا 70 ورىنعا ەسەپتەلگەن بۇل ورتالىق بۇگىندە ءتيىستى باسقارمانىڭ جولداماسىمەن ءبىر مەزەتتە 120 زەينەتكەردى قابىلداي الادى. مەكەمە عيماراتىنىڭ جالپى اۋماعى 4 000 شارشى مەترگە جۋىق. دەمالۋشىلار ءۇشىن تازا اۋادا سەرۋەندەۋگە ارنالعان اۋلا, جاسىل الاڭدار, ورىندىقتار, سۋ بۇرقاقتار مەن شاعىن ساياباق قاراستىرىلعان. مۇنداي مۇمكىندىكتەر قاريالاردىڭ تىنىعۋىنا, پسيحولوگيالىق دەمالۋىنا قولايلى جاعداي تۋعىزادى.
ورتالىقتا دەمالۋشىلار مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك قىزمەتپەن تولىق قامتىلعان. ءار زەينەتكەر دارىگەر قابىلداۋىندا بولىپ, دەنساۋلىعىنا قاراي ارنايى ەمدىك شارالاردان وتەدى. قىزمەت تۇرلەرىنىڭ ىشىنە فيزيوتەراپيا, سۋمەن ەمدەۋ, ەلەكتروماگنيتتى تەراپيا, دارىلىك ءشوپ تۇنبالارىمەن ەمدەۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا ارنالعان تاڭعى ەمدىك جاتتىعۋلار, ارنايى ترەناجەر زالدارى مەن تۇزدى شاحتا سەكىلدى ەمدىك شارالار كىرەدى. دەپۋتات ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ جۇمىسىمەن جان-جاقتى تانىسىپ, قىزمەت ساپاسىن باعالادى. قاريالارمەن كەزدەسىپ, حال-جاعدايىن سۇراپ, ورتالىقتىڭ «Amanat» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا كوزدەلگەن ماڭىزدى الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ساۋىقتىرۋ كەشەنى قارتتارىمىزدىڭ سالاماتتى عۇمىر كەشۋىنە ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى ورتالىق. كورىپ وتىرعانداي بۇل جەردە قاريالارعا جان-جاقتى جاعداي جاسالعان. مۇنداي ۇلگىلى ورتالىقتار ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنە دە كەرەك ەكەن», دەدى دەپۋتات.
«ىزەتتى زەينەتكەر» ورتالىعىنا جولداما الۋ ءتاسىلى تولىق تسيفرلاندىرىلعان. زەينەتكەرلەر geo-shym.kz پورتالى ارقىلى ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن تىركەلىپ, ونلاين ءوتىنىم بەرە الادى. ءوتىنىش بەرگەننەن كەيىن كەزەك رەتىن دە ەلەكتروندى جۇيە ارقىلى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بار.
