جاپون جازۋشىسى كوبو ابەنىڭ «بوتەن بەت» رومانىن وقىپ وتىرعاندا مەنى وسى تەكتى سۇراقتار مازالادى. نەگە ەكەنىن قايدام, جاس قالامگەر ەسبول نۇراحمەتتىڭ «تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ» اتتى اڭگىمەسى دە سانامنان ساڭىلاۋ تاۋىپ, قيىسپاس جەردەن قيىسا كەتكەنى. الەم كلاسسيك دەپ تانىعان كەڭ قۇلاشتى كوبو مەن ءوزىمىزدىڭ شىناشاقتاي ەسبولدىڭ ويلارىنىڭ اراسىندا كوپ سەزە قويماعان ۇندەستىك بار سەكىلدى. ول ۇندەستىك تۋىندى تاقىرىبىنداعى «بەت» دەگەن ورتاق سوزگە بايلانىپ تۇر دەپ قاتەلەسۋگە دە بولمايدى.
كوبو ابەنىڭ «بوتەن بەت» رومانىنىڭ بۇكىل مازمۇنىن بىرەر سوزبەن ايتىپ تاۋىسۋ استە مۇمكىن ەمەس. قىسقاشا ايتساق, عالىم كەيىپكەردىڭ بەتى كۇيىپ, ەل الدىنا شىعا الماي قالادى. قورشاعان ورتا تەرىس اينالعان. تانىستىڭ ءبارى – الىس. وزىنە ءمالىم باياعى كەڭىستىك – جات... وسى ءبىر تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن كەيىپكەر تەڭدەسى جوق بەتپەردە جاساپ شىعادى.
قاسىرەتتىسى سول, ول ماسكا كۇيگەن بەتتى قالپىنا كەلتىرۋگە ەمەس, بوتەن بىرەۋگە اينالۋعا دەگەن تالپىنىستان تۋادى. بۇل تالپىنىس ىشكى مورالدىق قۇندىلىقتاردان اتتاپ ءوتىپ, ءوز ايەلىن باسقا پەندە بولىپ ارباۋعا ۇلاسادى. شيەلەنىستى شىعارما وسىلاي شيىرشىق اتىپ, اقىرىندا كەيىپكەردىڭ پسيحولوگيالىق ەگويزمى ءبارىن جەڭەدى. بەت بولماعان سوڭ, تۇلعالىق بولمىس تا جوق ەكەنىن, بۇل اينالاسىنداعىلاردىڭ ءبارىن قۇرباندىققا شالۋعا بەيىم پەندەلەردى تۋعىزاتىنىن كەيىپكەردىڭ ىشكى ارپالىسى ارقىلى جازباي تانيسىز.
كوبو ابەنىڭ وسى رومانىن وقىعاننان كەيىن ايناعا قارادىم. ودان ءوزىمدى ەمەس, بوتەن بەينە, بوگدە بولمىس كورگەندەي بولدىم. ءوز كەسكىن-كەلبەتىمىز بەن بولمىس-بىتىمىمىزدەن جەرىپ, زامانعا بەيىم جاڭا ادامعا اينالىپپىز. اينانىڭ ارعى جاعىندا تۇرعان ادام ۋاقىتتىڭ جالىنا جارماسام دەپ وزگەرگەن. ول بۇرىنعى «مەنگە» مۇلدەم ۇقسامايدى. توبەدەن توپەلەگەن اقپاراتتار, جان-جاقتان كەۋلەگەن قوعامدىق وي, زامانا سىڭىرگەن تۇسىنىك, كوپتىڭ ىرقىنا كۇيلەگەن كوزقاراس مەنى, وسى جولداردى وقىپ وتىرعان ءسىزدى دە باسقا ادام ەتكەن. راس, كونە سۇرلەۋمەن كىبىرتىكتەگەننەن گورى جاڭا ادام بولعان جاقسى دا شىعار! بىراق سول جاڭا ادامداردىڭ ءبارى تاۋىقتىڭ جۇمىرتقاسىنداي ۇقساس, يا «بەتتەرى تاباقتاي, تاناۋلارى تاڭقى» بىردەي بولىپ كەتسە شە؟ ياكي ءوز شىنايى جۇزىمىزدەن ءبىرجولا ايىرىلىپ, ارقايسىسىمىز ءبىر-ءبىر بەتپەردەنى بەتىمىزگە جاپسىرىپ ءومىر ءسۇرىپ جۇرگەن جوقپىز با؟
شىعارمانىڭ ءماتىن استىنداعى استارلى ويىن قالاي تاپسىرلەيىن دەسەڭ دە, ءيى سوعان كونە كەتەدى. ماسەلەن, قازىرگى قازاق قوعامى دا تۇلعالىق داعدارىستى باسىنان كەشىپ جاتىر. قايدا بارساڭىز دا, ءارتۇرلى الەم-جالەم بەتپەردەنى كيگەن, وزىندىك كەسكىن-كەلبەتىن مەيلىنشە جاسىرعان جۇمىر باستى پەندەلەردى كورەمىز. ءبىرى – الەۋمەتتىك جەلىدەگى اتتانشىل بەلسەندى, ەكىنشىسى – كۇننىڭ كوزى قايدان شىقسا, كوزىن سوندا ساتقان كۇنباعىس, ءۇشىنشىسى – ونلاين الەمنىڭ قايتپاس قاھارمانى, ءتورتىنشىسى كوپتىڭ كوڭىلىندە عانا مەيىرىمدى ايەل وبرازىن سومداپ ءجۇر... ولاردىڭ سيپاتىن بەسىنشىسى, التىنشىسى دەپ جالعاي بەرۋگە دە بولادى. بىراق ماعان ءبىزدىڭ كەيىنگى ون جىلدىقتا پايدا بولعان «بوتەن بەتتەر» كوبو ابەنىڭ كەيىپكەرىنەن گورى قاۋىپتىرەك كورىنەدى... قولىندا بيلىگى بارعا ءبىر بەتى جىلمىڭداپ, ەكىنشىسى حالىقشىل بولا قويۋعا شەبەر ءبىزدىڭ «جاڭا ادامداردىڭ» ءجۇزى شىنىندا كۇردەلى ءارى قاۋىپتى ەمەس پە؟
جاپون جازۋشىسىنىڭ كەيىپكەرى ماسكا كيگەندە باسقا ادامعا اينالىپ, وزگەشە ەركىندىكتى سەزدى. بۇرىنعىدان باتىل, شەشىم قابىلداۋعا بەيىم تۇلعاعا اينالعانداي كورىندى. وسى جاساندى ەركىندىكتەن ءمان ىزدەپ, «جاڭا بولمىس» تاپپاق بولدى. بىراق ماسكا شىنايى بولمىستان الىستاپ, ارتىستەي ءرول سومداۋعا عانا قابىلەتتى بولىپ قالدى.
ال بىزدە شە؟ بۇل سۇراققا ەسبول نۇراحمەتتىڭ «تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ» اڭگىمەسىندەگى «ەزۋىندە بولماشى قان داعى بار» بىردەي ادامدار جاۋاپ بەرەتىندەي. شىعارماداعى بالا دا, شاعا دا, جاسى مەن كارىسى دە تاباق بەت, تاڭقى تاناۋ – سارى شال. قوعامداعى تۇلعالىق سيپات جوعالىپ, ادامداردىڭ ءبارى بىردەي بولىپ كەتكەن.
مەملەكەتتىك ءھام ۇلتتىق دەڭگەيدەگى ۇرانشىل ويدى بىلاي قويىپ, كۇيبەڭ تىرشىلىكتەگى جىگىتتەردىڭ قىزدارعا دەگەن قارىم-قاتىناسىنىڭ بىردەيلىگى, ايەلدەردىڭ ەرلەرگە دەگەن كوزقاراسىندا ايىرما جوقتىعى, ءتىپتى سۇلۋلىققا دا وزگەلەردىڭ دۇربىسىمەن قاراپ سەزىنەتىنىمىز, ءتىپتى ءبىر-بىرىمىزبەن پىكىر تالاسا قالساق تا, ءوزىمىزدىڭ ەمەس, وزگەنىڭ ءسوزىن ايتاتىنىمىز, سويتە تۇرا وسى ءبىر ساناداعى بۇعاۋدى بۇزۋعا ەرىك-جىگەرىمىزدىڭ جەتپەيتىنى شىنىندا ۇرەيلى ەمەس پە؟ بۇزعاننىڭ وزىندە ارعى جاعىنان تاعى دا «تاباق بەت, تاڭقى تاناۋىنداعى» ءاجىم بەت سارى شالدىڭ شىعا كەلەتىنى انىق ەمەس پە؟
كوبو ابەنىڭ كەيىپكەرى عايىپتان بەتى كۇيىپ, لاجسىزدان وزىنە-ءوزى ماسكا جاسادى. ال ءبىزدىڭ «تاباق بەت, تاڭقى تاناۋىمىز» ۇلتتىڭ ىرقىنان تىس جۇزىمىزگە جاپسىرىلىپ قالعان جوق پا, وسى؟
