باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى قازتالوۆ اۋدانىنىڭ جۇماتاي اۋىلىندا 1923 جىلى تۋعان اكەمىز ىسقاقوۆ نىعمەتتىڭ مايدانداعى ءومىرى مىڭداعان كەڭەس ازاماتتارىنان ەشقانداي ايىرماشىلىعى جوق بولار. ون سەگىزگە تولماعان ول جاستىق جالىنىمەن اسكەري كوميسسارياتتىڭ الدىن تورۋىلداي ءجۇرىپ, جاسىنا جاس قوسىپ دەگەندەي, الدىڭعى شەپكە ۇمتىلدى.
1941 جىلعى كۇزدە 372-ءشى دالا مەكتەبىنىڭ كۋرسانتى جاس نىعمەت ءوز قارۋىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن مەڭگەرىپ, پۋلەمەتىن اشىپ تا, شاشىپ تا تاستاپ تەز جينايتىن, اتىس الاڭدارىندا مەرگەندىكتى مەڭگەرىپ, كۇللى دايارلىق جاتتىعۋلارىندا وت شاشاتىن ءزىل تەمىرىن جانىنان تاستامايتىن, جاۋاپكەرشىلىگىمەن كوزگە تۇسە ءبىلدى. مۇنداي ورشىلدىك پەن تاباندىلىق ەلەۋسىز قالمادى. سەرجانتتار مەكتەبىن بىتىرگەن مەزەتتە 28-ءشى ارميانىڭ ءبىر بولىمشەسىندە پۋلەمەتشىلەر توبىنىڭ كومانديرى بولدى.
سودان قان مايدانعا ارالاسىپ تا كەتتى. بۇل تىم اۋىر كەز بولاتىن. 1941-1942 جىلدارى كەڭەس ارمياسى تەك قورعانىستان باسىن كوتەرە الماي, كەرى شەگىنۋدەن كوز اشپادى. شەگىنە-شەگىنە ءوزى كۋرسقا قابىلدانعان, ەڭ العاش ءتالىم العان ەدىل جاعاسىنداعى دۋبوۆكا سەلوسىنان ءبىر-اق شىقتى. ارينە, بۇل نىعمەتكە وڭاي تيمەدى. مايدانداس دوستارىنان ايىرىلعانى بىلاي تۇرسىن, قانشاما ەل مەن جەر جاۋ قولىندا قالىپ جاتتى. مۇنداي اۋىر سىناقتى كورمەگەن ونىڭ كوكىرەگى وكىنىشتەن قارس ايىرىلدى. 1942 جىل تۇگەلدەي قانقۇيلى كەسكىلەسكەن ۇرىسپەن ءوتتى. تاعدىردىڭ تالايىن كورىپ ۇلگىرگەن جاس پۋلەمەتشى بولماشى جاراقاتتار الدى دەمەسە, ۇرىس الاڭىن ءبىر تاستاعان ەمەس. ستانوكتى اۋىر سۇيرەتپە پۋلەمەتى جەكە قۇراماسىمەن قاتار, قول پۋلەمەتشىلەرىنىڭ ەكى توبىنا قالقان بولا ءجۇرىپ, قارسى شابۋىلداۋ ءتاسىلىن دە جەتىك مەڭگەردى. قاھارلى جاۋدىڭ قاتارىن سەلدىرەتىپ, ابدەن ابىرجىتقان كەزدەرى دە بولدى. وسىنداي قايسارلىعىمەن العان ەڭ العاشقى «ەرلىگى ءۇشىن!» مەدالى جىگەرلى جاستى ىلگەرىگە ۇمتىلدىردى. ءبىر وكىنىشتىسى, اۋىر جاراقات العان اكەمىز سول ماراپاتىن تەك 1968 جىلى عانا كوردى.
1943 جىلدىڭ اقپانىندا دونداعى روستوۆ قالاسى ماڭىندا شابۋىلعا شىققان كەڭەس ارمياسىنا باسقىنشىلار كۇشتى قارسىلىق تانىتتى. جان الىسىپ, جان بەرىسكەن وسى ۇرىستا اكەمىز نىعمەت اۋىر جاراقات الدى. توسەككە تاڭىلعان 20 جاستاعى جاۋىنگەر بۇدان ءارى قولىنا پۋلەمەتتى الۋعا جاراماي قالىپ, 1944 جىلدىڭ مامىرىنا دەيىن بىرنەشە گوسپيتال اۋىستىرىپ, تاشكەنتتەگى ەۆاكوگوسپيتالدەن مۇگەدەك بولىپ شىقتى.
جارالى جۇرەكتى جاس ءتورت جىل بويى جاراقاتىمەن الىستى. ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىنىڭ ارقاسىندا جاستايىنان ارداگەر-جاۋىنگەر اتانعان ول ءوز وتانى – باتىس قازاقستان وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىسىنا ارالاستى. ەرتەلى كەش دالا ومىرىمەن تىنىستاپ, مايداندا العان اۋىر جاراقاتتارىنان بىرتە-بىرتە ايىعا باستادى. ەڭبەكتە دە ەداۋىر تابىستارعا جەتتى. «1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسىنداعى ەرەن ەڭبەگى» جانە 1951 جىلى «ەڭبەكتەگى ەرلىگى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالدى.
مايدانگەردىڭ بەيبىت ءومىرى بىرقالىپتى كۇيگە ەندى دەسەك قاتە بولار ەدى. 1950 جىلى ول پارتيا قاتارىنا قابىلدانادى, وندىرىستەن قول ۇزبەي ءجۇرىپ, الماتى وبلىسىنىڭ قاپال اۋدانىنداعى جىلقى ءوسىرۋ زاۋىتىندا بۇرىندارى قول ءۇزىپ العان ءبىلىمىن ۇشتايدى, كەشكىلىك پارتيا مەكتەبىن ءبىتىردى. ونىڭ بۇدان كەيىنگى عۇمىرى تالدىقورعان وبلىسىنداعى پارتيا جۇمىسىمەن تىعىز بايلانىستا ءوتتى.
بۇرىنعى جاۋاپكەرشىلىگىنەن ءبىر اينىمادى. ۇيلەندى, بالالى-شاعالى بولدى. ەڭبەكسۇيگىش جان 1971 جىلى «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. الايدا, سۇم سوعىستىڭ سالدارى ءوز دەگەنىن جاسادى. سول جىلى باسىنا قان كەتكەن ول دۇنيە سالدى. ارتىندا زايىبى مەن 5 بالاسى قالدى. ۇلكەنى ول كەزدە 16 جاستا ەدى. سول سوعىستىڭ زاردابىن ءبىز دە وسىلاي باستان كەشتىك. كەيىنگى ۇرپاق اكەسىز جەتىلدى. دەگەنمەن, ءبىز وتان ءۇشىن وت كەشكەن اسقار تاۋىمىزدىڭ ورنى بولەك ەكەنىن جان-تانىمىزبەن ۇقتىق. ول بىزگە بۇگىنگى بەيبىت ءومىردى سىيلادى. قاھارمان قايسارلىقتىڭ قاس ۇلگىسىن كورسەتكەن قايتپاس رۋح پەن جالىندى جىگەر تانىتقان اكە بەينەسى ءبىزدىڭ جادىمىزدا ماڭگى ساقتالادى!
عالىم ىسقاقوۆ.