بايقاعانىمىزداي, دونالد ترامپ كوكتەمدە قازاقستانعا 27% ەنگىزەتىنىن جاريا ەتكەن ەدى. وسى جولى كورسەتكىش 2%-عا ازايىپتى. دەگەنمەن سول كەزدە ساۋدا مينيسترلىگى اقش ەنگىزىپ وتىرعان يمپورتتىق باجدىڭ قاتەرلى ەمەس ەكەنىن حابارلاعان. ويتكەنى ەلىمىز قۇراما شتاتتارعا نەگىزىنەن, شيكى مۇناي, ۋران, كۇمىس, فەرروقورىتپالار (بۇكىل ەكسپورتتىڭ 92%-ى) ساتادى. مۇنداي تاۋارلار اقش پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن («اقش-تىڭ تاۋار ساۋداسىنداعى ەلەۋلى جانە تۇراقتى تاپشىلىعىنا اكەلەتىن ساۋدا تاجىريبەلەرىن جويۋ ءۇشىن ءوزارا تاريفتەر ارقىلى يمپورتتى رەتتەۋ تۋرالى») يمپورتتىق باج سالىنبايتىن ساناتقا جاتقىزىلعان. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعاريننىڭ سوزىنشە, ءبىزدىڭ ەكسپورتتىڭ 4,8%-ىنا عانا يمپورتتىق باج سالىنادى. بۇل شامامەن 100 ملن دوللاردىڭ تاۋارى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 4,2 ملرد دوللار بولعان. ونىڭ 2,2 ملرد دوللارى – قازاقستان ساتىپ العان امەريكالىق تاۋارلار قۇنى. 2 ملرد دوللار (2024 جىلى 30,6%-عا ارتقان) – قازاقستان ەكسپورتى.
تاۋەلسىز قارجى ساراپشىسى اندرەي چەبوتارەۆتىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق ەكسپورتتىڭ باسىم بولىگى قوسىمشا تاريفتەرگە جاتپايدى, ويتكەنى ولار اقش اكىمشىلىگىنىڭ ەرەجەلەرىندە كوزدەلگەن ەرەكشەلىكتەر تىزىمىنە ەنگىزىلگەن. «ەكسپورتى 2024 جىلى 95,2 ملن دوللاردى قۇراعان جەكەلەگەن تاۋارلار توپتارىنا قوسىمشا باج سالىعى قولدانىلادى. ولارعا فوسفور, فەرروسيليتسي, لينزا, بيداي گليۋتەنى جانە امموني نيتراتى جاتادى. وسىلايشا, ەنگىزىلگەن تاريفتىك شارالار ەلىمىزدىڭ اقش-قا ەكسپورتىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 4,8%-ىنا عانا اسەر ەتەدى» دەيدى.
«2024 جىلى قازاقستاننىڭ ەكسپورتى 81,6 ملرد دوللار بولدى. سونىڭ 2 ملرد دوللارى, ياعني 2,5%-ى – اقش-قا تيەسىلى. اقش بيۋدجەتىنە تولەمدەردىڭ ءوسۋى جىلىنا بىرنەشە ونداعان ميلليون دوللارعا باعالانۋى مۇمكىن. تاريفتەردىڭ ءوسۋى كوپتەگەن ەلگە قاتىستى بولىپ وتىر. مۇنى حالىقارالىق ينۆەستورلار دا جاقسى تۇسىنەدى. سوندىقتان تاريف ءوسۋىنىڭ قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنا اسەر ەتە قويۋى ەكىتالاي. تيىسىنشە, ءبىزدىڭ ۇكىمەت كۇتۋ رەجىمىن ۇستانۋى جانە ەشقانداي قارسى شارالار قولدانباۋى مۇمكىن. تاريفتەردىڭ امەريكالىق ىشكى ينفلياتسياعا, امەريكا ونەركاسىبىنە جانە اقش-تىڭ باسقا ەلدەرمەن قارىم-قاتىناسىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن كورۋ كەرەك», دەيدى ساياساتتانۋشى عازيز ابىشەۆ.
ەكونوميست ولجاس قۇدايبەرگەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, سالىق سالىنبايتىن 90%-دان استام شيكىزاتتى شەگەرەتىن بولساق, تاپشىلىق شيكىزاتتىق پروفيتسيتكە اينالىپ شىعا كەلەدى.
«ەگەر ءبىز تاريف ەنگىزەر بولساق, وندا اقش كوبىرەك زارداپ شەگەدى. قازاقستان, لاوس, ميانما, تۋنيس – تيىن-تەبەن تسيفرلار عانا جانە شيكىزاتتى شەگەرۋمەن (سالىق سالىنبايدى) تاپشىلىق پروفيتسيتكە اينالادى. ەگەر بۇل ەلدەر ءتاريفتى كوتەرىپ جاۋاپ بەرسە, وعان ترامپ تاپ سولاي جاۋاپ قايتارعاننىڭ وزىندە اقش زارداپ شەگەدى. بىراق بۇل ءتورت ەل جاۋاپ بەرمەيتىن شىعار, ويتكەنى جاۋاپ بەرۋدىڭ ەكونوميكالىق ءمانى جوق. ال قالعان 8 ەلدىڭ جاعدايى ءسال كۇردەلىلەۋ», دەيدى ساراپشى.
دونالد ترامپ بەلگىلەگەن جاڭا تاريفتىك مولشەرلەمەلەر
|
ەل |
ء«وزارا» تاريف |
1 تامىزدان باستالاتىن تاريف |
|
بانگلادەش |
37% |
35% |
|
بوسنيا جانە گەرتسەگوۆينا |
35% |
30% |
|
كامبودجا |
49% |
36% |
|
يندونەزيا |
32% |
32% |
|
جاپونيا |
24% |
25% |
|
قازاقستان |
27% |
25% |
|
لاوس |
48% |
40% |
|
مالايزيا |
24% |
25% |
|
ميانما |
44% |
40% |
|
سەربيا |
37% |
35% |
|
وار |
30% |
30% |
|
وڭتۇستىك كورەيا |
25% |
25% |
|
تايلاند |
36% |
36% |
|
تۋنيس |
28% |
25% |
