قىستا قارى كۇرەلىپ, جازدا شاڭ-قوقىستان ارىلىپ, ايناداي جالتىراعان كوشەلەرىمىزدى كۇندە كورىپ جۇرگەندىكتەن شىعار, بۇل تازالىقتىڭ ارتىندا قانداي قىرۋار ەڭبەك جاتقانى جايىندا كوبىنە ويلانا بەرمەيمىز. شىن مانىندە, جازدىڭ اپتابى مەن قىستىڭ ايازى, كۇز بەن كوكتەمنىڭ جاڭبىرى مەن داۋىلىنا قاراماي, الا تاڭنان قولىنا كەتپەن-كۇرەگىن الىپ, كۇن قىزارىپ باتقانشا كوشە تازالىعىن ساقتاۋ جولىندا ماڭدايتەرىن توگىپ جۇرگەن بىرقاۋىم ەل بار. «تازا قازاقستان» اكتسياسى ەڭ الدىمەن وسى ادامداردىڭ قولىمەن اتقارىلىپ جاتىر. ەلوردانىڭ تازالىعى مەن اباتتانۋىنا ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن وسىنداي قاراپايىم جۇمىسشىنىڭ ءبىرى – «استانا تازالىق» سەرىكتەستىگىنىڭ ەڭبەككەرى, كوشە تازالايتىن كولىكتىڭ جۇرگىزۋشىسى قانات ءتۇسىپوۆ. 10 جىلدان اسا ۋاقىتتان بەرى وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازاماتتىڭ مىندەتى – جاز كەزىندە سۋ شاشاتىن كولىكپەن ەلوردا كوشەلەرىن جۋ, قىستا – سىپىرىپ-جيناعىش ماشينامەن كوشەنى قاردان تازالاۋ.
– كۇن سايىن تاڭعى ساعات 07:00-دە مىندەتتى مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتەمىز, – دەپ اڭگىمەسىن باستادى قانات بازارباي ۇلى. – جۇمىسقا جولداما بەرەتىن ءتارتىپ قاتاڭ. ويتكەنى قازىر كوشەدە كولىك تە, ادام دا كوپ. ىعى-جىعى ءنوپىردىڭ اراسىندا ءجۇرىپ, كوشە تازالاۋ وڭاي ەمەس. دەنساۋلىعىڭدا كىنارات بولماۋعا ءتيىس. ەگەر جۇمىسقا كەدەرگى بولاتىن ءبىر سەبەپ تابىلسا, جولداما بەرىلمەيدى. تەكسەرىستەن ءساتتى وتكەندەر عانا تاڭعى ساعات 08:00-دە ىسكە كىرىسەدى.
ق.ءتۇسىپوۆ دارىگەرلەر كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ كوزىن, قان قىسىمىن, جۇرەك سوعىسىن تەكسەرۋمەن قاتار, ارنايى قۇرىلعى ارقىلى ءسپيرتتى ىشىمدىكتەن ساۋ ەكەنىن انىقتاۋعا باسا ءمان بەرەتىنىن جەتكىزدى.
– ءبىزدىڭ مەكەمەگە قاراستى كولىكتەردىڭ جارتىسى قازىر قالا كوشەلەرىنە وتىرعىزىلعان كوشەتتەر مەن اعاشتاردى سۋارىپ ءجۇر. مەنىڭ جۇمىسىم وسى – كوشە جۋامىن. كەي كۇندەرى ادام جەتىسپەي جاتسا, كوشەت سۋارۋعا دا جىبەرەدى. قازىر استانانىڭ تازالىعىنا قاتتى ءمان بەرىلىپ جاتىر. ويتكەنى ەلورداعا كەلەتىن قوناق پەن تۋريست كوبەيدى. ءتۇرلى حالىقارالىق جيىن وتەدى. شەتەلدىكتەر وسى قالانىڭ بەت-بەينەسىنە قاراپ, بۇكىل ەلىمىزگە باعا بەرەدى. قالا تازالىعى مەن جيناقىلىعىنا ءبىرىنشى كەزەكتە نازار اۋدارىلاتىندىعى سوندىقتان, – دەيدى ول.
ەلوردا اۋماعى ۋاقىت وتكەن سايىن ۇلعايىپ, كوشەلەر سانى دا ارتتى. سوعان بايلانىستى كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە تۇسەتىن جۇكتەمە دە كوبەيگەن. ق.ءتۇسىپوۆ الا تاڭنان باستالاتىن جۇمىسى كەشكى ساعات 17:00-گە دەيىن جالعاسىپ, قىستى كۇنى جۇمىس ۋاقىتى ودان دا ۇزاراتىنىن ايتادى.
– جازعا قاراعاندا قىستا جۇمىس قيىنداۋ. استانادا التى اي قىس جاتادى, قار كوپ جاۋادى. بىراق اۋا رايى قالاي قۇبىلسا دا, قالا كوشەلەرىن قار باسىپ, كولىك قوزعالىسى مەن حالىقتىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىنا قيىندىق تۋماۋى كەرەك. سول تۇرعىدا بىزگە جاتپاي-تۇرماي ەڭبەكتەنۋگە تۋرا كەلەدى, – دەيدى ول.
قانات اعانىڭ كولىگىنە وتىرىپ, كۇندەلىكتى جۇمىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا كەيىپكەرىمىزدەن قازىرگى قالا تۇرعىندارىنىڭ تازالىققا قالاي ءمان بەرەتىنىن, كوشەنى ۇقىپتى ۇستاۋ مادەنيەتى قانشالىقتى قالىپتاسقانى جونىندە سۇرادىق. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر ادامدار زاڭ مەن تارتىپكە باعىنىپ, بۇرىنعىداي كوشەگە كوپ قوقىس تاستامايدى. سوعان قاراماستان, كوپشىلىك جەر بولعان سوڭ, تازالىقشىلاردىڭ ەڭبەگىنسىز قازىرگى ايناداي جالتىراعان, قوقىستان ادا كوشەلەردى كوزگە ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس.
– جۋىردا ءبىزدىڭ مەكەمەنىڭ باستاماسىمەن قالانىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن ناقتى كورسەتۋ ماقساتىندا شاعىن, بىراق وتە ماڭىزدى تاجىريبە جۇرگىزىلدى. سول جاعالاۋداعى كەرەي-جانىبەك حاندار كوشەسىنىڭ بويى ءبىر كۇن بويى ادەيى تازالانبادى. سونداعى جاعداي قالاداعى ۇقىپتىلىق مادەنيەتىنىڭ ناقتى كورىنىسىن پاش ەتتى. ءبىر كۇننەن كەيىن الگى كوشەدەن 6 112 تەمەكى تۇقىلى, 658 قۇتى, 78 بانان قابىعى, 343 قاعاز قالدىعى, 436 بالمۇزداق وراماسى جينالدى. ەندى كوز الدىڭىزعا ەلەستەتە بەرىڭىز, ەگەر تازالىقشىلار بولماسا, قالامىز قانداي قوقىس ورنىنا اينالىپ كەتەر ەدى, – دەدى ول.
مۇنى ەستىپ شىنىمەن تاڭدانۋعا تۋرا كەلدى. قانشالىقتى مادەنيەتتى, ءتارتىپتى حالىقپىز دەسەك تە, قاراپايىم كوشە تازالىعىنا سونشالىقتى ۇقىپسىز قارايتىنىمىز قىنجىلتادى. اسىرەسە ادام جۇرەتىن جەرگە تەمەكى تۇقىلىن تاستاپ كەتۋ – مادەنيەتسىزدىكتىڭ كورىنىسى. ق.ءتۇسىپوۆ تۇرعىنداردىڭ ءوز قالاسىنا دەگەن كوزقاراسى وزگەرمەيىنشە, كوممۋنالدىق قىزمەتتىڭ جۇيەلى جۇمىسى دا ۇزاقمەرزىمدى ناتيجەگە قول جەتكىزبەيتىنىن ايتادى.
– جۇمىسىم وزىمە ۇنايدى. مەكەمە تاراپىنان قىزمەتكەرلەرگە جاقسى كوڭىل بولىنەدى. ايلىعىمىز ۋاقىتىندا بەرىلەدى. قىسقى-جازعى كيىممەن قامتاماسىز ەتىلەمىز. ەڭ باستىسى, ۇجىمىمىز تاتۋ-ءتاتتى. مەنىڭ 10 جىلدان بەرى ءبىر جەردە تابان اۋدارماي ەڭبەكتەنىپ جۇرگەنىمنىڭ سىرى سول. ەندىگى ماقساتىم – وسى جەردەن زەينەتكە شىعۋ. وعان دەيىن ءالى دە قالامىزدىڭ ۇقىپتىلىعى مەن تازالىعىن ساقتاۋعا ءوز ۇلەسىمدى قوسا بەرمەكپىن, – دەپ اڭگىمەسىن اياقتادى ق.ءتۇسىپوۆ.
ءسوز جوق, تاڭمەن تالاسا تۇرىپ, بىلەك سىبانا ىسكە كىرىسىپ, ەل ۇيقىعا جاتقانشا تىنىم تاپپايتىن كوشە تازالىقشىلارىنىڭ ەڭبەگى – ەرلىككە پاراپار. بيىلعى جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى اياسىندا وسىنداي قاراپايىم ەڭبەككەرلەر ءجيى ناسيحاتتالۋى كەرەك. ولاردىڭ بەدەلى مەن مارتەبەسى كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى.
