سۋرەتتى تۇسىرگەن – جانگەلدى ابدىعالىم
قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان ءسۇت فەرماسىنىڭ قۋاتى – جىلىنا 70 مىڭ توننا ءسۇت. قۇرىلىسى اياقتالىپ, كاسىپورىن تولىق ىسكە قوسىلعان سوڭ 180 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.
«ەۆرازيا ينۆەست LTD» جشس قۇرىلتايشىسى يۆان گەورگيادي جوبانىڭ كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرىلاتىنىن, ءبىرىنشى كەزەك بيىل ىسكە قوسىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. كاسىپكەرلەر گولشتەين اسىلتۇقىمدى سيىردىڭ العاشقى لەگىن ساتىپ الىپتى.
– جەمشوپ بازاسى مەنشىكتى بولادى. بيىلعى ماۋسىمدا مىڭ گەكتارعا جۋىق جۇگەرى مەن جوڭىشقا ەگىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا بيىل ءۇشىنشى جىل جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. العاشقى جىلى زاماناۋي تەحنيكالار, ەكىنشى جىلى تامشىلاتىپ سۋارۋ جوباسىن قولعا الدىق. جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ, شارۋامىزدى ىلگەرىلەتىپ وتىرمىز, – دەيدى ي.گەورگيادي.
كاسىپورىن سۋارمالى جەرلەرىنىڭ اۋماعىن 10 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتىپ جاتىر. جوبا بويىنشا 120 جاڭبىرلاتىپ سۋاراتىن ماشينا ورناتىلادى. بۇل ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا مول مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان باسقا, 12 مىڭ تونناعا ارنالعان كوكونىس قويماسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
وڭىردە العاشقى «اقىلدى» ءسۇت فەرماسى نۇرا اۋدانى, كوبەتەي اۋىلىنان سالىنىپ, بۇگىندە ءساتتى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ەكى-اق جىلدا بوي كوتەرگەن فەرماداعى 1 100 باس سيىردان كۇنىنە 25-30 توننا ءسۇت ساۋادى. پرەزيدەنتتىڭ ءىرى ءسۇت فەرمالارىن سالۋ جونىندەگى پارمەنىنەن سوڭ, كوپ ۇزاماي كوبەتەي اۋىلىنان اشىلعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسى تابىستى ارتتىرىپ, اۋدان ەكونوميكاسىن ەسەلەيدى.
بۇعان دەيىن تەك ءداندى داقىل وسىرۋمەن اينالىسىپ, ىرىسىن ەسەلەپ كەلگەن «چەرنيگوۆسكوە ي ك» جشس مەن «رامادان مف» جشس تاۋارلى ءىرى ءسۇت فەرماسىن سالىپ, تابىسىن ۇلعايتۋعا ۇمتىلادى.
– ءسۇت-تاۋار فەرماسىن سالۋ ارقىلى قىزمەتىمىزدى ارتاراپتاندىرايىق دەپ شەشتىك. ءبىز – وسىمدىك وسىرۋشىلەرمىز. جاسىراتىنى جوق, جىل سايىن مونو ءدان ەگۋمەن اينالىسۋ قيىنداپ بارادى. سول سەبەپتى «رامادان مف» جشس-مەن بىرىگىپ, قاراعاندى وبلىسى مەن استانا شاھارىنىڭ ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورىندارىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتەتىن زاماناۋي تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق. باسا ايتا كەتەتىن دۇنيە, ەكى جىل ۋاقىت ىشىندە مۇنداي زاماناۋي فەرما سالۋ وڭايعا سوقپايدى. ۇكىمەت بۇل جوبانى باستان-اياق قولداپ, ۇلكەن كومەگىن تيگىزدى, – دەيدى «رامادان» ءسۇت فەرماسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ارمان نۇرجانوۆ.
سونىمەن جاقىندا عانا اشىلعان «اقىلدى» ءسۇت فەرماسىنىڭ قارجىسى دا قوماقتى. جوبا قۇنى 4,8 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. ونىڭ 2 ملرد 70 ملن تەڭگەسى كەشەننىڭ قۇرىلىس جۇمىسىنا جۇمسالعان. 1 ملرد 292 ملن قاراجاتى فەرمانىڭ زاماناۋي جابدىعىنا يگەرىلىپ, 1 ملرد 463 ملن تەڭگەسىنە اسىلتۇقىمدى سيىر الىنادى. ۇكىمەت فەرمانىڭ تولىق جابدىعى مەن مالدارىن سۋبسيديالاپ جاتىر. فەرما جاڭا اگروونەركاسىپتىك كەشەندەرگە جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا سالىنعان.
مۇنداي الپاۋىت جوبالار اۋىلدى جارىلقايدى. مىسالعا, كوبەتەيدەگى اعايىن «ەكى قولعا – ءبىر كۇرەكتى» وسى فەرمادان تاۋىپ وتىر. سالىنىپ جاتقان كەشەننىڭ باسشىلارى اۋىل تۇرعىندارىن بارىنشا جۇمىسپەن قامتىپ كەلەدى. قازىردىڭ وزىندە فەرمادا 30-عا جۋىق ادام ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. كاسىپورىن تولىق ىسكە قوسىلعان سوڭ, قىزمەتكەرلەردىڭ سانىن 70-كە جەتكىزەمىز دەپ وتىر.
نەگىزىنەن باسشىلىق باسەكەگە قابىلەتتى ەڭبەكاقى تولەۋگە نيەتتى. بۇل دەگەنىڭىز, ديپلومى بار كوپ جاس اۋىلعا قايتا ورالادى دەگەن ءسوز. مىسالعا, مارلەن شەركەنوۆ وسى ۋاقىتقا دەيىن كوبەتەي اۋىلىنىڭ مالىن باعىپ كەلگەن. فەرما اشىلا سالىسىمەن, وسىندا جۇمىسقا ورنالاسقان.
– «اقىلدى» فەرما اشىلادى دەگەندە اۋىل بولىپ قۋاندىق. وسى ۋاقىتقا دەيىن ورىستە ءجۇرىپ, اۋىلدىڭ مالىن وسىردىك. ەڭبەك ەتتىك. ەندى جاڭا فەرماعا ورنالاستىق. مۇندا تۇراقتى ءارى جوعارى ايلىق بار. جۇمىس جەڭىل, بارلىعى اۆتوماتتاندىرىلعان. جۇمىستىڭ دەنى تەحنيكالاردىڭ كومەگىمەن اتقارىلادى. ءبىزدىڭ مىندەت – مالدىڭ جاي-كۇيىن قاداعالاۋ. اۋىلدىڭ جاستارىن دا فەرماعا الىپ جاتىر, – دەيدى فەرمانىڭ مالشىسى م.شەركەنوۆ.
فەرمادا 30 ادامعا ارنالعان جاتاقحانا بار. الىستان كەلگەن ماماندار وسىندا تۇرادى. تەگىن. اسحانا دا جۇمىس ىستەيدى. قىزمەتكەرلەرگە كۇن سايىن ءۇش مەزگىل تاماق قاراستىرىلعان. الداعى ۋاقىتتا كورشى اۋىلداعى جۇمىسكەرلەردى تاسىمالداۋ قولعا الىنادى دەيدى باسشىلىق.
فەرمانىڭ ورنالاسقان جەرى دە كوپ شارۋاعا وڭتايلى بولعالى تۇر. نۇرا اۋدانىنىڭ ورتالىعىنان 25 شاقىرىم, استانا قالاسىنان 70 شاقىرىم جەردە. ءدال كۇرەجولدىڭ بويىندا. ءسۇت فەرماسىنىڭ باسشىلارى ءسۇت ءونىمىن اۋەلى قاراعاندى وبلىسىنا وتكىزىپ, ارتىلعانىن استاناعا ساۋدالاماقشى.
بۇل ارادا بەس فەرمادان تۇراتىن كەشەن, سونداي-اق جەمشوپ وندىرۋگە ارنالعان سۇرلەم الاڭى بار. تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىندا ارنايى استىق تازارتقىش قويماسى قاتار ورنالاسقان. مۇنىمەن قوسا, تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسى ورناتىلعان.
تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى قاجەتتى ازىقپەن ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتەدى. ول ءۇشىن سۋ تارتۋ قۇرىلىسىن, سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن سالۋ جوباسى ازىرلەنىپ, قولعا الىنعان. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنان قولداۋ تاپقان جوبا سۇرلەمگە, باسقا دا ءداندى داقىلدارعا ارالاستىراتىن جاسىل جۇگەرى وتىرعىزۋ جوسپارلانعان 700 گەكتار القاپتى سۋارادى. اۋستريالىق «Bauer» فەرماسىنىڭ التى شاشىراتقىش ماشيناسى ساتىپ الىنعان. قازىردە فەرماداعى اسىل تۇقىمدى سيىرلارعا بىلتىر ازىرلەپ قويعان 15 مىڭ توننا جەمشوبىن بەرىپ وتىر.
«فەرماعا جۇمىستىڭ بارلىق تسيكلىن اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن زاماناۋي باعدارلاما ەنگىزىلگەن. ياعني سيىر ساۋاتىن ورىن ءسۇتتىڭ مولشەرى مەن ساپاسىن اۆتوماتتى تۇردە باقىلاپ وتىراتىن جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرىلعىمەن جابدىقتالدى. مۇنداي تولىق «اقىلدى» قۇرىلعىنى گەرمانيادان ارنايى الدىردىق. بۇل باعدارلامانىڭ ەڭ ءبىر كەرەمەتى – ساۋىن الاڭىنداعى ءار سيىردىڭ كۇيى, دەنە قىزۋى, جۇرەك قاعىسى, جەمشوبى مەن سالماعى, كۇندىك بەرەتىن ءسۇتىنىڭ مولشەرى مەن قۇرامى تۋرالى مالىمەتتەر جيناقتالىپ وتىرادى. ءار اسىلتۇقىمدى سيىردىڭ ارنايى ء«چيپى» بار. سول ارقىلى كۇنىنە, ايىنا قانشا ءسۇت بەرگەنىن كورۋگە بولادى», – دەيدى فەرمانىڭ جەتەكشىسى جانسەرىك سەيىتمۇرات ۇلى.
فەرمانىڭ ەڭ باستى ارتىقشىلىعى – تسيفرلى تەحنولوگياسىندا. تەك ساۋىندى اۆتوماتتاندىرىپ قانا قويماي, تابىنداعى ءار سيىردىڭ كۇيىنە قاتىستى كورسەتكىشتەردى باقىلايدى. «اقىلدى» ارنايى قوندىرعىسى ارقىلى ورتالىق باسقارۋ پۋلتىنە ءتۇسىپ وتىرادى. بۇل جەردە زووتەحنيككە دە وتە ءتيىمدى بولماق. كومپيۋتەرمەن قاي سيىردىڭ ءسۇتتى ەكەنى, قايسىسىنىڭ ءسۇتى ازايا باستاعانى, قاي سيىردىڭ دۇرىس جەم جەمەي جۇرگەنى تۋرالى مالىمەتتەردى ونلاين رەجىمدە الىپ, قاجەتتى شارۋاسىن الدىن الا باعامداپ وتىرادى. ەۋروپانىڭ ايگىلى «Dairycomp» تەحنولوگياسىن ەندى ورناتادى. قازىر دايىندىق جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقان كورىنەدى.
فەرمانىڭ مال قوراسىندا ىشتەگى اۋانى جەلدەتىپ, تازارتىپ تۇراتىن ارنايى قوندىرعى دا قويماق. ءتىپتى مالدىڭ جەمشوبىن بەرەتىن اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلاتىن شەتەلدىڭ شاعىن تەحنيكالارىن ساتىپ الىپ جاتىر. دەمەك مۇندا جۇمىس اتقاراتىن مالشىلاردىڭ دا, ساۋىنشىلاردىڭ دا جۇمىسى جەڭىلدەيدى.
كاسىپكەرلەر رەسەيدەن 403 باس گولشتەين اتتى اسىلتۇقىمدى سيىردىڭ العاشقى لەگىن اكەلدى. ەندى قالعان ەكى بولىگىن شىلدە, قازان ايىندا اكەلەدى. بۇل سيىرلار – ەڭ ءسۇتتى تۇقىمداردىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلى. بيىل قۇنى قىمباتتاپتى. تەڭگەمەن ەسەپتەگەندە, 1 ملن – 1 ملن 200 مىڭ. فەرمانىڭ جوبالىق قۋاتى – 1 100 باس. كۇنىنە 27 توننا ليترگە دەيىن ءسۇت الۋدى جوسپارلاپ وتىر. ازىرگە سيىرلارى بۇزاۋلاماعان. الداعى ءبىر-ەكى ايدا تولدەۋگە ءتيىس. شامامەن, كۇز ايلارىندا العاش العان سۇتتەرىن ساۋدالاعالى وتىر.
وسى ۋاقىتقا دەيىن وڭىرىمىزدە شيكى ءسۇت تاپشىلىعى سەزىلىپ كەلگەن ەدى. ەندى, مىنە, ونىڭ دا وڭتايلى شەشىمى تابىلىپ وتىر.
قاراعاندى وبلىسى,
نۇرا اۋدانى,
كوبەتەي اۋىلى
