مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى بيۋدجەت تاپشىلىعىن تۋدىرىپ, تولەم بالانسىنىڭ تەرىس سالدوسىن قالىپتاستىرار ما ەكەن دەگەن قاۋىپ بار. بۇل ورايدا ەل ۇكىمەتىنىڭ 2026 جىلى اۋقىمدى سالىق رەفورماسىن جاساعالى وتىرعانى بەلگىلى. دەگەنمەن ماقساتتى كورسەتكىشكە تاياعانشا قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتىن ۇستانۋ كەرەك دەگەن كەڭەس بەرەدى حالىقارالىق ساراپشىلار. جاقىندا ءالي ءال-ەيد باستاعان حۆق ميسسياسى 15-23 مامىر ارالىعىندا ەلدە بولىپ, قازىرگى ەكونوميكالىق احۋالدى تالقىعا سالدى.
«ناقتى ءىجو ءوسىمى جەدەلدەپ, العاشقى ءتورت اي قورىتىندىسى بويىنشا 6%-دى قۇرادى. 2024 جىلدىڭ سوڭىندا كورسەتكىش 4,8% بولعان ەدى. ءوسىمنىڭ جەدەلدەۋىنە قىزمەت كورسەتۋ, كولىك, قۇرىلىس, وڭدەۋشى جانە ءوندىرۋشى ونەركاسىپتەگى بەلسەندىلىك اسەر ەتتى. ىشكى سۇرانىستى جوعارى دەڭگەيدەگى تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋ جانە جۇمساق سالىق-بيۋدجەت ساياساتى قولداپ تۇر. بۇل رەتتە ءىجو-دەگى مەملەكەتتىك ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيا ۇلەسى ءوسىپ جاتىر. 2025 جىلى حۆق شامامەن 5% دەڭگەيىندە نەعۇرلىم باياۋ ەكونوميكالىق ءوسىم بولادى دەپ بولجايدى. بۇل ساۋدا-سەرىكتەس ەلدەردەگى ءوسىم قارقىنىنىڭ جانە مۇناي باعاسىنىڭ الەمدىك نارىقتا تومەندەۋىنەن تۋىنداعان مۇنايعا قاتىسى جوق سەكتورلارعا اسەر ەتەتىن جاناما سالدارلارمەن بايلانىستى. مۇنايدان وزگە سالالاردىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى ورتامەرزىمدى بولاشاقتا شامامەن 3%-دى قۇرايدى», دەيدى ءالي ءال-ەيد ءوز مالىمدەمەسىندە.
حۆق ميسسياسىنىڭ حابارلاۋىنشا, بيىل ينفلياتسيا 10% دەڭگەيىندە بولادى. ويتكەنى ىشكى باعالاردىڭ قىسىمى ءالى جالعاسىپ جاتىر. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, بانك جۇيەسىندەگى ارتىق وتىمدىلىكتى مىندەتتى رەزەرۆ تالاپتارىن ارتتىرۋ ارقىلى ازايتۋ جوسپارى ورتامەرزىمدى بولاشاقتا ينفلياتسيالىق قىسىمدى تومەندەتۋگە ىقپال ەتۋى مۇمكىن.
حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ بولجامىنشا, 2025 جىلى ىنتالاندىرۋ سيپاتىنداعى سالىق-بيۋدجەت ساياساتى ساقتالادى, سونىڭ ناتيجەسىندە مۇنايعا قاتىسى جوق بيۋدجەت تاپشىلىعى 7,9% -دان ءىجو-ءنىڭ شامامەن 8,0%-ىنا دەيىن ارتادى.
«ۇكىمەتتىڭ 2026 جىلعا ارنالعان قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ مولشەرلەمەسىن كوتەرۋ, سالىق بازاسىن كەڭەيتۋ جانە كىرىستەردى جيناۋدى جاقسارتۋ ماقساتىندا تسيفرلاندىرۋدى ەنگىزۋ جوسپارلارىن قۇپتاۋعا بولادى. سالىق سالۋدا كەڭىنەن قولدانىلاتىن جەڭىلدىكتەردى قىسقارتۋ جونىندەگى شارالار دا سالىق بازاسىن ودان ءارى كەڭەيتۋگە سەپتىگىن تيگىزەر ەدى. سونىمەن قاتار حۆق بولجامىنا سايكەس, 2025 جىلى اعىمداعى شوت تاپشىلىعى 2024 جىلعى 1,3%-بەن سالىستىرعاندا ءىجو-ءنىڭ شامامەن 3,5%-ىنا دەيىن ۇلعايادى. بۇل نەگىزىنەن مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىمەن جانە مەملەكەتتىڭ ءارى ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ شىعىستارىنا بايلانىستى يمپورتقا سۇرانىستىڭ ساقتالۋىمەن تۇسىندىرىلەدى», دەلىنگەن حابارلامادا.
قور وتاندىق بانكتەردىڭ جاعدايى جاقسى دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن. ايتۋلارىنشا, 2025 جىلى ناۋرىزدا نەسيە بەرۋ كورسەتكىشىنىڭ ءبىرشاما تومەندەگەنىنە (20%-عا باياۋلاعان) قاراماستان قارجى ينستيتۋتتارى جەرگە قاراپ تۇرعان جوق.
«تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرگە بايلانىستى پروبلەمالىق اكتيۆتەردىڭ كولەمى ارتقانىمەن, ولاردىڭ جالپى اكتيۆتەر كولەمىندەگى ۇلەسى ايتارلىقتاي وزگەرگەن جوق. قارجىلىق تۇراقتىلىققا قاۋىپ توندىرەتىن تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋدىڭ شاپشاڭ وسۋىنەن تۋىندايتىن تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا باعىتتالعان ماكروپرۋدەنتسيالىق ساياساتتى قاتاڭداتۋ جونىندەگى جوسپارلاردى وڭ باعالاۋعا بولادى», دەي كەلە, حۆق ىشكى جانە سىرتقى تاۋەكەلدەردى ءبولىپ قاراستىرادى.
ىشكى تاۋەكەلدەر:
- ءوسىمنىڭ تومەندەۋى;
- ينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ ارتۋى.
«قۇرىلىمدىق رەفورمالاردى جىلدامداتۋ جانە جەكە سەكتوردى دامىتۋ ورتا مەرزىمدى بولاشاقتا بولجاممەن سالىستىرعاندا ەكونوميكانىڭ نەعۇرلىم جوعارى ءوسۋ قارقىنىن قامتاماسىز ەتە الادى», دەيدى بۇل ورايدا.
سىرتقى تاۋەكەلدەر:
- بەلگىسىزدىكتىڭ كۇشەيۋى, سونىڭ ىشىندە – الەمدىك ساۋداداعى شيەلەنىس, مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى, قارجىلىق شارتتاردىڭ قاتاڭداۋى, قازاقستاننىڭ ساۋدا-سەرىكتەس ەلدەرىندەگى ءوسىم قارقىنىنىڭ باياۋلاۋى.
حۆق ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرىپ, ورنىقتى ءوسىمدى جوعارىلاتۋ ءۇشىن مەيلىنشە شەشىمتال قۇرىلىمدىق رەفورمالار كەرەك دەگەن كەڭەس بەرەدى.
«قازاقستان ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا, تسيفرلاندىرۋعا, جاساندى ينتەللەكتىگە, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن لوگيستيكاعا ينۆەستيتسيا تارتۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. ينفلياتسيالىق ەمەس ورنىقتى ءوسىم قارقىنىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قۇرىلىمدىق رەفورمالار كەرەك, ولار – مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن ازايتۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن نىعايتا ءتۇسۋ, ەڭبەك جانە تاۋار نارىقتارىن رەتتەۋ شارالارىن جەتىلدىرۋ, سونداي-اق ەكونوميكا مەن ساۋدانى ءارتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋ», دەپ مالىمدەيدى.
