«مەن ولگەندە ەل قالاعانىن ايتسىن. بىراق «بايلىعىن ارعى دۇنيەگە الىپ كەتپەدى, ءبارى قالدى» دەپ ايتقانىن قالامايمىن. باي بولىپ ءولۋ – ماسقارا», دەپ جازدى ول.
ب.گەيتستىڭ جەكە قورى كەيىنگى 25 جىلدىڭ ىشىندە جوق-جىتىككە 100 ملرد دوللار شاماسىندا كومەك ۇلەستىرگەن ەكەن. بۇل – كوپكە ۇلگى بولارلىق تاماشا ءىس. «قايىرىمدىلىق جاساساڭ, قايىرىن ءوزىڭ كورەسىڭ» دەيدى حالىق دانالىعى. ءبىزدىڭ دىنىمىزدە دە, ۇلتتىق دۇنيەتانىمدا دا وزگەگە قولۇشىن سوزۋ, قولداۋ مەن كومەك بەرۋ ءاردايىم ساۋاپتى امال سانالعان. قولىندا بار دۇنيەسىن ەلمەن ءبولىسىپ, قايمانا جۇرتقا قارايلاسۋدى پارىزى ساناعان اتىمتاي جومارتتار از ەمەس. ونداي جارقىن مىسالداردى بۇگىنگى ومىرىمىزدەن دە كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى.
قازىرگى قوعامدا جۇرتتى الاڭداتىپ وتىرعان ەڭ باستى الەۋمەتتىك ماسەلەنىڭ ءبىرى – باسپانا. ون ەكى مۇشەسى ساۋ, اياق-قولى ءبۇتىن ادامنىڭ ەڭبەك ەتىپ, تالپىنىپ, تالاپتانىپ ءجۇرىپ ءۇي الۋىنا مۇمكىندىك بار-اۋ. ال قوعامدا اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان, از قامتىلعان, مۇگەدەكتىككە شالدىققان, جاعدايى مۇشكىل وتباسىلار دا كوپ. ولار ءۇشىن باعاسى كۇن ساناپ كوتەرىلىپ بارا جاتقان پاتەر الۋ ماسەلەسى كوبىنە ارمان كۇيىندە قالا بەرەدى. قالتاسى قالىڭ ازاماتتار قولۇشىن سوزىپ كومەكتەسپەسە, تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتىپ وتىرعان كەيبىر جانداردىڭ ۇيگە قول جەتكىزۋى مۇمكىن ەمەس.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, قازاق ەلى ەشۋاقىتتا جەتىمىن جىلاتىپ, جەسىرىن قايعىرتپاعان, جاعدايى تومەن ادامىن دالادا تاستاماعان. بۇل مەيىرباندىقتىڭ بۇگىنگى ءبىر كورىنىسى حالىقتان جىلۋ جيناۋ ارقىلى مۇقتاج جاندارعا باسپانا الىپ بەرىپ جاتقان ءتۇرلى قورلار مەن جوبالاردى ايتۋعا بولادى. سونىڭ ءبىرى – قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «زەكەت جانە قايىرىمدىلىق» قورىنىڭ 2018 جىلى قۇرىلعان «ەل ۇلەسى – پاتەرگە» اتتى بىرەگەي جوباسى.
الەۋمەتتىك جەلىدەن وسى قور ارقىلى تالاي ادامنىڭ باسپانالى بولىپ جاتقانىن كورىپ ءجۇرمىز. قوردىڭ ديرەكتورى ماقساتبەك قايىرعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, قايىرىمدىلىق اكتسياسى باستالعالى 7 جىلدىڭ ىشىندە قور 835 ادامعا باسپانا سىيلاعان. ونىڭ ىشىندە ۇزاق جىلدان بەرى پاتەردەن-پاتەرگە كوشىپ مەزى بولعان, جەرتولەدەن ايىرماشىلىعى جوق لاشىقتاردا تۇرىپ كەلگەندەر, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان كوپبالالى وتباسىلار, ت.ب. قاراپايىم ەل تۇرعىندارى از ەمەس. «ەل ۇلەسى – پاتەرگە» جوباسىنىڭ ءبىر ەرەكشە تۇسى – قايىرىمدىلىق اكتسياسى قازاق حالقىنىڭ تانىمىنداعى اسارعا ۇقسايدى. تەك اسار جاساۋشىلار قول كۇشىن ەمەس, قارجىلاي الەۋەتىن قولدانادى. كىم قانشا بەرەم دەسە دە ءوز ەركى. تيىننان تەڭگە قۇرالىپ, ول سوسىن مول قارجىعا اينالىپ, مۇقتاج وتباسىلارعا باسپانا بولىپ قايتىپ جاتىر», دەيدى «زەكەت جانە قايىرىمدىلىق» قورىنىڭ وكىلدەرى.
بىلتىر كوكتەمدە ەلىمىزدىڭ بىرنەشە وڭىرىندە الاپات سۋ تاسقىنى بولىپ, اۋىلدار سۋعا كەتىپ, جالعىز ۇيىندە جان باعىپ وتىرعان قانشاما قاراپايىم تۇرعىن باسپاناسىز قالدى. قىسىلتاياڭ شاقتا قور قىزمەتكەرلەرى دە شەتتە قالماي, باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن مۇقتاجدىڭ مۇڭىن ءبولىسىپ, «ەل ۇلەسى – پاتەرگە» جوباسى اياسىندا بىرنەشە وڭىردە تۇرعىندارعا پاتەر ۇلەستىرگەنىن كوزىقاراقتى وقىرمان جاقسى بىلەدى. اتاپ ايتقاندا, قمدب توراعاسى ارقالىق قالاسىنا ارنايى بارىپ, ءۇيى سۋعا كەتكەن 7 وتباسىنا باسپانا كىلتىن تابىستادى. سونداي-اق تاعى ءبىر پاتەر باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بايتەرەك اۋدانىندا تۇراتىن كوپبالالى وتباسىنا بەرىلدى.
«ەل ۇلەسى – پاتەرگە» جوباسىنىڭ تاعى ءبىر ماقساتى – اۋىل-ايماقتاعى مەشىتتەردە ايلىقسىز قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ءدىن قىزمەتكەرلەرىن قولداۋعا باعىتتالعان. وسىلايشا, 2022 جىلدان بەرى اكتسيا اياسىندا باسپاناعا مۇقتاج مەشىت قىزمەتكەرلەرىنە ءۇي الىپ بەرۋگە, مەشىت جانىنان سالىنعان قىزمەتتىك پاتەرگە ورنالاستىرۋعا جول اشىلدى.
بىرنەشە جىلدان بەرى ەل تۇرعىندارىنا باسپانا سىيلاپ جۇرگەن تاعى ءبىر ۇجىم – «حارەكەت» قايىرىمدىلىق قورى. بۇل قوردىڭ تاريحى 2017 جىلى Facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندە گۇلميرا مۇحانقىزىنىڭ «1000 تەڭگەگە باسپانا» دەگەن ۇرانىمەن باستالعان. ياعني «ەگەر 1000 ادام 1000 تەڭگەدەن جيناسا, ءبىر مۇقتاج وتباسى ءۇشىن كەم دەگەندە ءبىر ءۇي ساتىپ الۋعا بولادى» دەگەن ويمەن العاشقى قايىرىمدىلىق جۇمىسى باستاۋ الىپ, كەيىن ىزگى ءىس جالعاسىن تابا كەلە, «حارەكەت» قورى قۇرىلادى. قورعا «ونەر قىراندارى» تەاترىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, قوعام قايراتكەرى ماديار سەرىكباەۆتىڭ قۇرىلتايشى رەتىندە قوسىلۋى قايىرىمدىلىق جۇمىسىنا جاڭا سەرپىن بەردى. بۇگىندە گۇلميرا مۇحانقىزىنىڭ ءىسىن ونىڭ قىزى, قوردىڭ قازىرگى ديرەكتورى ايدانا قالدىبەكقىزى جالعاستىرىپ, مۇقتاج جاندارعا قۋانىش سىيلاپ كەلەدى.
وسى كۇنگە دەيىن قور ارقىلى 1095 وتباسىنا باسپانا بەرىلگەن. بۇل قور دا حالىقتىڭ كومەگى ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. بەلگىلى بانكتىڭ قوسىمشاسى ارقىلى «حارەكەت» قورىنىڭ ەسەپشوتىنا كەز كەلگەن ادام قالاعان كومەگىن جولداۋىنا, سول ارقىلى قايىرىمدىلىق ىسىنە اتسالىسۋىنا مۇمكىندىگى بار.
«بىزگە كوبىنە مۇقتاج جاندار وزدەرى حابارلاسادى. كەيدە جاناشىر ازاماتتار زۆونداپ, جاعدايى مۇشكىل وتباسىلاردىڭ مەكەنجايىن بەرەدى. قور وكىلدەرى, ەرىكتىلەر سولارعا ارنايى بارىپ, تەكسەرەدى. ءبىزدىڭ ولشەمىمىز بويىنشا ەڭ الدىمەن اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جەتىم-جەسىرلەر, 1–3 توپتاعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار نەمەسە سونداي بالانى باعىپ وتىرعان ادامدار, كەمىندە 7 بالاسى بار وتباسىلار تاڭداپ الىنادى. ولار ءبىزدىڭ تەكسەرۋدەن وتكەننەن كەيىن كەزەككە قويىلىپ, بىرتىندەپ باسپانا بەرىلەدى», دەيدى قور وكىلى ءالىمجان بەكجان ۇلى.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسىدان بىرەر اي بۇرىن قور تاراپىنان «200 كۇندە – 200 باسپانا» اتتى بىرەگەي اكتسيا باستاۋ العان. ونىڭ ماقساتى – كۇنىنە ءبىر وتباسىنى باسپانامەن قۋانتۋ. بۇگىنگە دەيىن اكتسيا اياسىندا 60-تان استام وتباسىنا ءۇي بەرىلگەن. ىزگى باستاما جالعاسىن تاۋىپ جاتىر.
ايتا كەتسەك, قازىر قوعامدا حالىقتان جىلۋ جينايتىن ءتۇرلى قورلار مەن ادامدارعا دەگەن سەنىمسىزدىك بەلەڭ العانى بەلگىلى. ول نەگىزسىز دە ەمەس. ويتكەنى قايىرىمدىلىق جاسايمىز دەگەن جەلەۋمەن حالىقتىڭ قاراجاتىن جەكە باس پايداسىنا جۇمساعان الاياقتار دا بارشىلىق. ونىڭ كەيبىرى ۇستالىپ, قىلمىسى اشكەرەلەنىپ, ەل الدىندا ماسقارا بولعانىن كورىپ ءجۇرمىز.
دەگەنمەن حالىقتىڭ دا, قۇدايدىڭ دا العىسىنا بولەنەيىن دەگەن ماقساتپەن شىنايى نيەت ەتىپ, ەل-جۇرتقا كومەك قولىن سوزىپ جۇرگەن پاراسات يەلەرى دە ارامىزدا از ەمەس. ءبىز ايتىپ وتىرعان «زەكەت جانە قايىرىمدىلىق», «حارەكەت» قورلارى سولاردىڭ قاتارىندا. ولار حالىقتان تۇسكەن ءاربىر تيىننىڭ ەسەبىن بەرىپ, ونى مۇقتاجدىڭ مۇڭىن تارقاتۋ جولىندا جۇمساپ ءجۇر.
بۇل قايىرىمدىلىق ىسىنە ءاربىر جان اتسالىسا الادى.
