كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
اقش-تىڭ كەنەدي اۋەجايىندا دجون سميت ەسىمدى كىسى, كەزىككەن ادامعا «دۇنيەدەگى ەڭ جامان نارسە نە؟» دەگەن سۇراق قويادى. كەنەت ءبىر موناحتىڭ الدىنا كەلىپ:
– دۇنيەدەگى ەڭ جامان نارسە نە؟ – دەيدى سۇراعىن قايتالاپ.
سوندا موناح:
– سەن كىمسىڭ؟– دەيدى.
– مەن – دجون ءسميتپىن!
– ول جاي عانا ەسىمىڭ عوي, سەن كىمسىڭ؟
– مەن ءجۋرناليسپىن! – دەيدى دجون.
– ول سەنىڭ اتقاراتىن قىزمەتىڭ عوي, سەن كىمسىڭ؟
– اداممىن!
– بۇل سەنىڭ بيولوگيالىق اتاۋىڭ عوي, سەن كىمسىڭ؟
دجون ءۇنسىز قالادى.
– مىنە, دۇنيەدەگى ەڭ جامان نارسە – ءوزىڭنىڭ كىم ەكەنىڭدى بىلمەۋ, – دەيدى موناح.
راسىندا, دانىشپانداردى ويعا قالدىرعان بىرەگەي ساۋال وسى. «مەن كىممىن؟ نە ىستەپ ءجۇرمىن؟ قايدان كەلدىم؟ قايدا بارامىن؟»
«شىندى بiلمەك ويلاساڭ سەن,
الدىمەنەن جاندى بiل.
ەڭ كەرەكتi ءۇش سۇراقپەن,
جان قۇلاعىن قوي بۇراپ:
«كەلدiم قايدان؟ قايتسە پايدام؟
ولگەننەن سوڭ نە بولام؟
«مەن» دەگەن – جان, اقىل – اينام,
جوعالا ما سول شىن-اق»,
دەيدى ش.قۇدايبەردى ۇلى.
راسىندا, تولستوي ايتقانداي, «جان ءۇشىن سۇرگەن ءومىر راحات سىيلايدى دا, ءتان ءۇشىن سۇرگەن عۇمىر ازاپ تارتقىزادى». يمام رابباني «ماكتۋبات» كىتابىندا ءبىلىمدى اتاق پەن ماقتانعا جەتۋ ءۇشىن ىزدەنگەن عالىمنىڭ تاكاپپارلىعى ارتىپ, مىنەزى بۇزىلاتىنىن, ال اقيقات ماقساتپەن ىزدەنگەن عالىمنىڭ ادامدىعى كوركەيەتىنىن جازادى. ءوزىن تانۋ, ءوزىڭنىڭ كىم ەكەنىڭدى ءبىلۋ ادامدىق مۇرات دەسەك, وسى مۇرات جولىندا كۇرەسكەن جانداردىڭ ىرگەلى تۇلعاعا اينالعانىن كورەمىز. دەمەك ءال-ءفارابيدىڭ پىكىرى راستىققا جاقىن. «كەمەلدىككە ۇمتىلۋ – ءومىردىڭ ءمانىن قۇرايدى».
