ماقساتى قانداي؟
كليكبەيت (clickbait – «كليكتەرگە ارنالعان قارماق») – نازار اۋدارتۋ ءۇشىن ەلەكتىرۋشى تاقىرىپ پەن سۋرەتتەردى قولداناتىن ءادىس. كوبىنەسە ول اقپارات مازمۇنىنا سايكەس كەلمەيدى. باستى ماقسات – ادامدى سىلتەمەگە وتۋگە كوندىرىپ, سايتتىڭ قارالىم سانىن ارتتىرۋ ارقىلى جارنامادان پايدا تابۋ.
نەگە تانىمال؟
- حالىق نازارى ءۇشىن كۇرەس. اقپارات كوپ بولعان سايىن, ءاربىر وقىرمان ءۇشىن تالاس كۇشەيەدى.
- ۆيرۋس ەففەكتىسى. ادامدار ەموتسياعا تولى نەمەسە داۋلى تاقىرىپتاردى ءجيى بولىسەدى.
- قارجىلىق پايدا. قارالىم نەعۇرلىم كوپ بولسا, جارنامادان تۇسەتىن تابىس تا سوعۇرلىم جوعارى.
نەسىمەن قاۋىپتى؟
- مانيپۋلياتسيا جانە الداۋ. كليكبەيت كوبىنە جالعان اقپاراتپەن الدايدى. مىسالى, «الەمدە بۇل ونىمگە تىيىم سالىندى!» دەگەن تاقىرىپ جاي عانا ديەتالىق توقاشتىڭ جارناماسى بولۋى مۇمكىن.
- اقپارات قۇرالدارىنا سەنىمنىڭ تومەندەۋى. ەگەر وقىرمان ۇنەمى اسىرا سىلتەگەن نەمەسە جالعان تاقىرىپتارعا تاپ بولسا, جاڭالىقتار كوزىنە سەنۋدەن قالادى. بۇل بولاشاقتا جۋرناليستيكا مەن بلوگەرلەردىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەدى.
- جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋى. كليكبەيت ادام ەموتسياسىنا اسەر ەتىپ, دۇربەلەڭ تۋدىرۋى مۇمكىن. اسىرەسە, ساياسات پەن مەديتسينا تاقىرىپتارىندا بۇل وتە قاۋىپتى. مىسالى, «عاجايىپ ەم» تۋرالى جالعان جاڭالىقتار ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا زيانىن تيگىزۋى مۇمكىن.
- اقپاراتتىق شارشاۋ. شۋلى تاقىرىپتاردىڭ ۇزدىكسىز اعىنى ادامنىڭ ميىنا شامادان تىس سالماق ءتۇسىرىپ, اقپاراتتى سىني تۇرعىدان باعالاۋ قابىلەتىن تومەندەتەدى. سونىڭ سالدارىنان جۇرت جاڭالىقتاردى مۇلدە وقىمايدى نەمەسە ءۇستىرت قابىلدايدى.
- قارجىلىق قاتەر جانە كيبەرقاۋىپ. كەيبىر كليكبەيت سىلتەمەلەر كۇماندى سايتتارعا الىپ بارىپ, جەكە مالىمەتتەردى ەنگىزۋگە نەمەسە زياندى باعدارلامالاردى جۇكتەۋگە ماجبۇرلەۋى مۇمكىن.
كليكبەيت – نازار اۋدارتۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى. بىراق ونى شامادان تىس پايدالانۋ وقىرمانعا دا, باق-قا دا زيانىن تيگىزەدى. اقپاراتتى اقىلمەن تۇتىنۋ, سىني ويلاۋ – مانيپۋلياتسيالارعا الدانباۋدىڭ, اقپاراتتىق گيگيەنانىڭ باستى جولى.
