سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
العاشىندا جاڭادان قۇرىلعان كەشەندە 29 توننا بيداي ساقتالىپ, تاۋلىگىنە 300 توننا ۇن شىعارىلىپ وتىرىپتى. سونداي-اق جىلىنا 120 توننا جەم وندىرىلگەن. كەيىنەن كەڭەس ۇكىمەتى تاراپ, جۇمىسى باسەڭدەگەن كومبينات 1999 جىلى جاڭا قارقىنمەن قايتا جۇمىس ىستەي باستاعان. وسىدان بەس جىل بۇرىن جاڭا ەلەۆاتوردىڭ جۇمىسىن كۇشەيتۋ ءۇشىن قامباعا زاماناۋي قوندىرعىلار ورناتىلدى. كاسىپورىن اۋماعىندا جاڭا زاۋىت پايدا بولىپ, نەمىستىڭ «Retkus» اتتى قوندىرعىسى ىسكە قوسىلدى. ديىرمەن دە جاڭارتىلدى. ءونىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زامانعا ساي وندىرىستىك-تەحنولوگيالىق زەرتحانا اشىلدى. زەرتحاناداعى «SDmatik» قۇرىلعىسى ۇننىڭ ساپاسىن جان-جاقتى, مۇقيات تەكسەرىپ وتىرادى.
– مۇندا زەرتحاناشىلار دايىن قامىردىڭ ساپاسىن تەكسەرەدى. اتاپ ايتساق, ۇننىڭ كوتەرىلۋى, ساپاسى, ءبارى ارنايى اپپاراتتاردان وتەدى. الدىمەن قامباعا تۇسكەن بيدايدان سىناماعا از بولشەگىن الىپ, شاعىن ديىرمەنگە سالامىز. ودان شىققان ۇندى ارنايى اپپاراتتارعا سالىپ, تەكسەرەمىز. بارلىعى اۆتوماتتاندىرىلعان, – دەيدى وندىرىستىك ورتالىقتىڭ ديرەكتورى جانيا بەكباەۆا.
بيدايدىڭ باسىم بولىگى شىعىس قازاقستاننىڭ ەگىستىكتەرىنەن جينالادى. اسىرەسە گلۋبوكوە, سامار, شەمونايحا, كوكپەكتى اۋداندارىنان جەتكىزىلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, وسى وڭىردەگى ءونىمنىڭ اقۋىزى جوعارى, ساپاسى ارتىق. ونى زەرتحاناشىلار دا دالەلدەگەن. سوندىقتان شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان ماماندار دا ساپاعا قاراي جۇمىس ىستەيدى.
– ۇن جاساۋعا شىعىس قازاقستانداعى جەرى قۇنارلى اۋداندارىنان بيداي ساتىپ الامىز. سەبەبى بۇل جاقتىڭ كليماتى سالقىن. دەمەك بارلىق اۋداندارداعى بيداي بىردەي ەمەس. بىزدە ءوندىرىلىپ وتىرعان ۇن «اقمارال» دەگەن اتاۋمەن برەندكە اينالعان. سونىڭ ساپاسىن ءتۇسىرىپ الماۋ ءۇشىن تەكسەرىلگەن شارۋاشىلىقتارمەن عانا جۇمىس ىستەيمىز, – دەيدى شيكىزاتپەن قامتۋ ءبولىمىنىڭ مامانى داۋلەت اۋعانباەۆ.
ات شاپتىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان كاسىپورىندى ارالاپ ءجۇرىپ تۇسىنگەنىمىز, كۇزدىڭ كۇنى مۇنداعى قامبالارعا استىق تولتىرىلادى. ول ساپاسىنا قاراي سۇرىپتالادى. تۇقىمدىقتار جەكە توگىلەدى. ولاردى ساقتاۋ تەمپەراتۋراسى دا بار. سودان كەيىن ارنايى قالبىردان ءوتىپ, تازارتىلادى. زەرتحانادان وتكەن بيداي ديىرمەنگە جىبەرىلەدى. الىپ ديىرمەننەن جىلىنا 32 مىڭ توننا ۇن, 4,5 مىڭ توننا جەم وندىرىلەدى. قامبادا 48 مىڭ تونناعا دەيىن شيكىزات ساقتالادى. ديىرمەننەن شىققان دايىن ءونىم 25, 50 كيلوگراممدىق قاپتارعا قاپتالىپ, تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە جونەلتىلەدى. جونەلتۋدىڭ دە جولى وڭاي. كاسىپورىن اۋماعىنان تەمىرجول دا ءوتىپ جاتىر. ۆاگون-ۆاگون ۇن شىعاراتىن كاسىپورىندار شىعىستا وسى عانا. مۇنىڭ ءبارى قاراپايىم جۇمىسشى ەڭبەك ادامدارىنىڭ قولىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. تەحنولوگيا دامىپ, بارلىعى اۆتوماتتاندىرىلسا دا, «وسكەمەن ۇن تارتۋ كومبيناتىندا» 200-گە جۋىق ادام قىزمەت اتقارادى.
– اپپاراتتان ساۋلاپ تۇسكەن ۇندى قاپتاپ, قاپتىڭ اۋزىن تىگىپ, كونۆەيەرگە جىبەرىپ تۇرامىن. ول جاقتان جۇك كوتەرۋشى باقشالاپ جينايدى. كۇنىنە مىڭعا دەيىن ۇن قاپتايمىز, – دەيدى اپپاراتتىڭ قۇلاعىندا تۇرعان بارشاگۇل قامبەتاي.
بارىنەن دە يىعىنا 50 كيلوگرامم ۇن سالىپ, ونى جيناستىرىپ جۇرگەن جۇكشىنىڭ ەڭبەگى ەرەن ەكەن. كۇنىنە ون ەمەس, مىڭ قاپقا دەيىن ۇن كوتەرۋ ناعىز مىقتىلىق. سوعان قاراي جالاقىلارى دا جوعارى دەسەدى كاسىپورىن باسشىلىعى. ونىڭ تاعى ءبىر دالەلى, مۇنداعى جۇمىسشىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى بۇرىننان ىستەپ كەلە جاتىر. ۇن كومبيناتىنان تەك زەينەتكە شىعادى دەپ ازىلدەيدى ءوزارا. ءتىپتى زەينەتكە شىعىپ الىپ, جۇمىستارىن جالعاستىرىپ جۇرگەن ماماندار دا بارشىلىق. كەرىسىنشە, كەلىپ جاتقان جاس ماماندار دا جوق ەمەس. ولار كوبىنەسە ماركەتينگ جاعىمەن اينالىسادى.
– ۇزاق جىلدار بويى ەلىمىزدەگى ءىرى ناۋبايحانالار مەن ماكارون فابريكالارىنا ساپالى ۇن جەتكىزىپ كەلەمىز. كاسىپورىننىڭ ءونىمى نەگىزىنەن ىشكى نارىققا شىعارىلادى. ورتالىق ازياعا دا جونەلتىپ وتىرمىز. اتاپ ايتسام, وزبەكستان, قىرعىزستان, اۋعانستان ەلدەرىنەن سۇرانىس جوعارى, – دەيدى «وسكەمەن ۇن تارتۋ كومبيناتى» ساتۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى اسلان يبرايموۆ.
سۇرانىستىڭ وتە جوعارى ەكەندىگى اۋلاداعى ەرسىلى-قارسىلى ءجۇرىپ جاتقان جۇك كولىكتەرىنەن-اق بايقالادى. ودان بولەك, ۆاگوندارعا قانشاما قاپ ۇن تيەلىپ جاتىر. ايتقانداي, اپتانىڭ بەلگىلى ءبىر كۇندەرىندە جەكەلەگەن تۇرعىندار دا كاسىپورىن اۋماعىنان ارزان باعادا ۇن ساتىپ الۋلارىنا بولادى. ءونىمنىڭ باسىم بولىگى كوتەرمە ۇلگىمەن ساتىلاتىندىقتان, شاعىن قاپتامالارعا قاپتالمايدى. ەڭ باستىسى, ۇننىڭ قاي سورتى بولماسىن, جوعارى ساپالى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
