– نازىم, الدىمەن ءوزىڭدى تولايىم تابىسىڭمەن تاعى ءبىر مارتە قۇتتىقتايمىن. بوكسشىلاردىڭ اراسىنان تۇڭعىش بولىپ ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى اتاندىڭ. اسەرى قالاي ەكەن؟
– سەربيانىڭ نيش قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ اسەرىن تۋعان ەلگە تابانىمىز تيگەندە ەرەكشە سەزىندىك. ارينە, ەلدىڭ قوشەمەتى, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋى, اعايىن-تۋىستىڭ العاۋسىز كوڭىلى مەن رياسىز پەيىلىنە كومىلگەندە وزگەشە اسەرگە بولەندىم.
2012 جىلى قىتايدا وتكەن الەم چەمپيوناتىنا 19 جاسىمدا العاش رەت قاتىسىپ, جارتىلاي فينالدا ءسۇرىنىپ, قولا مەدالدى قاناعات تۇتتىم. ماراپاتتاۋدان كەيىن ەرتەڭىنە ەرتە تۇرىپ جۇگىرۋگە شىقسام, تايلاندتىق بوكسشى قىزدار دا ازىرلىككە كىرىسىپتى. سوندا وزىمە ءوزىم ەسەپ بەردىم. «مىنە, جاستاردان ەرەسەكتەر قاتارىنا قوسىلىپ, الەم چەمپيوناتىنا تۇڭعىش قاتىستىم, ەنشىمدە – قولا مەدال. دەمەك التىن جۇلدە الۋعا دا قايرات-كۇشىم جەتەدى», دەپ توپشىلادىم. 2014 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ قالاسىندا تۇعىردا تۇرىپ ءانۇرانىمىزدى شىرقاعاندا, ودان كەيىن 2016 جىلى استانادا ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى اتاعى بۇيىرعاندا, ەندى مىنە, سەربيا ارەناسىندا ءۇشىنشى رەت التىن مەدالدى موينىما ىلگەندە 13 جىل بۇرىنعى كورىنىس كوز الدىما كەلە بەردى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن – ازامات قۇسايىنوۆ
– جاھاندىق دوداعا ازىرلىكتىڭ قانشالىقتى جوعارى دارەجەدە وتكەنى قىزدارىمىزدىڭ جەكپە-جەكتەرىنەن بايقالدى. 12 بوكسشىنى ايقاسقا سالىپ, 3 التىن, 2 كۇمىس, 1 قولا مەدال ەنشىلەۋ از تابىس ەمەس.
– بۇل جەتىستىك ۇجىمنىڭ ىنتىماقتى جۇمىسىنىڭ وتەۋىنە بۇيىرعان نەسىبە دەر ەدىم. سەربياعا اتتانعانعا دەيىن الماتى وبلىسىنداعى وليمپيادالىق دايارلاۋ ورتالىعىندا وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن وتكەردىك. ودان كەيىن ماسكەۋ قالاسىندا بىرلەسكەن جاتتىعۋ بولدى. فيزيكالىق ازىرلىككە كوپ كۇش سارقىدىق. سونىڭ يگىلىگىن الەم چەمپيوناتىندا كوردىك. ماسەلەن, ءوزىم جارتىلاي فينالعا دەيىنگى ەكى جەكپە-جەكتى مەرزىمىنەن بۇرىن جەڭدىم. جارتىلاي فينالدىق سايىستا كۇشىم كەمىپ قالا ما دەپ ۋايىمدادىم. جوق, كەرىسىنشە, فينالعا تىڭايىپ شىقتىم. باپكەرلەردىڭ قۇرعان تاكتيكالىق جوسپارى تولىق اقتالدى. الەم چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا سۇرىنگەن ەلدانا ءتالىپوۆا مەن ۆيكتوريا گرافەەۆا كوڭىل كۇيلەرى سىنىق تارتىپ, جابىرقاپ ءجۇردى. مەن: «مويىماڭدار, الەم چەمپيونى اتانۋ جولىندا كوپ تەر توگۋ كەرەك. جاھاندىق دودانىڭ مەدال ولجالاۋ دا وڭاي تابىس ەمەس, بۇعان قولى جەتپەگەن ساڭلاقتار قانشاما», دەپ جىگەرلەندىرىپ, قاناتتاندىردىم.
الەم چەمپيوناتىندا جاينا شەكەربەكوۆا سەربيا قىزىنا ەسە جىبەردى. ءبىزدىڭ ەسەبىمىزدە, ول جەڭىلگەن جوق. بىراق الەم چەمپيوناتى سەربيادا وتكەندىكتەن بە, تورەشىلەر قارسىلاسىنا بۇرا تارتتى. ۇلتتىق قۇرامانىڭ كاپيتانى بولعاندىقتان, ءار بوكسشىنىڭ جەكپە-جەگىنە وزىڭنەن ارتىق ۋايىمدايسىڭ, جانكۇيەر بولاسىڭ.
وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى كەزىندە كۇندەلىكتى دايىندىقتى ءانۇران ايتۋمەن باستايمىز. سوندا كوزىمدى جۇمىپ «مەن الەم چەمپيونى اتانىپ, ءانۇراندى وسىلاي شىرقاسام» دەپ ارماندايتىن ەدىم. سول ماقساتىم ورىندالعانىنا تاۋبە دەيمىن. ادامدا ارمان تاۋسىلعان با, ءتورت دۇركىن الەم چەمپيونى اتانسام دەيمىن. ءۇش جىلدان اسا ۋاقىت قالدى, وليمپيادانىڭ دۋىنا قوسىلۋدى قالايمىن. بىراق قاي سالماقتا قاتىسارىم بەلگىسىز, ويتكەنى سالماق دارەجەسى وزگەرۋى مۇمكىن, ەل ىشىندەگى باسەكەلەستىك تە كۇن ساناپ كۇشەيىپ كەلەدى, جاستاردىڭ شوعىرى قالىڭ. دەسە دە ءبىر انىق نارسە – جاتتىعۋدى ەشقاشان توقتاتپايمىن. جاتتىعۋ مەنىڭ جۇمىسىم ىسپەتتى. ءبىر كۇن قول ۇزسەم, كادىمگىدەي كوڭىلىم قوڭىلتاقسىپ قالادى.
– بىلتىر فرانتسيادا وتكەن وليمپيادانىڭ جارتىلاي فينالىندا ءسۇرىنىپ, قولا مەدالدى قاناعات تۇتتىڭ. ەلگە كەلگەن سوڭ كوپ ۋاقىت وتپەي جاتتىعۋدى باستادىڭ.
– ءيا, پاريج وليمپياداسىندا قولا مەدال بۇيىردى. 2016 جىلى ريو وليمپياداسىنا بارعىم-اق كەلدى, الايدا سالماعىم 46 كگ-دان اسپايتىن ەدى. 2021 جىلى توكيو تورىندە تورتجىلدىقتىڭ دوداسىندا ايقاسۋعا كۇش سالدىم, بۇيىرمادى. مەنىڭ ارمانىم – وليمپيادانىڭ التىن مەدالى. سوعان جەتپەي توقتاماق ەمەسپىن. بىلتىر پاريجدەن ورالعان سوڭ دا بىردەن جاتتىعۋعا كىرىستىم, جىل سوڭىندا قاراعاندى قالاسىندا ەل چەمپيوناتى ءوتىپ, 48 كگ سالماقتا جەڭىسكە جەتتىم. جاراتقانعا شۇكىرشىلىك, ەلدىڭ ىقىلاسى, قوشەمەت-قۇرمەتى دە زور بولدى. مەملەكەت تاراپىنان, جەكەلەگەن ازاماتتار اتىنان بەرىلگەن سىيلىق تا جەتەرلىك. بىراق جاتتىعۋدى توقتاتپادىم.
جالپى, ءوزىم تويعا بارعاندى, توپتىڭ ورتاسىندا جۇرگەندى ونشا قالاي كورمەيمىن. سەنسەڭىز, ءبىر ەمەس, ەكى ءسىڭلىمنىڭ تويىنا قاتىسا العانىم جوق. وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنان قول ءۇزىپ كەتە المايسىڭ. كەيدە انام حابارلاسىپ, تۋىس-تۋعاننىڭ جاقسىلىعىنا شاقىرادى. مەيلىنشە تويدان ەمەس, جاتتىعۋدان قالماۋعا تىرىسامىن. دايىندىق كەزىندە ءبىر كۇن قول ۇزسەڭ, قايتا قالىپقا كەلىپ, قاتارعا قوسىلۋ ءۇشىن كوپ كۇشىڭدى سارقىپ الاسىڭ. پاريج وليمپياداسىنان كەلگەننەن كەيىن دە مەنى زالعا جەتەلەپ, قامشىلاعان سپورتقا دەگەن قۇشتارلىعىم شىعار. بىلتىرعى ەل چەمپيوناتىنا قاتىسپاسام دا, ۇلتتىق قۇراماداعى ورنىمدى ەشكىم تارتىپ الماس ەدى. بىراق بىرىنشىلىككە قاتىسىپ, 48 كگ سالماقتا كوشباسشى ەكەنىمدى دالەلدەدىم.
– بىلىكتى باپكەر دولكۋنجان كامەكوۆتىڭ ءتالىمىن الاسىڭ. سەربيادا وكتەن الەم چەمپيوناتىندا بۇل ماماننىڭ وزىڭنەن بولەك تاعى ەكى شاكىرتى فينالدا ايقاستى.
– اعايمەن جولىمدى تۇيىستىرگەن – قۇربىم رانو فارحاتوۆا. ول كەزدە «شاڭىراق» شاعىن اۋدانىنداعى سپورت مەكتەپ-ينتەرناتىندا وقيمىن. اتا-انام الماتى وبلىسى, ىلە اۋدانىنا قاراستى جەتىگەن اۋىلىندا تۇرادى. كانيكۋلدا قالاعا كەلگەندە رانونىڭ قاسىندا جۇرەمىن. جاتتىعۋىنا ەرىپ بارىپ, دولكۋنجان كامەكوۆتىڭ ءتالىمىن الدىم. جاتتىعۋ بارىسىندا ول كىسى: «مىنە, ارالارىڭدا بولاشاق الەم چەمپيونى ءجۇر», – دەپ مارتەبەمدى كوتەرىپ تاستادى. اللا اۋزىنا سالعان شىعار. سپورت مەكتەبىنە قابىلدانىپ, بوكسقا قادام باسقاننان جەكە باپكەرىم بولعان جۇمابەك ومىرزاقوۆ اعايىما ايتىپ, 2018 جىلدان بەرى دولكۋن اعايدىڭ كومانداسىنا قوسىلدىم. بىزدەن جاسى ەداۋىر ەرەسەك بولعانىنا قاراماستان, قاتار قۇربىمىزداي اڭگىمەلەسەدى. ءار بوكسشىنىڭ الەمىنە ءۇڭىلىپ, وي-پىكىرىمەن ساناسادى. «مەنىكى عانا دۇرىس» دەپ سىڭارەزۋلەمەيدى. قاتالدىعى دا بار, كەرەك جەرىندە ۇرسىپ, ءبارىمىزدى «قۋىرىپ» تا الادى. قازىرگى تاڭدا ونعا جۋىق شاكىرتى قۇراما كوماندا مۇشەسى. ءتالىمىن العان ساڭلاقتار وليمپيا ويىندارىنان, الەم, ازيا چەمپيوناتتارىنان ولجالى ورالىپ ءجۇر.
– ۇلتتىق قۇرامانىڭ ىنتىماعى قالاي؟
– بەرەكە تەك بىرلىگى جاراسقان ورتاعا ورنايدى. ۇجىمنىڭ اۋىزبىرلىگى, ءبىرىن-ءبىرى قولداۋى ەرەكشە. باپكەرلەردىڭ دە قامقورلىعى سەزىلەدى. مىسالى, سەربياداعى الەم چەمپيوناتى 8 ناۋرىز كۇنى باستالدى. حالىقارالىق ايەلدەر مەرەكەسىنە تۇسپا-تۇس كەلگەن دودانىڭ العاشقى كۇنى بىزگە ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلدى. ويىمىزدا ەشتەڭە جوق, قوناقۇيدەن شىعىپ تاڭعى جاتتىعۋعا ساپقا تۇردىق. ەلدوس سايدالين اعايىمىز باستاعان باپكەرلەر قۇرامى, بوكس فەدەراتسياسىنىڭ وكىلدەرى كەلىپ, قولدارىندا شوق-شوق گۇلدەرى بار, ءبارىمىزدى قۇتتىقتادى. ەرەكشە سەزىمگە بولەندىك. ويتكەنى باسقا ەلدەردىڭ بوكسشىلارىنا مۇنداي قۇرمەت كورسەتىلمەدى.
بوكسشى قىزداردىڭ ءوزارا سىيلاستىعى, دوستىعى كەرەمەت. ۆيكتوريا گرافەەۆا, ريما ۆولوسەنكو سىندى زامانداس قۇربىلارىمىز قازاقشا ۇيرەنىپ ءجۇر. انەل ساقىش سىندى جاستار ولارمەن قازاق تىلىندە اڭگىمە-دۇكەن قۇرادى. ۆيكتوريا باستاعان بوكسشىلار مەملەكەتتىك تىلدە ءتاپ-ءتاۋىر سويلەپ قالدى.
– 2028 جىلى لوس-اندجەلەس وليمپياداسىنىڭ التىنى بۇيىرۋىنا تىلەۋلەسپىز. وقىرمان كوڭىلىندە «نازىم بوكستى دوعارعان سوڭ قاي سالادا ەڭبەك ەتەدى» دەگەن سۇراقتىڭ قىلاڭ بەرەتىنى راس.
– بۇل ساۋال وزىمە دە ءجيى قويىلادى. باپكەرلىك شەبەرلىگىمدى شىڭداپ شاكىرت تاربيەلەسەم دەيمىن. كەلەشەكتە بوكس اكادەمياسىن, بولماسا زال اشىپ جاستاردى باۋلىعىم كەلەدى. «قويشى تاياعىنا, ديقان كەتپەنىنە ىقتيات بولسىن» دەگەندەي, اركىم ءوزىنىڭ جەتىك بىلەتىن ءورىسىن وركەندەتكەنى ءجون.
– بوكستان ۇلتتىق قۇرامانىڭ كاپيتانى رەتىندە كەيىنگى تولقىنعا قانداي كەڭەس ايتاسىڭ؟
– ەت پەن تەرىنىڭ اراسىنداعى جەلىك بيلەيتىن جاستىق شاقتا ءبارى بىردەن ورناي قالسا دەگەن دامەنىڭ دارمەن بەرمەيتىنى راس. الايدا قاي ىستە دە ادامدى وسىرەتىن اق ادال ەڭبەگى. بوكس مەنىڭ ومىرلىك وبرازىما اينالدى. 16 جاسىمنان باستاپ ۇلتتىق قۇراماداعى الدىڭعى تولقىننىڭ جاتتىعۋىنا قاتىسىپ, ءتالىم الدىم, تاجىريبە جينادىم. جەتىستىكتىڭ جولىندا قانشاما جەڭىلىسكە ۇشىرايسىڭ. وعان سىنىپ كەتپەۋ كەرەك. ماڭدايىنان اققان تەردىڭ تۇبىندە ناتيجەسى بولادى. سپورتتاعى تاۋداي ەڭبەكتىڭ وتەۋىنە بەرىلگەن سىي-سياپاتتىڭ ارقاسىندا اتا-انامدى اۋىلدان قالاعا كوشىرىپ اكەلدىم. باسقا دا باۋىر-تۋىسقا قارايلاسىپ جۇرەمىن. مەنىڭ ۇستانىمىم – ەشقاشان توقمەيىلسۋگە بولمايدى.
– ساتتىلىك تىلەيمىز, جازعى وليمپيادانىڭ التىنىن ولجالاعان ءساتىڭدى سۇيىنشىلەۋدى ءناسىپ ەتسىن!
اڭگىمەلەسكەن –
قۋانىش نۇردانبەك ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
