تەاتر • 13 مامىر, 2025

شوقتىعى بيىك دراما

50 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

استانا قالاسىنداعى ءازىربايجان مامبەتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك دراما جانە كومەديا تەاترىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, داڭقتى قولباسشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ءومىرىن وزەك ەتكەن «ار ادامى. باۋىرجان» اتتى دەرەكتى درامانىڭ پرەمەراسى ءوتتى.

شوقتىعى بيىك دراما

جەڭىستىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويى مەن باۋىرجان مو­مىش­ ۇلىنىڭ تۋعانىنا 115 جىل­دىعىنا وراي كورەرمەنگە جول تارتقان پەسانى بەلگىلى رەجيسسەر جۇلدىزبەك جۇمانباي ساحنالادى. كوركەم تۋىندىنىڭ ينستسەنيروۆكا اۆتورى – ارىپتەسىمىز, «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ اباي وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى باقىتبەك قادىر.

«بۇل – دەرەكتى دراما. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز, سوعىس جىلدارىنداعى حالىق باسىنا تونگەن ناۋبەت پەن تراگەديانى ساحنا ءتىلى ارقىلى قالىڭ كورەرمەنگە ءتۇيسىندىرۋ. ەل باسىنا كۇن تۋعان الماعايىپ زاماندا ناعىز ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتكەن باتىر باۋىرجاننىڭ جاۋىنگەرلىك رۋحى, ادىلەت پەن ادامگەرشىلىك تۇرعىداعى بەرىك ۇستانىمى كەز كەلگەن ازاماتتى پاتريوتيزمگە باۋليتىنى انىق. ءبىز تاريحتى تەرەڭ ءتۇسىندىرۋ ءھام باۋىرجانداي باتىردىڭ تۇلعاسىن تانىتۋ ارقىلى جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا وتانسۇيگىشتىك, ادالدىق, نامىسشىلدىق سياقتى اسىل قاسيەتتەردى سىڭىرە الامىز», دەيدى رەجيسسەر.

ۆا

جۇلدىزبەك جۇمانباي بۇعان دەيىن «قارا», التىباقان», «بوپاي حانىم», «جۋسان ءيسى» سەكىلدى پەسالارمەن ەلگە تانىلعان تالانتتى رەجيسسەر. ءازىربايجان مامبەتوۆ اتىنداعى تەاتردىڭ بارلىق اكتەر قۇرامى قاتىسقان قويىلىمدا دا سول ۇدەدەن شىعىپتى. ماسەلەن, تاريحي تۋىندى مايداندا شەيىت كەتكەن بوزداقتاردى ءبىر مينۋت ۇنسىزدىكپەن ەسكە الۋمەن باستالادى. سوعىس دالاسىندا اجال قۇشقان ساربازداردىڭ كيىمدەرىن شەشىپ, قارۋ-جاراعىن ساحنادا قالدىرۋى, ونى ساربازداردىڭ انالارى مەن جارلارى كەلىپ قۇشىپ, جوقتاۋ ايتۋى سەكىلدى ادام جانىنا قوزعاۋ سالاتىن كورىنىس كوپ. قازاقستاننىڭ رەسەيگە قوسىلۋىنىڭ 250 جىلدىعىن تويلاپ, ەلگە برەجنەۆ كەلىپ جاتقاندا باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ قايتىس بولعانى, «كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى» اتاعى كەش بەرىلگەنى, ساحنانىڭ قۇرمەت تاقتاسىنا اينالىپ كەتەتىنى سەكىلدى جايتتاردى ساحنا تىلىندە سويلەتۋدە رەجيسسەر از ىزدەنبەگەنى كورىنىپ تۇردى. ساحنا تورىندەگى قارت باۋىرجان مەن جاس باۋىرجاننىڭ اراسىنداعى كەڭىستىك تە كورەرمەننىڭ وتكەن مەن بۇگىنگە الما-كەزەك كەدەرگىسىز ساياحات جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, قويىلىم اۆتورلارى ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاستار, ۆولوكولام تاس جولىنداعى قيان-كەسكى ۇرىس, پانفيلوۆ ديۆيزياسىنىڭ «گۆارديا» اتاعىنا يە بولۋى سياقتى تاريحي وقيعالاردى بىرىنەن كەيىن ءبىرىن ءساتتى ورۋگە جول تاپقان. قىسقارتا ايت­قاندا رەجيسسەردىڭ وسىنداي ۇتىمدى شە­شىمدەرىنە ريزا بولدىق.

«بۇل تۋىندىدا باۋىرجان مومىش- ۇلىنا قاتىستى دەرەكتەردى سۇزگىدەن وتكىزىپ, «ەلگە بەرەرى بار-اۋ» دەگەن وقيعالاردى شىعارمانىڭ ارقاۋى ەتىپ الدىق. ارينە, ءبىر قويىلىم اياسىندا ارى مەن نامىسىن جانىنان ارتىق قويعان باۋىرجان مومىش ۇلى سەكىلدى تۇلعانىڭ بۇكىل عۇمىر بايانىن اڭگىمەلەپ شىعۋ قيىن. بىراق ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبارىن قامتۋعا تىرىستىق», دەيدى باقىتبەك قادىر.

رو

باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ جاس كەزىن سومداعان ءامىرحان ورازباق وسى رولدەن سوڭ مىنەزىندە دە وزگەرىس بولعانىن, سوڭعى كەزدەرى ادامداردىڭ كوزىنە تىكە قاراپ سوي­لەيتىنىن ايتادى.

«اكتەردىڭ باستى ماقساتى – كەيىپكەردىڭ شىنايى بولمىسىن تانىتۋ. سوندىقتان دا اتامىزدىڭ سويلەۋ مانەرىن, داۋىس ىرعاعىن ساقتاي وتىرىپ, بىربەتكەي مىنەزى مەن باتىرلىق مىسىن كورەرمەن جۇرەگىنە جەتكىزۋ وڭاي ەمەس. ماسەلەن, سوعىستان جارادار بولىپ قايتپاق ءۇشىن ءوز قولىن ءوزى اتىپ تاستاعان جاۋىنگەردى مومىش ۇلىنىڭ جازالايتىن ءساتىن الى­ڭىزشى. بۇكىل باتالوننىڭ الدىندا قورقاق ساربازدى اتقىزىپ تاستايدى. وزگەلەرگە ساباق بولسىن دەگەن باتىردىڭ ويىن, سول ساتتەگى بىردە ءجىبىپ, بىردە قاتاياتىن پسيحولوگياسىن مەيلىنشە ءدال بەرۋگە تىرىستىم», دەيدى ءامىرحان ورازباق.

باۋىرجان مومىش ۇلى ءوز شىعارما­سىندا الگى جازالاعان جاۋىنگەرىنىڭ مايدان دالاسىندا ەرلىكپەن قازا تاپقانى تۋرالى قۇجات تولتىرىپ, جوعارىعا ەسەپ بەرگەنىن جازادى. وسىلايشا, باتىر اتامىز ساتقىندىق جاساعان ساربازدىڭ ەلدە قالعان وتباسىنىڭ قۋعىن كورىپ, كوزتۇرتكى بولماۋ ءۇشىن باسىن قاتەرگە دە تىگەدى. ارينە, مۇنداي تاۋەكەلگە «ار ادامى» عانا بارا الاتىنى حاق. بىراق وكىنىشتىسى سول, اۆتورلار وسى دەرەكتى ەسكەرمەگەن سەكىلدى. ياكي, ولار بۇل جايتتىڭ باسىن ادەيى اشىق قالدىرعان بولۋى دا مۇمكىن.

باۋىرجان مومىش ۇلى – ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى قازاق حالقىنىڭ قانداي باتىر حالىق ەكەنىن تانىتقان تۇلعا. قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان كەڭەستىك جۇيەنىڭ تەپەرىشىن كورىپ, دەر كەزىندە باتىر اتاعىن دا الماعان وعلان تۋرالى ءالى تالاي ساحنالىق قويىلىمدار قويىلارى ءسوزسىز. سول قويىلىمداردىڭ ىشىندە «ار ادامى. باۋىرجان» دەرەكتى دراماسىنىڭ شوقتىعى بيىك بولارىنا سەنەمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار