سۋرەتتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, حالىق قاھارمانى ساعادات نۇرماعامبەتوۆ پەن مايدانگەر جۋرناليست مۇسا دىنىشەۆ تاسپالانعان. قاس-قاعىم ءساتتى تاريحقا اينالدىرعان فوتوكادر قالامىن قارۋ ەتكەن قايسار جاننىڭ كوزى تىرىسىندە ەرەكشە قادىر تۇتقان مۇرالارىنىڭ ءبىرى بولىپتى. بۇگىندە دىنىشەۆتەر اۋلەتىنىڭ مۇراعاتىنداعى باعالى قازىنا سانالاتىن وسىناۋ سۋرەت تاريحتى تەك رەسمي قۇجاتتارمەن ەمەس, شىنايى ەستەلىكتەرمەن دە سەزىنۋگە بولاتىنىن كورسەتەدى. سۋرەتتىڭ قاي كەزدە, قالاي تۇسىرىلگەنى, بەينەدەگى تۇلعالاردىڭ تاعدىرىنا قالاي اسەر ەتكەنى تۋرالى كورنەكتى وپەرا ءانشىسى, ەڭبەك ەرى الىبەك مۇسا ۇلى دىنىشەۆ اڭگىمەلەپ بەردى.
«اكەم مۇسا دىنىشەۆ – ستالينگرادتان بەرلينگە دەيىنگى اۋىر مايدان جولىن ءجۇرىپ وتكەن. ول ستالينگراد شايقاسىنىڭ قاتىسۋشىسى ەدى. سوعىستىڭ العاشقى ەكى جىلىندا جاياۋ اسكەر قۇرامىندا ساياسي جەتەكشى (پوليترۋك) بولىپ قىزمەت ەتتى. سول كەزەڭدە جاياۋ اسكەردەگى ساياسي جەتەكشىلەرگە ءومىر وتە قاۋىپتى ەدى. سەبەبى نەمىس اسكەرى ءدال وسى لاۋازىم يەلەرىنە باعىتتاپ وق اتاتىن. سول قيىن-قىستاۋ زاماندا, تاعدىردىڭ قولداۋى بولار, اكەم ءتىرى قالدى. كەيىننەن ونى ستالينگراد ماڭىنداعى مايداندىق گازەت رەداكتسياسىنا اۋىستىرادى. ول جەردە ءار ۇلتتىڭ – قازاق, وزبەك, ۋكرايننىڭ رەداكتسياسى بولعان. اكەم وسى گازەتتە قازاق ءبولىمىنىڭ ءتىلشىسى رەتىندە قىزمەت ەتتى. ول مايدان شەبىندە ءجۇرىپ, ەلدەن اتتانعان جاۋىنگەرلەر تۋرالى وچەركتەر جازىپ, ولاردىڭ ەرلىگىن قاعاز بەتىنە ءتۇسىردى. اكەمنىڭ ارحيۆىندە ساقتالعان سيرەك سۋرەتتەردىڭ ءبىرى – قازاقستاننان شىققان ونەرپازداردىڭ مايدان دالاسىنا كونتسەرتپەن كەلگەن ءساتى. سول سۋرەتتەردىڭ بىرىندە ول ايگىلى ءانشى عاريفوللا قۇرمانعاليەۆپەن بىرگە تۇسكەن. ال ەڭ قۇندى ەستەلىكتىڭ ءبىرى – ساعادات نۇرماعامبەتوۆپەن تۇسكەن سۋرەت. ول 1945 جىلدىڭ مامىر ايىندا, بەرليندە تۇسىرىلگەن. سول كەزدە ساعادات اعامىزعا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلگەن ەدى. جاس وفيتسەردىڭ ەرلىگى تۋرالى جازۋ ءۇشىن اكەم ارنايى بارىپ, ونى ىزدەپ تابادى. ەكەۋى ۇزاق اڭگىمەلەسىپ, وچەرككە قاجەتتى ماتەريالدار جينايدى. كەيىن وسى سۇحبات نەگىزىندە ماقالا جازىلادى. ەكەۋى بىرگە سۋرەتكە تۇسەدى. بۇل – سوعىستىڭ سوڭعى كەزەڭىندە, جەڭىس كۇنىنىڭ قارساڭىندا ورىن العان تاعدىرلى كەزدەسۋ. ساعادات اعا مەن اكەم سوعىستان كەيىن ءومىر بويى ارالاس-قۇرالاس, سىيلاس دوس بولىپ ءوتتى. ءبىز دە ساعادات اعانىڭ ۇيىندە تالاي بولدىق. كەيىن ول كىسىمەن ءار جولىققان ساتىمدە سول بەرليندەگى تاريحي كەزدەسۋدى, ەكەۋىنىڭ اڭگىمەسىن, اكەمنىڭ ساعادات اعا تۋرالى جازعان وچەركىن ەسكە الاتىنبىز», دەيدى الىبەك دىنىشەۆ.
تاعدىر تابىستىرعان اعالى-ءىنىلى مايدانگەرلەردىڭ كەيىنگى ءومىر ونەگەسى ەلگە ءمالىم. «وتان گازەتىنىڭ» اسكەردەگى ءتىلشىسى بولعان مۇسا بوكەنباي ۇلى سوعىستان امان ورالعان سوڭ ۇلت باسپاسوزىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتتى. ەڭبەك جولىن «لەنينشىل جاس» (قازىرگى «جاس الاش») گازەتىنەن باستاعان ول «مادەنيەت جانە تۇرمىس» (قازىرگى «پاراسات») جۋرنالىنىڭ نەگىزىن قالاپ, ۇزاق ۋاقىت باس رەداكتور قىزمەتىن اتقاردى, قازكسر مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بولدى.
سوعىستان كەيىن ساعادات نۇرماعامبەتوۆ كەڭەس ارمياسىندا قىزمەت ەتتى. 1971 جىلى گەنەرال-لەيتەنانت شەنىن الدى. 1989 جىلى وتستاۆكاعا شىققانىمەن, ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعاننان كەيىن قورعانىس ىستەرى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتتىڭ توراعاسى, كەيىن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش قورعانىس ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدى.
وقىرمان نازارىنا ۇسىنىلىپ وتىرعان وسى ءبىر سۋرەتتىڭ تاساسىندا كوڭىلگە وي سالار كوپ دۇنيە جاتىر. ءبىر عانا سۋرەتتەن باستالاتىن ۇلكەن تاريح – ۋاقىت اعىمىندا ەستەلىكتەر كومەسكىلەنسە دە, شىن دوستىق پەن باتىرلىقتىڭ ءىزى ەشقاشان وشپەيتىنىن اڭعارتىپ تۇرعانداي.
الماتى
