يرانداعى جارىلىس قولدان جاسالدى ما

جارىلىس بولعان ايماققا يران پرەزيدەنتى ماسۋد پەزەشكيان ارنايى بارىپ, جاعدايدى ءوز كوزىمەن كوردى. سونىمەن قاتار رەسەي باسشىسى ۆلاديمير پۋتين يران ۇكىمەتىنىڭ سۇراۋىمەن ءورتتى سوندىرۋگە بىرنەشە ۇشاعىن كومەككە جىبەردى. بۇل تۋرالى رەسەيدىڭ تەگەرانداعى ەلشىلىگى مالىمدەدى.

يراننىڭ مەملەكەتتىك تەلەارناسىنا سۇحبات بەرگەن جەرگىلىكتى توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنىڭ وكىلى جارىلىستىڭ بىرنەشە كونتەينەردىڭ جارىلۋىنان بولعانىن حابارلادى. قازىر جارالانعانداردى مەديتسينالىق ورتالىقتارعا جەتكىزۋ جانە ەۆاكۋاتسيالاۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر.

پورتتاعى ءورت سالدارىنان جۇمىس ۋاقىتشا توقتادى. كوپتەگەن جۇمىسشىلاردىڭ سول ماڭدا بولعانى ەسكەرىلسە, قازا تاپقاندار مەن جارالانعاندار سانى ءالى دە ارتۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلدى. يراندىق اقپارات قۇرالدارى جارىلىستىڭ كۇشتى بولعانى سونشالىق, بىرنەشە شاقىرىم راديۋستاعى عيماراتتاردىڭ تەرەزەلەرى سىنىپ كەتكەنىن, ال اسپاندا الىپ ساڭىراۋقۇلاق تارىزدەس بۇلتتىڭ پايدا بولعانىن حابارلادى.

يران دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى حورموزگان پروۆينتسياسىندا توتەنشە جاعداي جاريالاپ, تۇرعىندارعا ۇيدەن شىقپاۋعا, تەرەزەلەردى جاۋىپ, ماسكا تاعۋعا كەڭەس بەردى.

وسى جاعدايعا بايلانىستى يراننىڭ بەلگىلى ساياساتكەرى, ءماجىلىس دەپۋتاتى مۇحاممەد سەرادج ارنايى مالىمدەمە جاساپ, جارىلىسقا ءيزرايلدىڭ قاتىسى بار دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل وقيعا كەزدەيسوق بولعان جوق. ء«بىزدىڭ قولىمىزدا ءيزرايلدىڭ بۇل ىسكە تىكەلەي قاتىسى بارىن دالەلدەيتىن ناقتى ايعاقتار بار»,  دەدى ول. دەپۋتاتتىڭ سوزىنشە, جارىلعىش زاتتار كونتەينەرلەرگە ولاردىڭ شىققان ەلىندە نەمەسە تاسىمالداۋ كەزىندە جاسىرىلعان بولۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار, ىشكى قاۋىپسىزدىككە جاۋاپتى قىزمەتتەردىڭ دە نازارىنان تىس قالماعان جايت — جارىلىس بىردەن ءتورت ءتۇرلى جەردە قاتار ورىن العان.

ازىرگە رەسمي ورگاندار جارىلعان كونتەينەرلەردىڭ ىشىندە ناقتى قانداي زاتتار بولعانىن اشىق جاريالاعان جوق. الايدا New York Times باسىلىمى يران يسلام رەۆوليۋتسياسى ساقشىلار كورپۋسىنىڭ بەلگىسىز وكىلىنە سىلتەمە جاساپ, جارىلىستىڭ ناتري پەرحلوراتىن ساقتاۋ كەزىندە ورىن العانىن حابارلادى. بۇل زات قاتتى وتىندى زىمىران قوزعالتقىشتارىن جاساۋ ءۇشىن پايدالانىلادى.

يراننىڭ مەملەكەتتىك اقپارات اگەنتتىگى دە جارىلىستىڭ حيميالىق زاتتار ساقتالعان كونتەينەرلەردەن شىققانىن راستاعانىمەن, ناقتى قانداي حيميالىق قۇرام تۋرالى مالىمەت بەرمەدى. Associated Press اگەنتتىگى ءوز كەزەگىندە جەكە كۇزەت كومپانياسى Ambrey دەرەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, ناۋرىز ايىندا پورتقا قىتايدان ناتري پەرحلوراتىن نەگىز ەتكەن زىمىران وتىنىنىڭ جەتكىزىلگەنىن جازدى.

Financial Times باسىلىمىنىڭ قاڭتارداعى اقپاراتى بويىنشا, بۇل وتىن يراننىڭ زىمىران قورىن تولىقتىرۋ ءۇشىن ساتىپ الىنعان. حاماس ۇيىمىمەن سوعىس كەزىندە يزرايلگە باعىتتالعان تىكەلەي شابۋىلداردان كەيىن يراننىڭ اسكەري قورى السىرەگەن بولاتىن.

Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, يران قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ وكىلى جارىلىس بولعان پورتتا اسكەري ماقساتتاعى ەشقانداي ماتەريال ساقتالماعانىن العا تارتتى.

ايتا كەتۋ كەرەك, بەندەر-ابباس پورتى ستراتەگيالىق ماڭىزى زور ورمۋز بۇعازىنىڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان. بۇل پورت يراننىڭ ەڭ ءىرى تەڭىز قاقپاسى سانالادى. وتكەن جىلى ەلدەگى كونتەينەر تاسىمالىنىڭ 85 پايىزى ءدال وسى پورت ارقىلى جۇزەگە اسقان بولاتىن. سونىمەن قاتار, مۇناي ەكسپورتىنىڭ دا ەلەۋلى بولىگى وسى جەردەن جونەلتىلەدى.

ەسكە سالا كەتسەك, 2020 جىلى ءدال وسى پورتتىڭ كومپيۋتەرلىك جۇيەلەرى كيبەرشابۋىلعا ۇشىراپ, سۋ جولدارى مەن اۆتوجولدار قوزعالىسىندا اقاۋلار تۋىنداعان ەدى. سول كەزدە Washington Post باسىلىمى بۇل شابۋىلعا ءيزرايلدى كىنالاعان بولاتىن.