قانداي قوعام بولسىن ايەلدەر مەن بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ ەڭ وزەكتى ماسەلە سانالادى. سوندىقتان دا بولار, مەملەكەتىمىز ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىپ, ءداستۇرلى وتباسى قۇندىلىقتارىن دامىتۋعا بارىنشا جاعداي جاساپ جاتىر. دەسە دە مامانداردىڭ ايتۋىنشا, وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ىسىندە كوبىنە جابىرلەنۋشىلەردىڭ قۇقىعى تولىق قورعالمايدى. وعان سەبەپ اكىمشىلىك نەمەسە قىلمىستىق ءىس تىركەلگەننەن كەيىن پوليتسيا ءىستى قولعا العانىمەن, شاعىمدانۋشى تاراپ ءوز قۇقىعىن قورعاۋعا كەلگەندە وسالدىق تانىتىپ, تايقىپ كەتۋ دەرەكتەرى كوپ. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ەلىمىزدەگى ايەلدەردىڭ باسىم بولىگى بالالارىنىڭ اكەسىز وسكەنىن قالامايدى. تولىق قاندى وتباسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن كۇيەۋلەرىنىڭ وزبىرلىعىن كەشىرۋگە دايىن.
اقمولا وبلىسى اكىمىنىڭ جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى كوميسسيا حاتشىلىعىنىڭ باس ينسپەكتورى ايناش عالىموۆا وسى ماسەلەگە توقتالا كەلىپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قاتىستى جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلگەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
ء«بىز كوپ جاعدايدا شاعىمدانۋشى تاراپتىڭ ماقساتى جۇبايىن تۇرمەگە قاماۋ ەمەس, كەرىسىنشە كۇيەۋلەرىنىڭ وسپادار مىنەز-قۇلقىن وزگەرتۋ ەكەنىن ءجيى بايقايمىز. سوندىقتان دا وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىقتى بولدىرماۋدىڭ جولىن ىزدەگەندە سانكتسيالاردى قاتايتۋمەن شەكتەلىپ قالماۋ كەرەك. ەل ازاماتتارىنىڭ جاقسى جالاقى تولەيتىن لايىقتى جۇمىسقا ورنالاسۋىنا, تۇرعىن ءۇي پروبلەمالارىن شەشۋگە, ءبىلىم دەڭگەيى مەن قۇقىقتىق ساۋاتىن ارتتىرۋعا, گەندەرلىك ستەرەوتيپتەردەن ارىلتۋعا, سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا باعىتتالعان جوبالاردى كوبەيتكەن ءجون. سوندا عانا قوعامداعى ابيۋزەرلەردىڭ ازايۋىنا قول جەتكىزەمىز», دەيدى ا.عالىموۆا.
سپيكەر ەلىمىزدە وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەسەتىن مامانداندىرىلعان بولىمشەلەر قۇرىلعانىن, بۇل بولىمشەلەر زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىن قورعاۋ ىسىندە ماڭىزدى قادامدار جاساپ, ىشكى ىستەر ورگاندارىمەن بىرلەسە جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
«قازىر اقمولا وبلىسى اۋماعىندا 9 داعدارىس ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. ءبىز سول ورتالىقتار ارقىلى تۇرمىستىق قيىندىققا تاپ بولعاندارعا پسيحولوگيالىق جانە زاڭگەرلىك كومەك كورسەتەمىز. 2024 جىلى داعدارىس ورتالىعىنا 219 ادام ورنالاستىرىلدى. ونىڭ ىشىندە 67 ايەل ادام, 152 بالا بار. سونداي-اق قاتەردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا پوليتسەيلەر مىڭنان اسا اگرەسسوردى باقىلاۋعا الدى», دەدى ول.
اقمولا وبلىسى اكىمىنىڭ جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى كوميسسيا حاتشىلىعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن دە بىرلەسە ءتۇرلى ترەنينگتەر, دارىستەر مەن كونسۋلتاتسيالار وتكىزگەن. ايناش عالىموۆا الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ۇزبەي جالعاستىراتىندارىن ايتا كەلىپ, ءاربىر بالانىڭ تولىققاندى پسيحيكالىق جانە تۇلعالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس ەكەنىمىزگە توقتالدى.
«بۇگىنگى تاڭدا جاھاندىق الەۋمەتتىك پروبلەمالاردىڭ ءبىرى بالالار اراسىنداعى – سۋيتسيد. جەتكىنشەكتەرىمىزدىڭ ءوز-وزىنە قول جۇمساۋىنا وتباسىلىق جانجال, جاۋاپسىز ماحاببات, قورقىنىش سەزىمى (قورقىتىپ-ۇركىتۋ) جانە بەلگىسىز سەبەپتەر اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقمولا وبلىسىندا بالالار اراسىندا 13 سۋيتسيد تىركەلدى. 2023 جىلى 11 جەتكىنشەك ءوز-وزىنە قول جۇمساعان ەدى. مۇنداي وقيعالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قازىر مەكتەپتەردە پسيحولوگيالىق قىزمەتتەر قۇرىلىپ, ديرەكتوردىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى, الەۋمەتتىك پەداگوگ, پسيحولوگ, سىنىپ جەتەكشىلەرى بىرلەسە كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. قازىر وبلىس بويىنشا 2028 بالا – پسيحولوگتەردىڭ باقىلاۋىندا», دەدى ا.عالىموۆا.
قازىر اقمولا وبلىسىندا پەداگوگ-پسيحولوگ ماماندار تاپشى. اقمولا وبلىسىنىڭ ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ شتاتتىق كەستەسىنە سايكەس 543,75 پەداگوگ-پسيحولوگ قىزمەت ەتۋگە ءتيىس. ونىڭ ىشىندە 553 مامان جۇمىسپەن قامتىلعان. ياعني وڭىردەگى مەكتەپتەر مەن تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ كوللەدجدەرىنە مامان جەتىسپەۋشىلىگى بار. سپيكەر بۇل پروبلەمانى پەداگوگ-پسيحولوگتەردىڭ جالاقىسىن ۇلعايتۋ ارقىلى شەشۋگە بولاتىنىن, بيىل وبلىستىق ءماسليحات سەسسياسىنا پەداگوگ-پسيحولوگتەردىڭ 594,8 ستاۆكاسى ءۇشىن 1 ملرد 350 ملن تەڭگە بولۋگە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلگەنىن ايتادى.
سونىمەن قاتار ايناش عالىموۆا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پسيحولوگيالىق قىزمەتتەرىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ويىن دا ورتاعا سالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2024 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ ءوڭىردىڭ 64 مەكتەبى مەن 2 كوللەدجىندە پيلوتتىق رەجيمدە «HR+» پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق مونيتورينگتىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى ەنگىزىلدى. بۇل جۇيەنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جوبانىڭ قاتىسۋشىلارىنا ادىستەمەلىك كومەك كورسەتەتىن ۇيلەستىرۋشىلەر تاعايىندالدى. الداعى وقۋ جىلىندا جوبانى بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ جاتىر.
2024 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ وڭىرلىك پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستاعان. ورتالىقتا سەنىم تەلەفونى تاۋلىك بويى (24/7) جۇمىس ىستەيدى. سپيكەر وسى ۋاقىت ارالىعىندا ورتالىققا مىڭنان اسا قوڭىراۋ تۇسكەنىن, سۇراقتار كوبىنە وتباسىلىق جاعداي, اتا-انالارمەن قارىم-قاتىناس, كاسىبي كۇيزەلىس ماسەلەلەرىنە قاتىستى بولعانىن, 246 جەكە قابىلداۋ جاسالىپ, تەلەفون ارقىلى 363 كەڭەس بەرىلگەنىن, ءار بەيسەنبى سايىن اتا-انالار, وقۋشىلار مەن پەداگوگتەرگە ارنالعان تىكەلەي ەفيرلەر ۇيىمداستىرىلعانىن, ورتالىق ماماندارى «بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى اۆتواگرەسسيۆتى مىنەز-ق ۇلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا ادىستەمەلىك ۇسىنىستار» باعدارلاماسىن ازىرلەگەنىن مالىمدەدى.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ مەن ءسۋيتسيدتى بولدىرماۋ ءۇشىن بالالاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋگە جاعداي جاساۋ كەرەك. اقمولا وڭىرىندە وقۋشىلاردىڭ ساباقتان تىس ۋاقىتتا ۇيىرمەلەر مەن سپورت سەكتسيالارىندا جاتتىعۋىنا دا باسا ءمان بەرىلەدى. مىسالى, 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وقۋشىلاردىڭ 96,6 پايىزى قوسىمشا بىلىممەن قامتىلعان. 2023 جىلى بۇل كورسەتكىش 82 پايىزدى قۇراعان. سونداي-اق «دانالىق مەكتەبى» كلۋبى ارقىلى مەكتەپ پەن اتا-انالار اراسىندا بايلانىس ورناتىلىپ, 117 مىڭعا جۋىق اتا-انا پەداگوگتەرمەن بىرلەسە بالالارىنىڭ تاربيەسىنە ارالاسۋىنا مۇمكىندىك العان.
«ەلىمىزدە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ كوپتەپ اشىلىپ جاتىر. وڭىرىمىزدە «Amanat» پارتياسىنىڭ باستاماسىمەن جەتى وتباسىن قولداۋ ورتالىعى قۇرىلدى. ول ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە 2025 جىلى 115,1 ملن تەڭگە قارجى ءبولىندى. ماسەلەن, 2025 جىلعى 1 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا وبلىستىڭ وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىنا 289 ازاماتتان ءوتىنىش ءتۇسىپ, 393 قىزمەت كورسەتىلدى», دەدى ا.عالىموۆا.
مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترىنىڭ 2024 جىلعى 14 ماۋسىمداعى №256-نق بۇيرىعى نەگىزىندە اقمولا وبلىسىنا قاراستى قوسشى, ستەپنوگورسك قالالارى مەن استراحان, اتباسار, بۋراباي, زەرەندى, شورتاندى اۋداندارىنىڭ اربىرىندە جەتى وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ جانىنان ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ادامداردى (وتباسىلاردى) قولداۋ جونىندەگى 89 ءموبيلدى توپ قۇرىلعان. بۇگىنگى تاڭدا موبيلدىك توپتاردىڭ كومەگىن جۇزدەن اسا وتباسى الىپ, ولارعا 233 قىزمەت ءتۇرى كورسەتىلگەن.
