ءىس-شارا 1941–1945 جىلدارداعى سوعىس ارداگەرلەرىن ەسكە الۋعا ارنالدى. جيىندا مايدانگەرلەردىڭ ۇرپاقتارى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.
ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ءىرى قاسىرەتتى سوعىسقا 1,5 ميلليوننان اسا قازاقستاندىق مايدانعا اتتانىپ, جارتىسىنان كوبى ەلگە ورالمادى. ولار كەۋدەسىن وققا توسىپ, بەيبىت كۇننىڭ ورناۋى جولىندا قىرشىننان قيىلدى. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن العان 500-دەن اسا جاۋىنگەردىڭ ىشىندە ەسىمى اتالاتىن باۋىرجان مومىش ۇلى, تولەگەن توقتاروۆ, ءاليا مولداعۇلوۆا, مانشۇك مامەتوۆا سىندى ەرجۇرەك قازاق باتىرلارىنىڭ ەرلىگىن وسكەلەڭ ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ ەنشىسىندە. تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ دە جەڭىسكە قوسقان ۇلەسى زور. ولار مايدان دالاسىنا تىلدان كۇش بەرىپ, وق-ءدارى, ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەك جەتكىزىپ وتىردى.
ورتالىق مەملەكەتتىك عىلىمي-تەحنيكالىق قۇجاتتاما ارحيۆىندە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان شاكەن ءماجيتوۆ, حاليدا مامانوۆا, باحيا اتشاباروۆ, ساكەن نۇعمانوۆ, سايىم بالمۇحانوۆ, اركادي دەەۆ, پاۆەل ماريكوۆسكي جانە ت.ب. كوپتەگەن جەكە تەكتىك قور يەلەرىنىڭ قۇجاتتارى ساقتالىپ تۇر. بۇل قۇجاتتاردى عالىمدار, جەكەلەگەن زەرتتەۋشىلەر عىلىمي زەرتتەۋ, تاريحتى قالپىنا كەلتىرۋ جانە تاريحي ءبىلىمدى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا پايدالانىپ جاتىر.
القالى جيىندى ورتالىق مەملەكەتتىك عىلىمي-تەحنيكالىق قۇجاتتاما ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى بايان جۇماتاەۆا جۇرگىزىپ, قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشتى.
« ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىس جولىندا ارداگەرلەرمەن قاتار تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ, ولاردىڭ قاتارىندا عالىمداردىڭ دا بار ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەنىمىز ءجون. ورتالىق مەملەكەتتىك عىلىمي-تەحنيكالىق قۇجاتتاما ارحيۆىندە ەلىمىزگە بەلگىلى كوپتەگەن عالىمنىڭ سوعىس كەزىندەگى ەڭبەكتەرىن دالەلدەيتىن قۇجاتتار جيناقتالعان. بۇگىندە وسى قۇجاتتار جاڭا زەرتتەۋلەرگە نەگىز بولىپ, تىڭ زەرتتەۋلەر جاسالىپ جاتىر», دەپ اتاپ ءوتتى ارحيۆ باسشىسى.
زۇلمات سوعىستىڭ ادامزاتقا اكەلگەن قاسىرەت-تاۋقىمەتى جايىندا تەك ارحيۆ قۇجاتتارىنان, مايدانگەرلەردىڭ ۇرپاقتارىنان ەستىپ بىلە الامىز. بۇگىندە قان مايدان-نىڭ ءتىرى كۋاگەرلەرىنىڭ قاتارى سيرەپ بارادى. تالاي بوزداق ەلگە ورالمادى. ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆ ديرەكتورى ءسابيت شىلدەباي باتىرلار ەرلىگىن دارىپتەۋ, ماڭگى ەستە ساقتاۋ ءۇشىن ارحيۆ قۇجاتتارىنىڭ اشىقتىعى مەن قولجەتىمدىگىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە توقتالدى.
جيىنعا قاتىسقان ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى گۇلجاۋحار كوكەباەۆا, دوتسەنت, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى گۇلبانۋ جۇگەنباەۆا, ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆ باس ساراپشىسى ەرمەك جاسىباەۆ, تاعى دا باسقا عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, مايدان دالاسىندا وت پەن وقتىڭ اراسىندا ارپالىسىپ, جەڭىس كۇنىنە جەتە الماي كەتكەن تالاي بوزداقتىڭ تاعدىرىنا قاتىستى دەرەكتەر ءالى دە قولجەتىمسىز. كوپتەگەن سوعىس قۇجاتىنىڭ عىلىمي اينالىمعا ەنبەۋى دەرەكتەردىڭ شەتەل ارحيۆتەرىندە ساقتالىپ وتىرعانىمەن بايلانىستى.
جيىن بارىسىندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قۇجاتتارى مەن ماتەريالدارى نەگىزىندە كورمە ءوتتى. ءىس-شاراعا قاتىسقان سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ ۇرپاقتارىنا قۇرمەت كورسەتىلىپ, قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريا ستۋدەنتتەرى, «سارىن» فولكلورلىق ءانسامبلى جانە «Just Dance» بي ستۋدياسىنىڭ بيشىلەرى مۋزىكالىق سالەمىن جەتكىزدى.
الماتى
