بەينەجازبانى ءوزىنىڭ «facebook» پاراقشاسىنا ءبولىسىپ, تەكسەرىس جۇرگىزۋدى تالاپ ەتكەندەردىڭ ءبىرى – وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى, قوعام بەلسەندىسى نيقانباي ومارحانوۆ.
«ۆەچەرنيايا كاراگاندا» تەلەگرام كانالىندا جاريالانعان قارقارالى ەرەكشە قورعالاتىن ۇلتتىق تابيعي پاركى اۋماعىنداعى اعاش دايىنداۋ ارەكەتى تۋرالى تۇسىرىلگەن ۆيدەو حاباردى كورىپ, Facebook پاراقشاما سالدىم. سارىارقانىڭ التىن ءتاجى, ءىنجۋ مارجانى اتالاتىن قارقارالى ۇلتتىق تابيعي پاركى – ءبارىمىزدىڭ ماقتانىشىمىز. سول سەبەپتى, قاتتى الاڭداۋشىلىق تۋدىراتىن ايماق. ءوز كوزىمىزبەن كورگەن, 1997–1998 جىلدارى ورتەنگەن مىڭداعان گەكتار ورمان القابى ءالى ەسىمىزدە. سول ءورتتى سىرتتان كەلگەن اسكەريلەر ەمەس, اۋدان حالقى ءوز كۇشتەرىمەن اۋىزدىقتاعانىن دا بىلەمىز. ەڭ ۇلكەن ماسەلە ءورت اۋىزدىقتالعاننان كەيىن ورىن الدى. ورتتەن دە جامان ناۋبەت, ورماندا اعاش ۇرلىعى باستالىپ, يە بەرمەي كەتكەن جاعدايدى دا كورگەنبىز. كۇيگەن اعاشتاردى تازالايمىز دەگەن سىلتاۋمەن قانشاما ساۋ اعاشتار وتالدى ساۋ اعاشتاردىڭ سىرت قابىعىن ازداپ كۇيدىرىپ, ورتەنگەن اعاش دەپ ارتتى. تۇنگى ۋاقىتتا «قاراعاندى-قارقارالى» تاس جولىندا اعاش تاسىعان جۇك كولىكتەرى جول بەرمەيتىن. مۇنداي ورماندى اياۋسىز وتاۋ, اعاش ۇرلاۋ بىرنەشە جىلعا سوزىلدى. 2000 جىلدىڭ باسىندا اۋدان باسشىلىعىنا كەلگەن كەزدە سول كەزدەردەگى اۋىل اقساقالدارى, سوعىس ارداگەرلەرى كەلىپ, الدىمىزعا «ورماندى قورعاۋ» دەگەن ءبىر عانا مىندەت قويدى. اۋدان ازاماتتارى, پوليتسياداعى جەكەلەگەن جاناشىر وفيتسەرلەر, ۇلتتىق پاركتەگى پاتريوت ازاماتتار, قالا جاستارى بولىپ, 2000–2002 جىلدار اراسىندا ورماندى ونداعان جابايى اعاش دايىنداۋشى ۇرىلاردان تولىق تازارتتىق. ولار قاراعاندىدان عانا ەمەس, پاۆلودار, سەمەي, ءتىپتى ومبى قالالارىنان بولىپ شىقتى. اۋدان باسشىلارىنىڭ ۇيىنە تەلەفون شالىپ, قوقان-لوقى كورسەتكەن دە ەدى. سول كەزدە ءبىرىنشى رەت «قازاقتەلەكوم» باسشىلىعى ۇيىمىزگە ءنومىر انىقتايتىن تەلەفون اپپاراتتارىن ورناتىپ بەردى. ورمان ۇرلىعىنا قارسى جۇمىس جاساعان ءبىر ازاماتتىڭ قوراسىنا دا ءورت قويعانى دا جادىمدا. ءبىزدى وبلىس اكىمى كامالتين مۇحامەدجانوۆ, وبلىستىق پوليتسيا باسشىسى, گەنەرال الەكساندر كۋلينيچ قولداپ, اعاش ۇرلىعىنا توسقاۋىل قويۋدا جان-جاقتى كومەك كورسەتپەگەندە جالعىز اۋداننىڭ ءالى كەلمەيتىن دە ەدى. جالپى اعاش ۇرلىعىنىڭ ءبارى, كەشەگى ۇلتتىق پارك باسشىلىعى جاۋابىنداعىداي, «سانيتارلىق كەسۋ» دەگەن جەلەۋمەن باستالادى. ءسوزدىڭ توقەتەرى, بۇل فاكت جاي قالماي, قۇزىرلى ورگاندار ۇلتتىق پارك اۋماعىن تولىق تەكسەرۋ كەرەك. قازىر دروندار بار, مۇمكىندىك مول, بۇل جاعداي – قاۋىپتى قوڭىراۋ. قارقارالىنىڭ قارا ورمانى ءبارىمىزدىڭ ماقتانىشىمىز, سونىمەن بىرگە ۇلكەن قورقىنىشىمىز دا. سارىارقانىڭ التىن ءتاجىن كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاماسا بولمايدى. ءبىر اعاشتى ءوسىرىپ, ونىڭ بايتەرەك بولۋىنا 30-40 جىل كەرەك. ورمان دەگەن ورتەنسە ءبىر جىلدا قالپىنا كەلەتىن دالا ەمەس, قىرىلسا جىلدام وسەتىن مال ەمەس», دەيدى نيقانباي يمانعالي ۇلى.
قارقارالى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ ديرەكتورى رۋسلان تولەپباەۆ بۇل شارۋانىڭ زاڭ جۇزىندە جۇزەگە اسىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
«الەۋمەتتىك جەلىدە قارقارالى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىندە اعاش كەسۋ ماسەلەسى قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. وسى ورايدا اتالعان شارۋانىڭ زاڭ جۇزىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جوسپارلى جۇمىستىڭ ءبىرى ەكەنىن مالىمدەيمىن. بۇل سانيتارلىق ماقساتتا كەسىلىپ جاتقان اعاشتار. قازىرگى ۋاقىتتا, ۋاقىتشا جوعارعى قويمادا, ياعني ورماننىڭ ىشىنە جيناستىرىلىپ جاتىر. جەر دەگدىپ, مۇمكىنشىلىك بولعان جاعدايدا مەكەمەنىڭ ارنايى وندىرىستىك ۋچاسكە اۋماعىنا اكەلىنىپ, ءارى كاراي وڭدەلەتىن بولادى. سىزدەردەن ءوتىنىپ سۇرايمىن, تەك قانا رەسمي اقپاراتتارعا جۇگىنسەڭىزدەر ەكەن. ەشقانداي دا قاراعاندىنىڭ قۇرىلىس كومپانيالارى قارقارالى ورمانىن وتاپ جاتقان جوق. ورمانداعى سانيتارلىق ماقساتتا اعاش كەسۋمەن تەك ۇلتتىق پارك مەكەمەسى اينالىسادى. قازىردە باسشىنىڭ بۇيرىعىمەن قوسىمشا ارنايى قىزمەتتىك تەكسەرىس تاعايىندالدى. جۇرگىزىلگەن قىزمەتتىك تەكسەرىستىڭ بارىسىندا ۇلتتىق پارك مەكەمەسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاراپىنان كەمشىلىكتەر نە زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالسا, زاڭناماعا سايكەس ءتيىستى شارالار قولدانىلاتىن بولادى. وسى ماسەلە بويىنشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى, قوعام بەلسەندىلەرى ءمان-جايدى انىقتاپ ءبىلۋ ءۇشىن حابارلاسىپ جاتىر. بارىنە اشىقپىز. سوندىقتان ورمان جاناشىرى بولعان, الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەن ارقايسىڭىزعا ەرەكشە العىس بىلدىرەمىن. تۇسىنىستىك تانىتۋلارىڭىزدى سۇرايمىن», دەيدى پارك باسشىسى.
ۇلتتىق پارك مەكەمەسىنىڭ جۇمىسىن قاداعالايتىن قاراعاندى وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسى مەكەمەسىنە دە حابارلاسىپ, تومەندەگىدەي جاۋاپ الدىق.
«قارقارالى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ تاۋ ورمانشىلىعىنىڭ 98-ورامىنىڭ 38-تەلىمىندە ىرىكتەپ سانيتارلىق كەسۋ ۇلتتىق پاركتىڭ ورمان ورنالاستىرۋ جوباسى نەگىزىندە جۇرگىزىلىپ جاتىر. ىرىكتەپ سانيتارلىق كەسۋ ۇلتتىق پاركتىڭ 2024 جىلعى 25 جەلتوقسانداعى №159 (ن/ب) «مەملەكەتتىك ورمان ۋچاسكەلەرىندە سۇرەكتى تۇبىرىمەن بوساتۋدىڭ 2025 جىلعا ارنالعان كولەمدەرىن بەكىتۋ» تۋرالى بۇيرىعىنا سايكەس №124041 اعاش كەسۋ بيلەتىمەن رۇقسات ەتىلگەن. كەلەشەكتە وسى ورامدا ورمان ورنالاستىرۋ جوباسى بويىنشا ورماندى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان. ىرىكتەپ سانيتارلىق كەسۋ تەك اۋرۋعا شالدىققان, زيانكەستەرمەن زاقىمدانعان اعاشتاردى جويۋعا باعىتتالعان. جۇمىستى ۇلتتىق پارك قىزمەتكەرلەرى ورىندايدى. ۇلتتىق پاركتە اعاش كەسۋگە بىردە-ءبىر قۇرىلىس كومپانياسى قاتىسپايدى. بارلىق جۇمىس زاڭناماعا سايكەس, ۇلتتىق پارك ماماندارىنىڭ باقىلاۋىمەن ورىندالادى», دەدى قاراعاندى وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسيا باسشىسىنىڭ ورىنباسارى راشيد امانگەلدى ۇلى.
ۇلتتىق پاركتىڭ قىزمەتكەرلەرى مۇنداي شارۋالار ون جىلعا دايىندالعان «ورمان ورنالاستىرۋ» اتتى جوبا شەڭبەرىندە عانا اتقارىلاتىنىن ايتادى. جوبا نەگىزىندە قانشا اعاش كەسىلۋ كەرەكتىگى قاراستىرىلاتىن كورىنەدى. جالپى ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ 98-ورامىنىڭ 38-تەلىمىندە 400 تەكشە مەتر اعاش كەسىلۋى كەرەك بولعان. بىراق ورمانشىلار 163 تەكشەنى عانا تاڭداپ, ىرىكتەپتى. سول 163 تەكشەنىڭ 80 تەكشەسى دايىن تۇر. ەندى 80 تەكشەسى تاعى كەسىلەدى.
«اعاش كەسۋ جۇمىستارىن تۋريستەر ورمان ارالاپ ءجۇرىپ, كورىپ قالعان. سوسىن بەينەجازباعا ءتۇسىرىپ, «ورماندى قۇرتىپ جاتىر», دەپ الەۋمەتتىك جەلىگە تاراتىپ جىبەرگەن. بۇل شارۋانى قاراپايىم حالىق بىلە بەرمەيدى, قانداي ماقساتتا, قالاي كەسىلىپ جاتقانىن. سوندىقتان ءبىز ورمانعا باسا كوكتەپ كىرمەيمىز, ول جوبادا كورسەتىلگەن دۇنيە. تاعى دا بىزدە قارقارالى, كەنت ورمانشىلىقتارىندا 200 تەكشە مەتر اعاش كەسىلەدى. بۇنىڭ بارلىعىن ورمان شارۋاشىلىعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن جۇرگىزەدى. ءساۋىر ايىنىڭ 14-نەن باستاپ ءورت قاۋپى ماۋسىمى اشىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا تەك اعاش كەسۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ جاتىرمىز», دەپ ءتۇسىندىردى پارك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الماز جۇماقان ۇلى.
دەگەنمەن ەل تەگىن دۇرلىكپەيدى. «ورماندى وتاۋعا جول بەرىلمەسىن», دەگەن اعايىننىڭ الاڭ كوڭىلىن ەسكەرگەن. تابيعاتتى قورعاۋ جونىندەگى وبلىستىق پروكۋراتۋرا تەكسەرىس جۇرگىزىپ جاتقان كورىنەدى.
قاراعاندى وبلىسى
