كۇنى كەشە وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «100 جىل جانە ودان دا كوپ تاريحى بار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى» تاقىرىبىندا مينيستر عاني بەيسەمباەۆ مەكتەپتەر مەن كوللەدج باسشىلارى جانە ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. اتالعان ايتۋلى شاراعا الاشتىڭ تۇڭعىش ءبىلىم ورداسى – م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجىنىڭ ۇجىمى مەن ستۋدەنتتەرى دە قاتىستى.
«ەل تاريحىنداعى 100 جىلدان استام ۋاقىت جۇمىس جاساپ كەلە جاتقان ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ وتكەن تاريحىن زەردەلەپ, بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسۋ – بۇرىن-سوڭدى مينيسترلىك تاراپىنان بولماعان باستاما. مينيسترلىكتىڭ بۇل ماڭىزدى باستاماسىنا ۇجىم اتىنان العىس بىلدىرەمىز. م.اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجى – ەلىمىزدەگى كاسىبي مامان دايارلايتىن تۇڭعىش وقۋ ورنى. ءبىلىم وشاعىنىڭ قۇرىلۋى جانە قالىپتاسۋى ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى شيەلەنىسكەن, كۇرەستى كەزەڭىمەن تىعىز بايلانىستى», دەدى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدىڭ ديرەكتورى, شاعانگۇل جاناەۆا.
راسىندا بۇل وقۋ ورنىنىڭ تاريحى تەرەڭدە. 1903 جىلى اشىلعان سەمەي مۇعالىمدەر سەمينارياسى باتىس ءسىبىر وقۋ وكرۋگىندەگى حالىق مەكتەپتەرىن مۇعالىمدەرمەن قامتاماسىز ەتتى. سەميناريا 1920 جىلى حالىققا ءبىلىم بەرۋ ينستيتۋتى, 1922 جىلى پەداگوگيكالىق تەحنيكۋم, 1937 جىلى پەداگوگيكالىق ۋچيليششە, 1992 جىلى پەداگوگيكالىق كوللەدجى سىندى قۇرىلىمدىق كەزەڭدەردى باسىنان وتكەردى. الاش قايراتكەرلەرىنىڭ, ۇلتتىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان وقۋ ورنىندا ءار جىلدارى ءبىلىم العاندىعى, وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقارعاندىعى جالعىز وقۋ ورنىنىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ەلىمىزدىڭ يگىلىگى بولادى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
«بۇل وقۋ ورنى – ەل تاۋەلسىزدىگى تاريحىندا كۇرەسكەرلىك رۋحىمەن, تۇلعالى تۇلەكتەرىمەن ايرىقشا دارالاناتىن ءبىلىم ورداسى. وقۋ ورنىندا الاش قايراتكەرلەرى, سەميناريا تۇلەگى – ابىكەي ساتباەۆ, حالەل عابباسوۆ, ءالىمحان ەرمەكوۆ, پەدتەحنيكۋم وقىتۋشىسى, قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى مۇحتار اۋەزوۆ, ءماننان تۇرعانباەۆ, سەيىتباتتال مۇستافين, عالياقپار تورەباەۆ, تايىر جومارتباەۆ وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقارعان», دەيدى شاعانگۇل الدامجارقىزى.
كوللەدجدىڭ ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, الاش قوزعالىسىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرلەرى, سەميناريا تۇلەكتەرى قۇرمانباي مۇزدىباەۆ, بارلىباەۆ احمەتوللا, نۇركين تاۋەكەل, حاسەنوۆ ءابىش, اعارتۋشى-پەداگوگ اعايىندى بياحمەت, جاناحمەت سارسەنەۆتەر, يماماعزام الىمبەكوۆ, راحىمباي ساپاقوۆ, مۇستافا شانتين, ابدىكارىم دۇيسەباەۆ, بەكەناەۆ قاسىمحان, قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, قازاقستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, اكادەميك قانىش ساتباەۆ, «الاشتىڭ تۇڭعىش قۇربانى» دەگەن اتپەن تاريحتا قالعان, الاش ميليتسياسىنىڭ كومانديرى قازى نۇرمۇحامەدوۆ, سەيسەمباەۆ احمەتبەك, ۇلتتىق ارحەولوگيا عىلىمىنىڭ نەگىزىن سالۋشى, اكادەميك الكەي مارعۇلان, اعارتۋشى-پەداگوگ, راقىمجان جامانقۇلوۆ, مۇساتاي اقىنجانوۆ, اقىن احات قۇدايبەرديەۆ, عايسا سارمۋرزين, پەداگوگ عالىمدار: مۇراتبەك بوجەەۆ, جۇمات دوسقاراەۆ, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇربانى تۇرلىحان قاسەن ۇلى, ۇلتتىق كينو ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى شاكەن ايمانوۆ, تۇڭعىش قازاق گەنەرالى, قازاق كسر ىشكى ىستەر ءمينيسترى شىراقبەك قابىلباەۆ, قازاق كسر-نىڭ وقۋ ءمينيسترى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءابدىحاميت سەمباەۆ, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرلارى: ۆ.بۋنتوۆسكيح, ۆ.شۋلياتيكوۆ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرلەرى: جاقيا ءشايجۇنىسوۆ, م.ا.نوسوۆا, د.م.پاري, حالىق جازۋشىسى ءازىلحان نۇرشايىقوۆ, ايگىلى كومپوزيتور بەكەن جاماقاەۆ تاعى باسقا ۇلت زيالىلارى مەن قوعام قايراتكەرلەرى وسى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الىپ, ەل مادەنيەتى مەن تاريحىنا زور ۇلەس قوستى.
تەرە بەرسەك, بۇل وقۋ ورنىنىڭ تاريحى ءبىر ۋنيۆەرسيتەتتىڭ شەجىرەسىنەن دە تەرەڭ دەۋگە بولادى. ماسەلەن, وقۋ ورنىنىڭ 110, 115, 120 جىلدىق مەرەيتويلارىندا عاسىرلىق تاريحى زەردەلەنىپ, «الاشتىڭ تۇڭعىش ءبىلىم ورداسى» اتتى 3 تومدىق تاريحي-تانىمدىق كىتابى جارىق كورىپتى. كوللەدج تاريحىن زەرتتەۋ بارىسىندا قازاقستان ورتالىق مەملەكەتتىك ءارحيۆى, رەسەيءدىڭ ومبى, تومسك ارحيۆتەرىنەن مول دەرەك تابىلىپ, جۇيەلەنگەن.
«قازىر كوللەدجدە 75 پەداگوگ جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ 36%-ى, ياعني 27 وقىتۋشىن عىلىم كانديداتى, ماگيستر دەگەن عىلىمي-اكادەميالىق دارەجەسى بار. ال 28 وقىتۋشىنىڭ جوعارى پەداگوگيكالىق قۇزىرەتىن كورسەتەتىن پەداگوگ-شەبەر, پەداگوگ-زەرتتەۋشى, پەداگوگ-ساراپشى دەگەن لاۋازىمى بار. بۇعان وقىتۋشىلاردىڭ كوبىرەسپۋبليكالىق كونكۋرستاردىڭ جەڭىمپازى. بۇل كوللەدجدىڭ وقىتۋشىلار قۇرامى كاسىبي الەۋەتىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. وقۋ ورنىندا 1 500-عا جۋىق ستۋدەنت ءبىلىم الادى. سوڭعى 3 جىلعى كورسەتكىش بويىنشا تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى 90%-دان جوعارى», دەيدى كولدەدج قىزمەتكەرلەرى.
بۇگىندە بۇل وقۋ ورنىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ تۇرعان ستۋدەنتتەردە جەتەرلىك ەكەن. ماسەلەن, WorldSkills Kazakhstan رەسپۋبليكالىق چەمپيوناتىنىڭ جەڭىمپازدارى ا.جاقسىباەۆا, ا.كەنەسحانوۆا, ەلىمىزدەگى كوللەدجدەرىنىڭ «ۇزدىك 10 ستۋدەنت» قاتارىنا كىرگەن ش.بايمۋلاەۆ, ە.بەيسەمباەۆا جانە باسقا جەڭىس تۇعىرىنان كورىنىپ جۇرگەن سپورتشى جاستاردى ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى.
2022 جىلى 30 قىركۇيەكتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اباي وبلىسىنا كەلگەن ساپارىندا كوللەدجگە ارنايى ات باسىن بۇرعان ەدى. وقۋ ورنىنىڭ ايتۋلى تاريحىمەن تانىسىپ, بولاشاق پەداگوگ مامانداردى دايارلاۋ ۇردىسىنە جوعارى باعا بەرگەنى ءالى ەسىمىزدە. ۇلى جازۋشى م.اۋەزوۆءتىڭ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدج بۇگىندە ەلىمىزدىڭ اعارتۋشىلىق سالاسىنداعى تاريحي جولىن جالعاپ كەلە جاتقان بىرەگەي وقۋ ورنى ەكەنىن كورسەتىپ كەلەدى.
اباي وبلىسى
