ۆيتسە-پرەمەر – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين ەدب اكتيۆتەرىنىڭ تەك 21,2%-ى بيزنەستى نەسيەلەندىرۋگە تيەسىلى ەكەنىن, 16,5%-دان استامى كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەردى قۇرايتىنىن, وتىمدىلىگى جوعارى اكتيۆتەردىڭ ۇلەسى 29,6%-عا دەيىن وسكەنىن باياندادى. جاڭا سالىق كودەكسى جوباسىندا كورپوراتيۆتىك سەكتوردى نەسيەلەۋدەن تۇسەتىن كىرىستەر بويىنشا كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى مولشەرلەمەسىن 20% دەڭگەيىندە ساقتاۋ, ال تۇتىنۋ سەكتورى ءۇشىن 25%-عا بەلگىلەۋ جانە بىرقاتار قارجىلىق وپەراتسياعا قاتىستى شامامەن 500 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن قوسىلعان قۇن سالىعى جەڭىلدىكتەرىن الىپ تاستاۋ ۇسىنىلادى.
بۇل شارالار سالىق تولەمدەرىن ۇلعايتۋعا, سالىق جۇكتەمەسىن تەڭەستىرۋگە جانە بانك اكتيۆتەرىنىڭ قۇرىلىمىن تەڭەستىرۋگە, ولاردىڭ رەسۋرستارىن ناقتى ەكونوميكاعا باعىتتاۋعا ارنالعان.
الەۋەتتى ىشكى جالپى ءونىم ء(ىجو) شەگىن ماقساتتى تۇردە ارتتىرۋ ستراتەگيالىق ماقسات بولۋعا ءتيىس. بۇل ورتا جانە ۇزاقمەرزىمدى كەزەڭدە ەل ەكونوميكاسىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالاردى قانداي باعىتتارعا شوعىرلاندىرۋ كەرەك ەكەنىن جانە قانداي ينستيتۋتسيونالدىق قولداۋ قاجەتتىگىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«بايتەرەك» ۇبح» اق باسقارما توراعاسى رۋستام قاراعويشين كاسىپكەرلىكتى قولداۋ مەن نەسيەلەۋدىڭ نەگىزگى قۇرالدارىن ۇسىندى. 2024 جىلى حولدينگتىڭ ەكونوميكا سەكتورلارىن قولداۋعا قوسقان جالپى ۇلەسى شامامەن 4 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. 2025 جىلى وسى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قارجىلاندىرۋ كولەمىن 2027 جىلعا قاراي 10 ترلن تەڭگەگە دەيىن ودان ءارى ۇلعايتا وتىرىپ, شامامەن 8 ترلن تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانعان. ەدب-نى ناقتى سەكتوردى قارجىلاندىرۋعا تارتۋ شەڭبەرىندە وتىمدىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار شارا ۇسىنىلادى.
84 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. ءوندىرىس, ينفراقۇرىلىم جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالالارىنا باسىمدىق بەرىلەدى. مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەر ۇلعايتىلادى, سونىڭ ناتيجەسىندە قۇرىلىس جۇمىستارى 13,1 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولدار مەن 585 شاقىرىم تەمىرجولداردى قامتيدى. ەنەرگەتيكالىق جانە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە 5 جىلدا 13 ترلن تەڭگەدەن استام, ونىڭ ىشىندە بيىل 1,2 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنادى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ رەكوردتىق كورسەتكىشى – كەمىندە 19 ملن شارشى مەتر ءۇي سالىنادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ناقتى سەكتوردى قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋعا باعىتتالعان باستامالار ءىجو-ءنىڭ وسۋىنە اكەلەدى.
ءوز كەزەگىندە, قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ەلەنا باحمۋتوۆا ەدب ەكونوميكاعا نەسيە بەرۋ كولەمىن ارتتىرۋدى جالعاستىرىپ جاتقانىن ايتتى. 2024 جىلى بيزنەس-قارىز الۋشىلاردىڭ جالپى سانى 441 مىڭنان 532 مىڭعا دەيىن ءوستى. بانك سەكتورى جىلدىڭ ءبىرىنشى ايىندا ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ ءداستۇرلى باياۋلاۋىنا قاراماستان, تەك قاڭتار ايىنىڭ وزىندە 1,1 ترلن تەڭگە جاڭا نەسيە بەردى.
وتاندىق بانك سەكتورىنىڭ وكىلدەرى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار مەن ستراتەگيالىق سالالاردى قارجىلاندىرۋعا باعىتتالعان «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋعا بەلسەندى قاتىسۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار شاعىن جانە ورتا بيزنەس كرەديتتەرىنە كەپىلدىك بەرۋ قورىن كاپيتالداندىرۋ, سالىق سالۋ جانە اكىمشىلەندىرۋدى جەتىلدىرۋ, قارجىلاندىرۋعا قولجەتىمدىلىگى بار سالالار تىزبەسىن كەڭەيتۋ, كرەديت الۋ جىلدامدىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن تسيفرلاندىرۋ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى جاقسارتۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى.
«ForteBank» اق باسقارما توراعاسى تالعات قۋانىشەۆ, «ەۋرازيالىق بانك» اق باسقارما توراعاسى ءلاززات ساتيەۆا, «بانك تسەنتركرەديت» اق باسقارما توراعاسى رۋسلان ۆلاديميروۆ, «قازاقستان حالىق بانكى» اق باسقارما توراعاسى ءۇمىت شاياحمەتوۆا, «اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى رايىمبەك باتالوۆ ۇسىنىستارىن ايتىپ, ءسوز سويلەدى.
اتالعان ۇسىنىستارعا ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين, قارجى نارىعىن دامىتۋ جانە رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا, «بايتەرەك» ۇبح» اق باسقارما توراعاسى رۋستام قاراعويشين تۇسىنىكتەمە بەردى. تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋ بويىنشا جاڭا تاسىلدەردى بىرلەسىپ ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, بانك باسشىلىعىنىڭ نازارىن جەرگىلىكتى قامتۋ ماسەلەسىنە اۋداردى.
«پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى سالۋ جانە جاڭعىرتۋ ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر رەسۋرستارىن پايدالانۋ مىندەتىن قويدى. «بايتەرەكتى» كاپيتالداندىرۋدى ۇلعايتۋ ەكونوميكاعا, ونىڭ ىشىندە ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر ارقىلى جوعارى وتىمدىلىكتى تارتۋعا باعىتتالعان. بۇل وسى جانە كەيىنگى جىلدارى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى سەرپىن بەرەدى. بۇل باعدارلاما بارىنشا ءتيىمدى بولۋى ءۇشىن بانكتەرمەن بىرلەسە, ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋ ماڭىزدى. ءبىز اشىق جۇمىس ىستەۋگە دايىنبىز, قارجىلاندىرۋ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن بىرگە ءجۇرۋى ءۇشىن بارلىق تەتىكتەرىن كورسەتىپ وتىرمىز, وعان ءوز كەزەگىندە دامۋ ينستيتۋتتارى كومەكتەسەدى. ءبىز قولدايتىن بارلىق جوبالاردا جەرگىلىكتى قامتۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. ءاربىر جوبانى ءجىتى قارايمىز: قازاقستاندا وندىرىلەتىن تاۋارلاردىڭ بارلىعى سىرتتان يمپورتتالماي, وزىمىزدە ساتىپ الىنۋعا ءتيىس. بۇل جۇمىس تسيفرلىق فورماتتا جۇرگىزىلۋى كەرەك. مەملەكەتتىڭ كومەگىمەن قانداي دا ءبىر جوبانى جەڭىلدىكتى مولشەرلەمەمەن جۇزەگە اسىرىپ جاتقان كاسىپكەر تاۋاردى قازاقستاندىقتاردان ساتىپ الۋى قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
