قازاقستان – وڭىرلەرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا كوشباسشى

قابىلدانعان شارالار ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, ستراتەگيالىق ەكونوميكالىق سالالاردى قولداۋعا جانە ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز جولداۋىندا ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن ينۆەستيتسيالار تارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى: «دۇنيە جۇزىندە ينۆەستيتسياعا تالاس ءورشىپ تۇرعان كەزدە ەلگە قارجى تارتۋ ءۇشىن ء«دال وسى جەردە جانە ءدال قازىر» قاعيداسى بويىنشا شەشىم قابىلداۋ – ەڭ قاجەت شارا».

ۇلتتىق بانك دەرەكتەرى بويىنشا 2024 جىلدىڭ توعىز ايىندا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ (تشي) جالپى كولەمى 12,7 ملرد اقش دوللارىن قۇراعان. سونىمەن قاتار بۇۇ ازيا مەن تىنىق مۇحيتى ءۇشىن ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك كوميسسيانىڭ (UN ESCAP) مالىمەتتەرى بويىنشا 2024 جىلى قازاقستاندا 15,7 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندەگى جاڭا جوبالارعا ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 88%-عا ءوستى. بۇل سولتۇستىك جانە ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى بارلىق ينۆەستيتسيالاردىڭ 63%-ىن قۇرايدى.

2024 جىلى شەتەلدىك ينۆەستورلار جالپى قۇنى 1,3 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن 45 جوبانى جۇزەگە اسىردى, بۇل 6 مىڭنان استام جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەردى. ماڭىزدى جوبالاردىڭ ىشىندە قۇنى 50 ملن اقش دوللارىن قۇرايتىن «Carlsberg» وندىرىستىك الاڭىنىڭ اشىلۋىن, ينۆەستيتسيا كولەمى 450 ملن اقش دوللارىن قۇرايتىن جانە 1000-نان استام جۇمىس ورنىن اشاتىن ۆولفرام كەنىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا «جەتىسۋ ۆولفرامى» زاۋىتىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىنىڭ ىسكە قوسىلۋىن اتاپ وتۋگە بولادى. سونداي-اق شىمكەنتتە «WAN SHENG CERAMIC» كەراميكالىق پليتكالارىن ءوندىرۋ جانە قوستاناي وبلىسىندا «SKODA» جانە «HONGQI» ماركالى اۆتوكولىكتەرىن ءىرى توراپتىق ءوندىرۋ بويىنشا زاۋىتتار اشىلدى. الماتى وبلىسىندا جەرگىلىكتى اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ اياسىندا 160 ملن اقش دوللارى كولەمىندەگى «PepsiCo» كومپانياسىنىڭ جوباسى دا ەرەكشە ماڭىزعا يە.

2024 جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساپارلارى اياسىندا ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىندا بىرقاتار قۇجاتتارعا قول قويىلدى. «Power International Holding» كاتارلىق كومپانياسى «Tele2», «Altel» جانە «Bereke Bank» ساتىپ الۋ بويىنشا مامىلەلەردى اياقتادى. «UCC Holding» اراب ينۆەستورى «كس-14» جاڭا كومپرەسسورلىق ستانتسياسىن, «كس-14-اقتوبە-قوستاناي» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىن جانە «بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ ەكىنشى جەلىسىن سالۋ جوبالارىن ىسكە اسىرىپ جاتىر.

بۇل جوبالار ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جانە ءوڭىردىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان. بۇدان باسقا «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى, «Hassad Food» جانە «Tiryaki Agro» جوبالىق قۋاتى جىلىنا 250 مىڭ تونناعا دەيىن بيداي جانە 100 مىڭ تونناعا دەيىن بۇرشاق وندىرەتىن استانادا استىق وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.

اۆتوموبيل جاساۋ سالاسىندا 2025 جىلى اۆتوموبيل ءوندىرىسىن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىرعان «KIA», «Changan», «Haval» جانە «Chery» كومپانيالارىمەن بىرلەسكەن جوبالار ەرەكشەلەنەدى.

قازاقستان ۇكىمەتى رەتتەۋشى شارالاردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرا وتىرىپ, جۇيەلى كەدەرگىلەردى جويۋ جانە ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. قازاقستاننىڭ باسەكەلەستىك ارتىقشىلىقتارى بار باسىم تاۋاشالارداعى وڭىرلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, «ينۆەستيتسيالارعا تاپسىرىس بەرۋ» نەگىزىندە تارگەتتەلگەن ءتاسىلدى قوسا العاندا, ينۆەستيتسيالار تارتۋ سالاسىندا جاڭا تاسىلدەر ەنگىزىلدى.

ينۆەستيتسيالىق شتابتىڭ جۇمىسى 50 ملرد اقش دوللارىنان استام سوماعا جوبالار بويىنشا ينۆەستورلاردىڭ 115 پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەردى. ونىڭ كومەگىمەن 2,3 ميلليارد اقش دوللارىن قۇرايتىن التى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى, ال 2025 جىلدىڭ باسىنان ەكى كەلىسىمگە قول قويىلدى جانە جالپى سوماسى 7,5 ميلليارد اقش دوللارىن قۇرايتىن جەتى كەلىسىم بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا. سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى مونيتورينگىنىڭ اشىقتىعىن, ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋدى جانە ينۆەستورلار ءۇشىن كەدەرگىلەردى ازايتۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ۇلتتىق تسيفرلىق پلاتفورما ىسكە قوسىلدى.

بۇل جەتىستىكتەر قازاقستاننىڭ قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قۇرۋعا جانە حالىقارالىق ارەنادا سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندەگى ءوز ۇستانىمىن نىعايتۋعا ۇمتىلىسىن ايعاقتايدى.