ادىلەت سالاسىندا وزگەرىس كوپ

رەسمي وكىل تالعات ءۋالي اڭگى­مەسىن اليمەنت ءوندىرۋ ماسەلەسى­نەن باستادى. سپيكەر اليمەنت ءوندىرۋ ءىسىن ادىلەت مينيسترلىگى ءجىتى باقى­لايتىنىن, بۇگىنگى تاڭدا وندىرىستە 283 مىڭ اتقارۋشىلىق ءىس بار ەكەنىن, ونىڭ ىشىندە بورىشكەر ەرلەردىڭ سانى 272 مىڭ, ال ايەلدەر سانى 11 مىڭنان اساتىنىن, 16 352 شاعىم بويىنشا بورىشكەرلەردىڭ قارىزى 16 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىنىن مالىمدەدى.

«جالپى, بورىشكەرلەردەن اليمەنت اي سايىن جۇمىس بەرۋ­شىلەردىڭ بۋحگالتەرياسى ار­قىلى وندىرىلەدى. سوندىقتان دا ادى­لەت ورگاندارى مەن جەرگىلىكتى اكىم­دىكتەر بىرلەسىپ, اليمەنت تولەۋ­شىلەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى بەلسەندى جۇرگىزىپ جاتىرمىز. ماسەلەن, 2023 جىلى 4 238 بورىشكەر جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. بۇل كورسەتكىش 2024 جىلى 6 مىڭنان استى», دەدى ت.ءۋالي.

سونداي-اق ول بالالارىنا اليمەنت تولەمەي جالتارىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ اكىمشىلىك جانە قىل­مىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تار­تىلاتىنىن, 2024 جىلى 4,5 مىڭنان اسا بورىشكەر اكىمشى­لىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, 391 ازامات قىلمىستىق كودەكستىڭ 139-بابى بويىنشا سوتتالعانىن, بورىشكەرلەردىڭ بانكتەگى ەسەپشوتتارىنا تىيىم سالىنىپ, ۋاقىتشا شەكتەۋلەر قويىلعانىن تىلگە تيەك ەتتى. ماسەلەن, استانا قالاسىنداعى ءبىر بورىشكەردىڭ Mercedes-Benz S400 ماركالى كولىگى ساتىلىپ, ودان 23 ملن تەڭگە وندىرىلگەن. جامبىل وبلىسىندا تاعى ءبىر بورىشكەردىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, 11 ملن تەڭگەگە باعالانعان جىلجىماي­تىن مۇلكى قارىزىن وتەۋگە بەرىلگەن. ­ال الماتىداعى ءبىر بورىشكەر ­9 ملن تەڭگەدەن اسا قارىزىن 2017 جىل­عى Hyundai Tucson اۆتوكولىگى­مەن تولەگەن.

ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ادىلەت ورگاندارى سالالارىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى جايىندا دا بايانداپ, «Digital Justice» (تسيفرلىق ادىلەت) جوبالار پورتفەلى اياسىندا اتقارى­لىپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىس­تىردى. سپيكەر جۋرناليستەرگە «ZanKomegi» موبيلدىك قوسىم­شاسى ىسكە قوسىلىپ, ازاماتتارعا قۇقىق­تىق كەڭەس بەرەتىن چات-بوت ازىرلەنگەنىن, جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن جۇيە سى­ناقتان ءساتتى وتكىزىلگەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق مينيسترلىك جاساندى ينتەللەكتى دامىتۋ ءىسىن بيۋدجەتتەن ارنايى قارجى بولمەي, IT-كومپانيالار مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ (ZanBar, iPrav, قارمۋ, قازۇتزۋ, قازۇۋ جانە ت.ب.) وكىلدەرىمەن بىرلەسە جۇمىس تو­بىن قۇرۋ ارقىلى جۇزەگە اسى­را­تىنىن, وتكەن جىلدىڭ تامىز ايىن­دا قولدانىسقا ەنگەن «روبوت سوت ورىنداۋشىسى» جۇ­يەسى 500-گە جۋىق ءىستى قامتىپ, ازا­ماتتاردىڭ 600 ملن تەڭگەدەن اسا قا­راجاتىن ۇنەمدەگەنىن, «تسيفر­لىق نوتاريات» جوباسى اياسىندا نوتارياتتىق قىزمەتتەر ونلاين فورماتقا اۋىستىرىلعانىن (سەنىمحاتتار, كەڭەستەر الۋ جانە جۇبايلاردىڭ كەلىسىمدەرى سەكىلدى قىزمەتتەردى نوتاريۋسقا بارماي-اق بەينەقوڭىراۋ ارقىلى ونلاين الۋعا بولادى), بۇل قىزمەتتى 240 مىڭنان اسا ازامات پايدالانعانىن مالىمدەدى.

ت.ءۋالي ەلدى مەكەندەردىڭ اتىن ونىمگە بەرۋ ارقىلى برەند قالىپ­تاستىرۋ جايىنا دا كەڭىرەك توق­تالدى. ەلىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرى 100-دەن اسا ونىمگە گەوگرافيالىق اتاۋلار بەرگەن.

ء«ار ءوڭىر ءوز ونىمدەرىمەن ماق­تانادى. مىسالى, جامبىل وبلىسىندا وندىرىلەتىن «بۋرنەن» ءسۇت ونىمدەرى (ىرىمشىك, ماي جانە ءسۇت) كوپتىڭ جوعارى باعاسىن العان. ماڭعىستاۋ وبلىسى «مۇنايلى شۇجىعى», «ماڭعىستاۋ قازىسى» سىندى ءداستۇرلى دەليكاتەستەرى­مەن ەرەكشەلەنەدى. ال شىعىس «كاتونقاراعاي بالى» ارقىلى تانىمال. ياعني ونىمدەردىڭ اتاۋىنا گەوگرافيالىق ماڭىز بەرۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق برەندىن قالىپتاستىرۋعا, تاۋارلاردىڭ الەمدىك نارىقتا تانىلۋىنا, ينۆەستيتسيالار تارتۋعا, سونداي-اق ءتۋريزمدى دامىتۋعا ىقپال ەتە الامىز», دەدى تالعات ءۋالي.

ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ وكىلى ەلدەگى عىلىمنىڭ قارىشتاپ دامۋى تەحنولوگيالىق پروگرەسىن نىعايتۋعا دا اسەر ەتىپ جاتقانىن, مەملەكەتتىڭ جوعارى عىلىمي جانە ينجەنەرلىك الەۋەتىن كورسەتەتىن 37 190 ونەرتابىس, 10 198 پايدالى مودەل تىركەلگەنىن ايتتى.

سپيكەر زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋعا قاتىستى ويىن ورتاعا سالىپ, 2024 جىلى ادى­لەت ورگاندارى 338 تەكسەرىس جۇر­گىزىپ, 297 قۇقىق بۇزۋشىلىق انىق­تاعانىن, اقبتك-ءتىڭ 158-بابى بويىنشا (باسقا بىرەۋدىڭ تاۋار بەلگىسىن زاڭسىز پايدالانۋ) 283 ءىس قوزعالعانىن, ناتيجەسىندە 267 ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك­­كە ­تارتىلىپ, 12 ءىس ءالى دە سوت قارا­ۋىن­دا ەكەنىن, ايىپپۇلداردىڭ جالپى سوماسى 22 138 422 تەڭگەنى قۇراعانىن, وتكەن جىلى 150 ملن تەڭگەگە جۋىق كونترافاكتىلىك ءونىم تاركىلەنگەنىن, بۇل جۇمىس بيىل دا جالعاساتىنىن جەتكىزدى.

سونداي-اق رەسمي وكىل سوت سا­راپ­تاماسى سالاسىنداعى وزگەرىس­تەرگە توقتالىپ, ۆيرتۋالدى اۋتوپسيا ادىسىمەن مەديتسينالىق ساراپتاما جاساۋ ماسەلەسىنە قاتىستى مالىمەتتەردى العا تارتتى.

«قازىر تەحنولوگيا قارىش­تاپ دامىپ, ۆيرتۋالدى اۋتوپسيا­نى قولدانۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى. مايىتكە ءولىمنىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ماقساتىندا جاسالاتىن مەديتسينالىق ساراپتامانى دە­نەنى كەسپەي, كت سكانەرى ارقىلى اۋتوپسيا (كەسىلمەگەن) ادىسىمەن ورىنداۋعا دا بولادى. بۇل ءادىستى وسى­عان دەيىن بەلگىلى ءبىر دارەجە­دە شۆەيتساريا, ۇلىبريتانيا, اقش, ءۇندىستان, جاپونيا, شۆە­تسيا, نورۆەگيا, تۇركيا, ساۋد ارا­بياسى, رەسەي سەكىلدى ەلدەر قولدا­نىپ كەلدى. ادىلەت مينيسترلىگى ۆير­تۋالدى اۋتوپسيا ءادىسىنىڭ ناتي­جە­سىن بايقاۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ءبىر وڭىرىنە قاناتقاقتى جوبا ەنگىزۋدى قاراستىرىپ جاتىر», دەدى.

سونىمەن قاتار سپيكەر ەلىمىز­دەگى الاياقتىق جاعدايلارعا قا­­تىستى دا پىكىر ءبىلدىرىپ, ەل ازا­مات­تارىن الاياقتاردىڭ ارباۋى­نا ءتۇسىپ قالماۋى ءۇشىن ايس ويپ (اتقارۋشىلىق ءىس جۇر­گىزۋ ورگاندارىنىڭ اۆتوماتتان­دى­رىلعان اقپاراتتىق جۇيەسى) قوسىم­شاسى ىسكە قوسىلعانىن حابارلادى.

«الاياقتار وزدەرىن سوت ورىنداۋشىلارى رەتىندە تانىستى­رىپ, ازاماتتاردان بەرەشەكتى وتەۋ­دى تالاپ ەتەدى. ءتىپتى, شوتتارىن, مۇلكىن بۇعاتتايتىنىن ايتىپ, قورقىتۋى دا مۇمكىن. ەگەر سىزگە وسىنداي قوڭىراۋ تۇسسە نەمەسە حابارلاما كەلسە, اقپاراتتى ادى­لەت مينيسترلىگىنىڭ, رەسپۋبليكا­لىق جانە وڭىرلىك جەكە سوت ورىنداۋشىلار پالاتاسىنىڭ رەسمي سايتتارىنا جازىپ, قاجەت بولعان جاعدايدا بانككە قوڭىراۋ شالۋ­عا كەڭەس بەرەمىز. اتقارۋشى­لىق ءىس جۇرگىزۋدىڭ بار ەكەنى تۋرالى مالىمەتتەردى تەكسەرۋ ءۇشىن ايس ويپ قوسىمشاسىن دا پايدالانۋىڭىزعا بولادى. «بورىشكەرلەر مەن تىيىم­دار ءتىزىلىمى» باتىرماسىن تاڭداپ, تەك جسن ەنگىزسەڭىز, ءسىزدىڭ قارى­زىڭىز تۋرالى اقپارات, سوت ورىن­داۋشىسىنىڭ اتى-ءجونى جانە ونىڭ تەلەفونى شىعادى. ەگەر ءسىز بورىشكەر بولماساڭىز, ءسىزدىڭ شوتتارىڭىز بەن م ۇلىكتەرىڭىزگە ەشكىم تىيىم سالا المايدى», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ول.