وشپەس داڭق • 13 ناۋرىز, 2025

قازاق جاۋىنگەرىنىڭ ەرلىگى

60 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

كەڭەس بيلىگىنىڭ «بىزدە اسكەري تۇتقىندار جوق, ساتقىندار بار» دەگەن ۇستانىمى ميلليونداعان تۇتقىننىڭ تاعدىرىن تاس-تالقان ەتتى. سودان دا بولار, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا ساربازدار اقتىق دەمى بىتكەنشە جاۋمەن جاعالاسىپ ولۋگە ءماجبۇر ەدى.

قازاق جاۋىنگەرىنىڭ ەرلىگى

«سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «Egemen Qazaqstan») گازەتىنىڭ 1944 جىلدىڭ 14 قاراشا كۇنگى №226 سانىندا «قازاقستاندىق ديۆيزيا جاۋىنگەرلىك مىندەتتەرىن ابىرويمەن اتقارۋدا» دەگەن ماقالا جاريالانىپتى. وندا جاۋ قورشاۋىندا قالىپ, ارىستانداي ار­پالىسىپ, ەرلىك كورسەتكەن قا­زاق جا­ۋىنگەرى توقتىباەۆ تۋرالى اڭگىمە­لەنەدى.

«قازاق حالقىنىڭ ادال ۇلى, باتىر كوممۋنيست, پۋلەمەتشى توقتىباەۆ جاۋ­مەن ەرلىكپەن شايقاستى. ول جاۋعا قارسى ەكى كۇن ۇدايىمەن ۇرىس سالدى. ونىڭ سەرىگى ءۇشىنشى كۇنى جارالانىپ قالدى. جالعىز قالعان توقتىباەۆتى جاۋ پۋلەمەتشىلەرى تىرىدەي قولعا تۇ­سىرمەك بولىپ ارەكەتتەندى. سوۆەتتىڭ باتىر جاۋىنگەرى باسقىنشىلارعا قارسى ايانباي ۇرىسىپ, وقتى بوراتا بەردى. نەمىستەر وعان «ورىس, قولعا ءتۇس!» دەپ ايعايلاپ اينالا قورشاپ الدى. ءدال وسى كەزدە باتىر پۋلەمەتشىگە كومەككە كەلگەن سوۆەت اۆتوماتشىلارى نەمىستەرگە وقتى جاۋدىرىپ قويا بەردى.

انە-مىنە دەگەنشە قولما-قول ۇرىس باس­تالدى. توقتىباەۆ ءوزىنىڭ قول پۋ­لە­مەتىنىڭ قۇنداعىمەن ۇرىپ بىرنەشە نە­مىستىڭ كوزىن جويدى. قاجىرلى ۇرىستىڭ ناتيجەسىندە ەرجۇرەك سوۆەت جاۋىنگەرى توقتىباەۆ پەن ونىڭ سەرىكتەرى جاۋدى جەڭىپ شىقتى. توق­تىباەۆ وسىنداي تاماشا ەرلىگى ءۇشىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن الۋعا ۇسىنىلدى».

ەكى-ءۇش كۇن بويى جاۋمەن جالعىز الىسقان ارىستان جۇرەكتى ۇلعا قاپە­لىمدە كومەك كەلمەسە, جاۋدىڭ قولىنا تۇسەرى انىق ەدى. جاۋ قولىنا تۇسسە, ءسوزسىز «ساتقىن» سانالىپ, بۇكىل ەرلىگى قۇمعا سىڭگەن سۋداي جوق بولار ەدى. ءتىپتى ەلدە قالعان اعايىنى دا «ساتقىننىڭ تۋىسى» سانالىپ كوز تۇرتكى بولار ەدى.

وسىدان 81 جىل بۇرىن گازەتكە جاريالانعان ماقالانى وقىپ وتىرىپ, اتاق پەن ساتقىندىقتىڭ اراسى ءبىر-اق تۇتام ەكەنىن تەرەڭ ءتۇيسىنىپ, قولما-قول ۇرىستا جاۋ اسكەرىن پۋلەمەتىنىڭ قۇن­داعىمەن ۇرىپ سۇلاتقان باتىر توق­تىباەۆتىڭ باعى بار ەكەنىن بايقايسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار