بورىشكەرلەر ەندى بۇلتارا المايدى

بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن الەۋمەتتىك جاع­دايىنا قاتىستى تۇيتكىل ءالى دە از ەمەس. جۋىردا پروكۋ­راتۋرا قىزمەتكەرلەرى «باقىتتى جانە قاۋىپسىز بالالىق شاق» جوباسى اياسىندا تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, بىرقاتار كەلەڭسىزدىكتى انىقتادى. اتاپ ايتقاندا, الماتى وبلىسىنىڭ پروكۋراتۋراسى مەن وزگە دە ورگان وكىلدەرىنەن تۇراتىن ءموبيلدى توپتار الەۋمەتتىك تۇرعىدا جاعدايى تومەن 12 784 وتباسىن ارالاپ, الاتاۋ قالاسىندا مۇگەدەكتىگى بار بالانى تاربيەلەپ وتىرعان ءبىر وتباسىن انىقتادى.

بالا اۋىر دەرتكە شالدىققان. اتاپ ايتقاندا, كراببە اۋرۋى. الايدا ونى ەمدەۋگە اتا-اناسىندا قارجىلىق مۇمكىنشىلىك بولماعان. پروكۋراتۋرا مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا وتباسىنا ازىق-ت ۇلىكپەن كومەك كورسەتىلىپ, 3 توننا كومىر جەتكىزىلدى. سونداي-اق بالا مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتىپ, وبلىستىق بالالار كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنا جاتقىزىلدى.

سونىمەن قاتار ءموبيلدى توپ جەكە شارۋا قوجا­­لىعى اۋماعىندا ۆاگوندا تۇرىپ جاتقان ءۇش كا­مە­لەتكە تولماعان بالاسى بار وتباسىن انىق­تادى. پرو­كۋرورلاردىڭ كومەگىمەن ولار قوناەۆ قالاسىن­داعى داعدارىس ورتالىعىنا ورنالاستىرىلدى.

جوبا اياسىندا 911 از قامتىلعان وتباسىنا ازىق-ت ۇلىك, كومىر جانە بالالارعا قىسقى كيىم تۇرىندە ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلگەنىن, 3 978 بالا مە­ديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكەنىن, ولاردىڭ 164-ءى اۋرۋحاناعا جاتقىزىلىپ, 155 مۇقتاج وتباسىنا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك راسىمدەلگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. سونىمەن قاتار 212 بالا تۇرعىن ءۇي كەزەگىنە قويىلىپ, 26 وتباسى باسپانامەن قامتىلدى.

ەلىمىزدە «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ مەن قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ اياسىندا قارقىن العان جۇمىستىڭ ءبىرى – اليمەنت تولەمەي قاشىپ جۇرگەندەردىڭ قارىزىن ءوندىرۋ. بۇل دا – بالالاردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماسە­لە. وسى سالاداعى جۇمىستى قورىتىندىلاۋعا ارنال­عان جيىندا باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆ يۋنيسەف-ءتىڭ وتباسى-نەكە سالاسىنداعى زەرتتەۋ­لەرىنە سايكەس, اليمەنتتىڭ تولەنبەۋى بالانىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىنا, ونىڭ دامۋ مۇم­كىندىكتەرىنىڭ شەكتەلۋىنە, سونداي-اق وتباسىنداعى پسيحولوگيالىق شيەلەنىستىڭ ارتۋىنا اكەلەتىنىن ايتتى.

«اكەسىنىڭ قولداۋىنسىز قالعان بالالار وزدەرىن تاستاندى ءارى ەشكىمگە كەرەكسىز ادامداي سەزى­نىپ, بۇل ولاردىڭ ەموتسيالىق جاعدايىنا كەرى اسەر ەتەدى. بالادان ۇرلانعان ءاربىر تەڭگە – ونىڭ ءبىلىم, دەنساۋلىق جانە جارقىن بولاشاققا دەگەن مۇم­كىندىگىن ۇرلاۋ دەگەن ءسوز. اليمەنت – بۇل تەك زاڭدى مىندەت ەمەس, سونىمەن قاتار ءوز بالاڭنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن ۇمىتپاۋ ماڭىز­دى», دەدى ول.

الايدا ەلىمىزدە بۇل مىندەتىن شەتكە ىسىرىپ, بالالارى بار ەكەنىن «ۇمىتىپ» كەتكەن اكەلەر قانشاما؟ قازىر ولاردىڭ تولەنبەگەن جالپى قارىزى – 28 ملرد تەڭگە. بورىشكەرلەر سوت شەشىمدەرىن ورىنداۋدان جالتارىپ, م ۇلىكتەرى مەن تابىستارىن جاسىرىپ ءجۇر.

زاڭناماعا سايكەس, اليمەنت تولەمەي جۇرگەن بورىشكەرلەرگە شەتەلگە شىعۋعا, ليتسەنزيالار, رۇقساتتار مەن ارنايى قۇقىقتاردى بەرۋگە ۋاقىت­شا تىيىم سالۋ, سونداي-اق بۇرىن بەرىلگەن رۇقسات­تار مەن ارنايى قۇقىقتاردىڭ (مىسالى كولىك جۇر­گىزۋ­شى قۇقىعى, اتىس قارۋىن يەلەنۋ جانە الىپ ءجۇرۋ رۇقساتى) جۇزەگە اسىرۋىن توقتاتا تۇرۋ سەكىل­دى بىر­قاتار شەكتەۋ شارالارى قولدانىلادى. وعان قوسا م ۇلىك پەن بانكتىك شوتتارىنا شەكتەۋ قويىلادى.

سونىمەن قاتار وتكەن جىلدان بەرى پروكۋراتۋرا ورگاندارى بورىشكەرلەردى ىزدەۋ ءۇشىن IT-تەحنولوگيالاردى بەلسەندى قولدانا باستادى. قازىر باس پروكۋراتۋرانىڭ «بىرىڭعاي قاۋىپسىزدىك اقپاراتتىق رەسۋرستارىنىڭ كەشەنى» («كيرەب») مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەرەكقورلارىمەن جانە «سەرگەك» كامەرالارىمەن بىرىكتىرىلدى. وسى جۇيە ىسكە قوسىلعان ساتتەن, ياعني 2024 جىلدىڭ قىر­كۇيەگىنەن باس­تاپ اليمەنت تولەۋدەن جالتارعان 176 بورىشكەردىڭ ورنالاسقان جەرى انىقتالىپ, ۇستالدى. اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە بىلتىر بالالاردىڭ پايداسىنا 4,6 ملرد تەڭگە قارىز وتەلدى.

باس پروكۋراتۋرا زامان تالابىنا بەيىمدەلگەن بورىشكەرلەردىڭ م ۇلىكتىك جاعدايىن تەكسەرۋدىڭ جاڭا الگوريتمىن ازىرلەدى. جول-پاترۋلدىك پوليتسياسى جانە سالىق ورگاندارىمەن بىرلەسىپ اۆتوجولداردا رەيدتەر جۇرگىزىلىپ جاتىر.