ققس: بلوگەرلەر بەرەشەگى قالاي رەتتەلەدى؟

ولارعا جاپپاي ەسكەرتۋ حابارلاماسى جىبەرىلگەن. حابارلاما الۋشىلار ءبىر اي ىشىندە تابىسىنا قاتىستى بارلىق اقپاراتتى اشىق كورسەتۋگە ءتيىس.

«594 تۇلعادان جالپى كولەمى 53,3 ملرد تەڭگە ساي­كەسسىزدىك انىقتالىپ, ءتيىستى حابارلاما جىبەرىلدى. حابارلامانى ورىنداۋ ماقساتىندا دەربەس ەسەپتەلگەن سالىقتاردى تولەي وتىرىپ, قوسىمشا سالىق ەسەپتىلىگى تاپسىرىلادى نەمەسە حابارلامامەن كەلىسپەگەن جاعدايدا تۇسىندىرمە ۇسىنۋى قاجەت», دەيدى كىرىستەر كوميتەتى باسقارماسىنىڭ باس ساراپشىسى ەرسايىن كوپتىلەۋ ۇلى. 

ارينە, بۇل ونلايندا وڭاي ولجاعا كەنەلىپ جۇرگەن ينف­ليۋەنسەرلەردىڭ مازاسىن قاشىردى. «ەكى ملرد تەڭگەنىڭ سالىعىن قالاي تولەيمىن؟» دەپ ەتەگى جاسقا تولعان بلوگەردى دە كوزىمىز شالدى. مۇحتار تايجان, سىرىمبەك تاۋ, ءلايلا سۇلتانقىزى, وركەن كەنجەبەك باستاعان ءبىر توبى الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراق­شالارىندا ءار تابىسىنا سالىق تولەپ كەلگەنىن جازدى.

كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»

«جەكە بۋحگالتەرىم سالىق كودەكسىنە سۇيەنە وتىرىپ, حات دايىنداپ جاتىر. بۇعان دەيىن سالىقتىڭ اقپارىنان پروبلەما بولماعان, شوت جابىلماعان, ەسكەرتۋ كەلمەگەن, تۇراقتى تولەن­گەن. بەرەشەگىم جوق. ايت­پەسە, شەتەلگە شىعا الماي, بانكتەگى شوتىمىز اشىلماي قالار ەدى عوي. سون­دىقتان رەسمي حاتقا دا قاناعات­تان­باي جاتسا, 20 ناۋرىزعا دەيىن ۋاقىت بار, كىرىستىڭ ءار پۋنكتىن تالداپ, دالەلدەپ جاتۋعا. ءبىر تيىن كەم بەرگەنىمدى دالەلدەپ جاتسا, ەكى تيىن عىپ تولەۋگە ءازىرمىن», دەيدى بلوگەر وركەن كەنجەبەك.

«تابىس الۋ كەزىندە سالىق­تاردى تولەۋ قاجەتتىلىگىنە, ونىڭ ىشىندە ءارتۇرلى ينتەرنەت-رەسۋرس­تارىندا ونلاين-جارنامالاردى جاريالاۋعا (اقپاراتتىق ونىمدەردى جىلجىتۋ نەمەسە ساتۋ, ءارتۇرلى وقىتۋ كۋرستارىن ساتۋ, ۇتىس ويىندارىن وتكىزۋ جانە ت.ب.) نازار اۋدارامىز. كور­سەتىلگەن مىندەتتەمەلەر كونس­تي­تۋتسيادا جانە سالىق كودەكسىندە بەلگىلەنگەن», دەلىنگەن مكك مالىمدەمەسىندە.

2023 جىلى ەلدەگى بلوگەرلەردىڭ ءتىزىمىن قىركۇيەك ايىنان باستاپ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى كىرىستەر كوميتەتىنە جىپكە ءتىزىپ بەرگەن. الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى جار­ناما جاساپ, تابىس تاۋىپ جۇر­گەن بلوگەرلەر 2023 جىلعى 9 قىر­كۇيەككە دەيىن جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋى ءتيىس ەكەنى اي­تىلعان. ال بىلتىر قارجى مي­­نيستر­لىگى مەملەكەتتىك كىرىستەر كومي­­تەتى ارنايى سالىق رەجىمدەرى باس­­قار­­ماسىنىڭ باسشىسى ەرقا­نات شىن­بەرگەن ەلىمىزدە بلوگەر­لەر­­دىڭ بار­لىعى دەرلىك جەكە كا­سىپ­­كەر رەتىندە تىركەل­گەنىن ايت­­قان ەدى. ايتكەنمەن بيىل بۇل سالادان شي شىعىپ وتىرعان سىڭايلى.

ء«يا, 600-گە جۋىق كاسىپكەر كامە­رالدى تەكسەرىس تۋرالى حابار­لاما الدى. ءار كاسىپكەر جىلدا بىرنەشە مارتە جۇمىس بارىسىندا قاتە جاسالعان ەسەپتەر بولسا سالىق ورگاندارى, مەملەكەتتىك كىرىستەر باسقارماسى كامەرالدى باقىلاۋ جۇرگىزەدى, ياعني تابىلعان قاتەلەرگە قاتىستى وسىنداي حابارلاما جىبەرەدى. بۇل تەك بلوگەرلەرگە عانا جاسالىپ جاتقان شارا ەمەس. مۇنى ءار كاسىپكەر باستان كەشىپ جاتىر. مۇندايعا بۋحگالتەرلەر جاۋاپ بەرىپ ۇيرەنىپ قالعان. سوندىقتان بۇل كاسىپكەرلەر ءۇشىن قالىپتى جاعداي», دەيدى سالىق مامانى بالجان باقىتقاليقىزى.

ماماننىڭ ايتۋىنشا, ولارعا قويىلعان تالاپ – تابىستى جاسىرۋ, ياعني تابىستان تولەنەتىن جەكە تابىس سالىعى ما, قوسىلعان قۇن سالىعى ما, ايىپپۇل بولا ما, ونى ناقتى ايتۋ مۇمكىن ەمەس. ول تاپسىرىلعان سالىق دەكلاراتسياسىنا, بلوگەرلەردىڭ سالىق ورگانىنا تاپسىراتىن رەسمي جاۋاپتارى نەگىزىندە انىقتالادى.

«مەنىڭشە, كوميتەت جەكە تۇلعا رەتىندە قولداناتىن كارتالارىن جانە كاسىپكەرلىك بانكتىك شوتتارىن دا ورتاعا سالعان, ياعني جەكە اۋدارىمدارىنىڭ سوماسىن سالىق دەكلاراتسياسىمەن قوسا سالىستىرعان. بىراق ەسكەرۋ كەرەك, جەكە كاسىپكەر رەتىندە اقشا قابىلداعان كاسىپكەر ونى ءوزىنىڭ جەكە شوتىنا اۋدارۋعا قۇقىلى, ياعني ءبىر مارتە سالىق تولەنگەن سوما قايتالانىپ ەسەپكە الىنۋى مۇمكىن. وسىنداي جاعداي ەكەنى انىق بولسا, بلوگەر كاسىپكەرلەرگە ەش قورقۋدىڭ قاجەتى جوق. ءوزىنىڭ سالىعى تولەنگەن تابىسى ەكەنىن دالەلدەپ, حابارلاماعا جاۋاپ بەرە الادى. ال ەگەر كاسىپكەر رەتىندە بانكتىك شوتىمەن قاراجات قابىلداپ, قالعان تابىستى ارنايى جاسىرىپ, جەكە كارتاسىنا اۋدارعان بولسا, وندا وعان ارينە, سالىقتار ۇستىنەن ەسەپتەلىپ, تولەنۋى ءتيىس. وسى ساتتە كاسىپكەر بلوگەرگە وتە اباي بولۋ كەرەك, سەبەبى ققس بويىنشا اينالىمنان اسقان بولسا, ايىپپۇلعا ءىلىنۋ قاۋپى بار جانە جاسىرعان تابىستان تابىس سالىعىن ايىپپۇلمەن تولەۋگە مىندەتتى بولادى. جەكە كارتانى كاسىپكەرلىكتە قولدانۋعا بولمايدى. ونى بىلمەدىم دەپ زاڭنان جالتارا المايمىز, زاڭ الدىندا ءبارىمىز تەڭبىز», دەيدى سالىق مامانى.

بلوگەرلەردىڭ سالىق ەسەپتىلىگى زاڭدا قالاي كورسەتىلگەن؟ «ەگەر ءبارى زاڭدا بۇرىننان ناقتى جازىلعان بولسا نەلىكتەن بۇل ماسەلە بۇگىن تاراپ, داۋعا اينالدى؟» دەگەن ساۋالعا مامان بىلاي جاۋاپ بەردى:

«ينفليۋەنسەرلەر تۋرالى زاڭ 2023 جىلى قابىلداندى. قازىر 2022, 2023, 2024 جىلعى تابىستارىن قوزعاپ وتىر. سەبەبى سالىق كودەك­سى بويىنشا تەكسەرۋ كەزەڭى – 3 جىل. ياعني سالىق كوميتەتى قاتە كەتتى مە, جوق پا, سونى تەكسەرەدى. كاسىپ­كەرلەرگە 3 جىل ىشىندە وسىن­داي كامەرالدىق باقىلاۋ ارقى­لى جىبەرىپ وتىرادى. ول قا­لىپتى جاعداي. بلوگەر قاۋى­مى­نىڭ ەرەكشەلىگى – ولاردىڭ الەۋ­مەت­تىك جەلى ارقىلى تانىمال بولۋىن­­دا دەپ پايىمدايمىن. مۇن­­داي ما­لىم­دەمەنىڭ قوعامدا جا­ريا ەتىلۋى كەز كەلگەن دەكلاراتسيا تاپسىرماعان تۇلعا تەكسەرىلەدى دەگەن ۇندەۋ دەپ ۇقتىم», دەيدى ساراپشى.

بۇل تۇيتكىلگە قاتىستى مەم­لەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنە ناقتى ساۋالدار جولدادىق. كوميتەت جاۋاپتى الداعى اپتادا جولدايمىز دەپ حابارلادى.

بەت قاتتالىپ جاتقاندا: مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى 93 بلوگەردىڭ 9,8 ملرد تەڭگە قاتىستى حابارلاماسىن كەرى قايتارىپ العانىن مالىمدەدى. ولار حابارلامانىڭ قايتارىلۋ سەبەبىن تەحنيكالىق اقاۋلاردىڭ پايدا بولۋىمەن بايلانىستىرادى. سونىمەن قاتار بۇل تۇيتكىلگە قاتىستى ارنايى جىبەرگەن ساۋالىمىزعا دا قۇزىرلى ورىن جاۋاپ بەردى.

«كامەرالدىق باقىلاۋدىڭ ماقساتى – انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى سالىق تولەۋشىگە ءوز بەتىنشە تۇزەتۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ. بۇل سالىق ورگاندارىندا تىركەلۋ, سالىق ەسەبىن تاپسىرۋ نەمەسە بەرەشەك تولەمدەردى جۇرگىزۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ورىنداۋ مەرزىمى – 30 جۇمىس كۇنى.  ەگەر سالىقتىق مىندەتتەمەلەر تولىق ءارى ۋاقىتىندا ورىندالسا, ەشقانداي ماسەلە تۋىندامايدى. مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى ولاردىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرىپ, زاڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلسە, ايىپپۇل سالىنبايدى. ونداي جاعدايدا تەك جەكە تابىس سالىعى عانا تولەنەدى», دەيدى مكك ءباسپاسوز قىزمەتى.