ءيا, سازسىرنايدىڭ قوڭىر اۋەزى سىزىلا قۇلاقتان كىرىپ, بويدى الىپ, بۋىن-بۋىنىڭدى بوساتادى. بۇل عاجايىپ كۇيدى ادام بىردەن سەزىنبەۋى مۇمكىن. سازسىرنايدىڭ تەراپياسىن تولىق سەزۋ ءۇشىن نازىك-قوڭىر اۋەزدى بىرنەشە مينۋت تەرەڭ تىنىس الىپ ەستۋ ابزال. سوندا بوتەن ءبىر كەڭىستىككە ەنىپ, قىم-قۋىت مىناۋ ومىردەن تىم جىراق, تىپ-تىنىش مەكەنگە تاپ بولعانداي كۇي كەشەسىز. بويداعى بار ۋايىم, اشۋ, وكپە, جامان ەنەرگيانى الاقانداي سازسىرناي سورىپ العانداي بوساپ قالاسىز. جان سىرىڭدى ەستىگەن سازسىرناي قىرىق جاماۋ كوڭىلگە جايلىلىق سىيلايدى.
بۇرىندا قازاقتار بۇل اسپاپتى ۋىلدەك دەپ, بەسىكتىڭ باسىنا دا ءىلىپ قويعان. ياعني جەل سوقسا, دىبىس شىعارىپ, بالانى الداندىرادى. ەمدىك تۇرعىدان كەلسەك, شىنىندا دا سازسىرنايدىڭ دىبىسى ادامنىڭ جۇيكەسىن تىنىشتاندىرىپ, جۇرەك ىرعاعىنىڭ بىركەلكى بولۋىنا اسەر ەتەدى. ماسەلەن, ەلىمىزدەگى دەمالىس ورىندارى مەن شيپاجايلاردا قوبىز, سازسىرناي, دومبىرانىڭ كۇيلەرى سياقتى حالىق اسپاپتارىن مۋزىكا تەراپيا رەتىندە قولدانادى.
سازسىرنايعا ۇقساس اسپاپتار كوپتەگەن حالىقتا كەزدەسەدى. اتاۋى ءار حالىقتىڭ ءوز تىلىندە ايتىلاتىن اسپاپتىڭ ءپىشىنى دە ءارتۇرلى. ونىڭ ءپىشىنىن شەبەرلەر قۇسقا, بالىققا, كوپ باستى جىلقىعا, جۇمىرتقاعا ۇقساتىپ جاساي بەرگەن. سازسىرنايدىڭ دىبىس دياپازونى تەرتسيا, كەيدە وكتاۆاعا دەيىن بارادى. 1971 جىلى وتىراردا جۇرگىزىلگەن قازبا جۇمىسىندا سازدان جاسالعان قازدىڭ جۇمىرتقاسىنداي مۋزىكالىق اسپاپ تابىلعانىن بىلەمىز.
ويماقتاي سازسىرنايدىڭ تەراپياسى مۇنشالىقتى پايدالى ەكەنىن بىلگەنىمىزبەن, ودان دىبىس شىعارا الۋىمىز تىم وڭاي جۇمىس ەمەس. سازسىرنايدى ويناعاندا الدىمەن وكپەگە اۋانى كوبىرەك جيناپ, كەيىن اقىرىنداپ شىعارۋ كەرەك. بۇل وكپە قاباتتارىنداعى شىرىشتى قابىقتى قاتايتادى. تامىردىڭ كىشكەنتاي كاپيلليارلارىنا, وكپە مەن جۇرەككە دەيىن وتتەگىگە تولادى. ال وتتەگى از بولسا, ۆيرۋس ەنىپ, وكپە سۋلانىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەن.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, كوبىنەسە ادامدار دۇرىس دەم الا المايدى. تەرەڭ تىنىس الۋ تەحنولوگياسىنىڭ سىرى دا وسى سازسىرنايدا جاتىر. ماسەلەن, اۋانى ىشىڭىزگە تەرەڭ جيناپ الىپ ويناماساڭىز, اۋەزدى مۋزىكا شىقپايدى. تىنىستى تەرەڭ الىپ ويناعاندا ادام دەمالماي تۇرادى. سوندا دەنەگە وتتەگى, كومىرقىشقىل گازى كوپ تۇراقتايدى.
كەز كەلگەن كاسىبي مامان سازسىرنايدى 50 سەكۋندتا جاساي الادى. ال جاڭادان ۇيرەنسەڭىز, 3 مينۋت قانا ۋاقىت جۇمسايسىز. ارنايى تاڭدالعان سازدى ءيى قانعانشا يلەپ, قالىپقا سالىپ كەپتىرىپ, كەيىن 1200 گرادۋستا كۇيدىرەدى. جالپى, بۇل اسپاپتى دايىنداۋدىڭ ءوزى دە ءبىر تەراپيالىق جۇمىس. قولىڭدى ەپتىلىككە ۇيرەتىپ, ويىڭدى دەمالدىرادى. ادامنىڭ, بالانىڭ موتوريكاسىن دامىتادى. ياعني سويلەمەي جۇرگەن بالا ءتىلىنىڭ شىعۋىنا دا پايداسى بار.
جالپى, تىلىمىزدە قوڭىر ءسوزى جانعا جىلىلىق سىيلاپ, جايلىلىق, تىنىشتىق, تۇراقتىلىق ماعىناسىمەن استاسىپ جۇرەدى. قوڭىر تۇستەن كوز دەمالادى, قوڭىر داۋىس, قوڭىر ءۇن تۋلاعان كوڭىلدىڭ تولقىنىن باسادى. قوڭىر دالا, قوڭىر تىرشىلىك – ءبارى دە اسىرەبوياۋسىز, ءبىر اعىسپەن ءوتىپ جاتاتىن باياۋ كۇي. سازسىرنايدىڭ ءۇنى دە قوڭىر, تىنىش, جۇمساق. اسپاپتان شىققان اكۋستيكالىق تەربەلىس جان تەرەڭىندەگى كىربىڭ, وكپە, ناز اتاۋلىنى وزىمەن بىرگە اۋاعا شىعارىپ, ءبىر ءسات تىنىشتىق كەڭىستىگىنە سۇڭگىتە جونەلەدى. مۋزىكانىڭ قۇدىرەتى دەگەن وسى شىعار.
